ကဏ္ဍ:ဒီဃနိကာယ

ဒီဃနိကာယ (ပါဠိ: Dīgha Nikāya) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ်နကဵု "ဒီဃ" (မဂၠိင်) ကေုာံ "နိကာယ" (ပြကိုဟ်/ဂကောံ) တုဲ ဂွံအဓိပ္ပါယ် "ဂကောံသုတ်မဂၠိင်ဂမၠိုင်" ရ။ ဍေဟ်လုပ်လၟိဟ် ပ္ဍဲနိကာယ ၅ သာ် တုဲ ဒှ်ဌာန်နိဿဲ မဇၞော်ကဵုဒြဟတ် သွက်ဂွံလ္ၚတ်ဒဿနဗေဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ ဝင်သာသနာ ညံင်ဂွံမ္ဒးရး ရ။ ပြကိုဟ်ဏအ် ဗဒှ်ကဵုနဲကဲသောင်ကလး ဓရ်ဗွဲမတြး ညံင်သတ္တအ်ဂွံဆိုက်ဗ္ဒက်ကဵု လညာတ်သမ္မာဒိဋ္ဌိ တုဲ သွက်ဂွံပ္တုဲကဵုကမၠောန်ဒးဒးရးရး ပ္ဍဲအရာမသ္ၚေဝ်မၠာ်ဓရ် ရ။

ပ္ဍဲဒီဃနိကာယဝွံ ပါ်ခြာလဝ်နကဵု "ဝဂ်" (၃) ဝဂ်၊ ပကောံလဝ်သုတ် (၃၄) သုတ် ညံင်တင်ယောင်ယာဂွံဟၟဲကၠုင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

၁။ သဳလက္ခန္ဓဝဂ် (Silakkhandha Vagga)

• ပကောံလဝ်သုတ် (၁၃ သုတ်) မဆေင်ကဵုဓရ်သဳလ ကေုာံ ပွမဝေင်ပဲါနူဒိဋ္ဌိ (ဥပမာ - ဗြဟ္မဇာလသုတ်၊ သာမညဖလသုတ်)။

၂။ မဟာဝဂ် (Maha Vagga)

• ပကောံလဝ်သုတ် (၁၀ သုတ်) မဆေင်ကဵုဝင် ကေုာံ ဓရ်ဇၞော်ဇၞော်ဂမၠိုင် (ဥပမာ - မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်၊ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်)။

၃။ ပါထိကဝဂ် (Patika Vagga)

• ပကောံလဝ်သုတ် (၁၁ သုတ်) မဆေင်ကဵုနဲကဲဓရ်နာနာ ကေုာံ ပွမဟီုတွဟ် ကုညးသ္အာင် (ဥပမာ - သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်၊ စက္ကဝတ္တိသုတ်)။

• နဲကဲသ္ၚေဝ်မၠာ်: ဒီဃနိကာယဝွံ ထ္ၜးကဵုနဲကဲပညာသ္ၚေဝ်မၠာ် ဝင်သာသနာ ကေုာံ ပွမသောင်ကလး ဒဿနမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ၆၂ သာ် ညံင်ဂွံပိုတ်ကၠေံ။
• ပွမဒးဇွောတ်သ္ပေါတ်: ညးမလ္ၚတ်သုတ်မဂၠိင်တအ်ဏအ်မ္ဂး ဂွံဇွောတ်သ္ပေါတ်ကေတ် တမ်ရိုဟ်ဓရ်ကျာ် ဗွဲမဇြိုဟ်နက် ညံင်ဟွံဂွံစောဲစပ် ပ္ဍဲလညာတ်မဗၠေတ်။

• ဖဵု ခိုင်ကၠိုက် - ကၠိုဟ်ခၠင်ဝင်ကျာ်တြဲ ကေုာံ နဲကဲဒ္ဂေတ်ပဋိပတ် ဗွဲမစှ်ေသၞောတ်။
• အာယုက် သာသနာ - ပွမထိင်ဒက်မင်မွဲ ဒီဃနိကာယမ္ဂး ဗဒှ်ကဵုအစောံစရာဲ သွက်ဂွံမင်မွဲသာသနာ ညံင်ဂွံတန်ကြန်ဗိုန်ဗတ်။