ကဏ္ဍ:ဓာတ်တမ်

ဓာတ်တမ် (အင်္ဂလိက်: Chemical Element) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဒြပ်ဝတ္ထုသ္ဇိုင် မနွံကုအဏုမြေအ် (Atom) ဂကူတုပ်တအ် ပံင်ကောံဒၟံင်ရ။ ဓာတ်တမ်မွဲမွဲဂှ် နကဵုနဲကဲဓာတုဗေဒမ္ဂး ပါ်ပရးထောံ ညံင်ဂွံဒှ်အရာတၞဟ် ဟွံဂွံရ။ ဓာတ်တမ်ဂမၠိုင်ဂှ် စဳဇန်စွံလဝ် ပ္ဍဲ သၞောတ်အလိုက်ဓာတ် (Periodic Table) အတိုင်လၟေင် လၟိဟ်ပရဝ်တွန် (Proton) မနွံပ္ဍဲဝတ်ဗဟဵုဍေဟ်တအ်ရ။

[Image of Periodic Table of Elements]

ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ် နွံကုဓာတ်တမ် မၞိဟ်မတီဂၠိုင်အိုတ်ဂမၠိုင် -

• ဟာက်ဒြဝ်ဂျေန် (Hydrogen - H): ဓာတ်တမ် လၟေင် (၁)၊ ဒှ်ဓာတ်မသာအိုတ် ပ္ဍဲစကြဝါ။
• ဟဳလဳယေန် (Helium - He): ဓာတ်တမ် လၟေင် (၂)၊ ဒှ်ဂෑတ်အစောံညိင်။
• အံက်သဳဂျေန် (Oxygen - O): ဓာတ်တမ် လၟေင် (၈)၊ ကိစ္စဇၞော်သွက်လမျီုသတ်ဂမၠိုင်။
• ကာဗောန် (Carbon - C): သ္ဇိုင်သတ်မနွံလမျီုအိုတ်သီု။
• ထဝ် (Gold - Au): ဓာတ်ပသၚုဟ်မးသၠုင်။
• သြန် (Silver - Ag): ဓာတ်ပသလျးဗု။
• ပသ (Iron - Fe): ဓာတ်ပသသ္ဇိုင် သွက်ပရေင်စက်မှု။

ဓာတ်တမ်မွဲမွဲ နွံကုတင်စၟတ်သမ္တီအဓိက (၃) သာ်:

1. ယၟုဓာတ်: (Name) ဥပမာ - နိုက်ထြဝ်ဂျေန်။
2. သင်္ကေတဓာတ်: (Symbol) ဥပမာ - N။
3. ဂၞန်အဏုမြေအ်: (Atomic Number) လၟိဟ်ပရဝ်တွန်။

[Image of structure of an atom showing protons, neutrons and electrons]

• Periodic Table, International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC).
• အဘိဓာန် သိပ္ပံ ကေုာံ နဲကဲဗေဒ (ဂကောံသုတေသနပညာမန်)။