ကဏ္ဍ:ထဝ်
မုက်လိက်ဏအ်ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ (Category) မဆေင်စပ်ကဵု:
မုက်လိက်ဂမၠိုင် မဆေင်စပ်ကဵု ဓာတ်ထဝ်၊ ပွမၜံက်ခါဲထဝ်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ထဝ် ကေုာံ အာဲကၟာဲယေန်သၞာင်မဆေင်ကဵုထဝ်
ကဏ္ဍ:ထဝ် (အင်္ဂလိက်: Category: Gold) ဝွံ ဓလုက်လဝ် မုက်လိက်မလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠေပ် ဓာတ်ပသဲဍောတ် (Precious metal) မနွံကဵုၚုဟ်မးသၠုင်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးတိရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍ ဓာတုဗေဒ မ္ဂး ထဝ်ဝွံ နွံကဵုသင်္ကေတ Au (နူလေတ္တေန်: Aurum) တုဲ နွံကဵုလၟိဟ်အဏုမြူ (Atomic number) ၇၉ ရ။
ကဏ္ဍအောန်ဂမၠိုင် (Subcategories)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- (သွက်ဂွံလုပ်ဗှ် ကဏ္ဍအောန်ဂမၠိုင် ဒးစုတ် : ပ္ဍဲဂတ)*
- မိန္ဒရဗေဒ (Mineralogy of gold)
- ပွမၜံက်ခါဲထဝ် (Gold mining)
- ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ထဝ် (Gold economy)
- ကပေါတ်အရင်ထဝ် (Gold jewelry and artifacts)
မုက်လိက်အဓိက ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် (Main Articles)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ထဝ်: သရုပ်ပရူဓာတ်ထဝ်ဗွဲယေဘုယျ။
- မိန္ဒရဗ်: ထဝ်နဒဒှ်ဓာတ်သဘာဝ မကတဵုဒှ်ပ္ဍဲတၟံ။
- သံဃာဒေသထဝ်: (Gold standard) သၞောတ်သြန်မဒုင်သဇိုင်ကဵုထဝ်။
- ပွမဇဗ္ဗထဝ်: (Gold plating) နဲကဲအနုပညာ ကေုာံ သိပ္ပံ သွက်ဂွံလံက်ထဝ်။
လက်သဏ္ဍာန် ကေုာံ အစောံစရာဲ (Physical and Chemical Properties)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုမတ်တၠပညာသိပ္ပံမ္ဂး ထဝ်နွံကဵုလက်သဏ္ဍာန်တၟေင်: 1. **Ductility & Malleability:** ထဝ်ဝွံ ဒှ်ပသဲမဇြဲလောဲအိုတ် (ပ္ဍဲထဝ် ၁ ဂရမ်မ္ဂး ဇြဲကေတ်ဇုက် ဇမၠိင် ၂ ကဳလဝ်မဳတာမာန်)။ 2. **Conductivity:** ဒှ်ဓာတ်မကဵုလျှပ်စစ် (Electricity) ဒြေပ်ခိုဟ်ဗွဲမလောန်။ 3. **Stability:** ထဝ်ဟွံတိတ်ဂံက် (Corrosion) တုဲ ဟွံပြံင်လှာဲအာအသွင် အတိုင်အခိင်ကာလလအ်လအ်ရ။
နကဵုမတ်တၠပညာမန် (In Mon Context)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ထဝ်ဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင်ကဵု ဘဝ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်:
- **အနုပညာထဝ်:** ကွတ်ပွမခၞံကပေါတ်အရင်ထဝ် (Goldsmithing) မန်တအ် စိစောန်ကၠုင်နူခေတ်သုဝဏ္ဏဘုမ္မိရ။
- **သာသနာ:** ပွမကပ်လှ်ေထဝ် ပ္ဍဲကျာ်စေတဳ (ဥပမာ - ကျာ်လ္ဂုင်) နဒဒှ်ပွမပူဇဴကဆံင်သၠုင်အိုတ်။
- **သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ:** "တိထဝ်" - မဂွံအဓိပ္ပါယ်ဒေသမန် မနွံကဵုထဝ် ကေုာံ ဒြပ်ရတ်ဂၠိုင်ရ။