ကဏ္ဍ:စေတသိက် ၅၂
မုက်လိက်ဏအ်ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ (Category) မဆေင်စပ်ကဵု:
ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ ပကောံလဝ် မုက်လိက် ကေုာံ သဘဴဓရ်ဂမၠိုင် မဆေင်စပ်ကဵု စေတသိက် ၅၂ (The 52 Mental Factors) မပါလုပ် ပ္ဍဲကဵုကျာ်တြဲ မဟီုတွံလဝ် ပ္ဍဲလပါ်အဘိဓရ်ရ။
စေတသိက် ၅၂ (ပါဠိ: Cetasika, အင်္ဂလိက်: 52 Mental Factors) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဓရ်နာမ် မလေပ်ကတဵုဒှ်မွဲစွံ ကုစိုတ်၊ မလေပ်လီုအာမွဲစွံ ကုစိုတ်၊ မၞုံကဵုအာရီုတုပ် ကုစိုတ် ကေုာံ မၞုံကဵုဝတ္ထု (မှီရာ) တုပ် ကုစိုတ်ရ။ စိုတ်ဝွံ ဒှ်သၟိင်တၠတုဲ၊ စေတသိက်တအ်ဂှ် တုပ်တဴညံင်ရဴ ကောန်ကမၠောန် မဗိုင်ပံင်စပ် ခြယ်လံက်ကဵု အစောံသတ္တိစိုတ်တအ်ရ။ ဍေံတအ်ဝွံ ကိစ္စဇၞော်လောန် သွက်ဂွံဖန်ဇန်ကဵု လၟေင်စိုတ် ကေုာံ အကေင်အလိုက် သတ္တဝါတအ်ရ။
ပ္ဍဲကဵု အဘိဓရ်မ္ဂး ဓရ်စေတသိက် အလုံအိုတ်သီု နွံ (၅၂) ပြကာတုဲ၊ ပါ်လဝ် ဂကောံအဓိက နွံ (၃) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -
ဂကောံစေတသိက် အဓိက (၃) သာ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- အညသမာနစေတသိက် (၁၃): ဒှ်စေတသိက် မလေပ်ပံင်စပ် ကတဵုဒှ်မွဲစွံ ကုစိုတ်ကုသဵုကီု သီုကဵုစိုတ်အကုသဵု။
- သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏစေတသိက် (၇) - မလေပ်ကတဵုဒှ်မွဲစွံ ကုစိုတ်အလုံအိုတ်သီု။
- ပကိဏ္ဏကစေတသိက် (၆) - မလေပ်ကတဵုဒှ်မွဲစွံ ကုစိုတ်လ္ၚဵုတအ် (ဟွံကတဵုဒှ် သီုဖအိုတ်)။
- အကုသလစေတသိက် (၁၄): ဒှ်စေတသိက် မလေပ်ကတဵုဒှ်မွဲစွံ ကုစိုတ်အကုသဵု (စိုတ်ဟွံခိုဟ်) ဟေင်။ ဍေံတအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ် သွက်ဂွံကၠောန် ဒုစရိုတ်ရ။ (ဥပမာ - လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ)။
- သောဘဏစေတသိက် (၂၅): ဒှ်စေတသိက် မလေပ်ကတဵုဒှ်မွဲစွံ ကုစိုတ်သောဘဏ (စိုတ်ခိုဟ်ဆာဲ / စိုတ်ကုသဵု) ဟေင်။ ဍေံတအ်ဂှ် ဒှ်ဟိုတ် သွက်ဂွံကၠောန် သုစရိုတ်ရ။ (ဥပမာ - သဒ္ဓါ၊ သတိ၊ ပညာ)။
မုက်လိက် ကေုာံ ကဏ္ဍအပ္ဍဲဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် မုက်လိက် မဆေင်စပ်ကဵု စေတသိက်နာနာ မၞုံတန်တဴဒၟံင်တအ်ဂှ် -
- စေတသိက်
- သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏစေတသိက်
- လောဘ
- ဒေါသ
- မောဟ
- သဒ္ဓါ
- သတိ
- ပညာ (အမောဟ)
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဇနကာဘိဝံသ၊ အရှင် (၁၉၉၉)။ အဘိဓမ္မာတ္ထသင်္ဂဟ။
- နာရဒ၊ ထေရ် (၁၉၇၉)။ A Manual of Abhidhamma။
- စေတသိက် ၅၂၊ Wikipedia။
မုက်လိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ "စေတသိက် ၅၂"
ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်လၟိဟ် မုက်လိက်ဂမၠိုၚ် ၄ စပ် ကုကဏ္ဍဏအ်ရ၊၊ သီုဖ္အိုတ် နွံ ၄