ကဏ္ဍ:ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်
မုက်လိက်ဏအ်ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍ (Category) မဆေင်စပ်ကဵု:
မုက်လိက်ဂမၠိုင် မဆေင်စပ်ကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂကူမန်၊ ဂကောံပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဝင်အဝဵုစက်မန်
ကဏ္ဍ:ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် ဝွံ ကောံဗကောံလဝ် တင်ဂၞင်သုတေသန မဆေင်ကဵု သဏ္ဌာန်အဝဵုစက် (Political Power)၊ ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ က္ဍိုပ်သကိုပ် ကေုာံ ပရေင်ချဳဒရာင် သွက်ဗွိုင်အဝဵုဂကူမန် ပ္ဍဲအာရှအဂၞဴရ။
ကဏ္ဍအောန်ဂမၠိုင် (Subcategories)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကဏ္ဍဏအ်ဝွံ ပါ်ခြာလဝ်နကဵု ကဏ္ဍအောန်အဓိက (၃) သာ်:
- : မဆေင်ကဵု ဗော်မန်နာနာ (ဥပမာ - ဗော်မန်ညီသၟဟ်)။
- : မဆေင်ကဵု ပူဂိုလ်မနွံကဵု သြဇာပရေင်ဍုင်ကွာန်။
- : မဆေင်ကဵု ပရေင်ဗတိုက် သွက်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ခေတ်အဆက်ဆက်။
သဘဴဓရ်အဓိက (Core Concepts)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုမတ်တၠသုတေသနပရေင်ဍုင်ကွာန်မ္ဂး ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် နွံကဵုသဇိုင် (၃) သာ်:
၁. ပရေင်ဗတိုက် သွက်ဖေက်ဒရယ် (Struggle for Federalism)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ပရေင်ချဳဒရာင် သွက်ဂွံကလိဂွံ အဝဵုအုပ်ဓုပ်ဇကုကဵုဇကု (Self-determination) ပ္ဍဲသၞောတ်ဍုင်ပံင်ကောံ (Federal Union)။ ဣဏအ်ဝွံ ဆက်စပ်မံင်ကဵု လိက်ကုသိုလ်ပေန်လုံ ကေုာံ ပရေင်ညဳသာသၟဟ်န် အကြားဂကူကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင်ရ။
၂. ပရေင်စဵုဒၞာ အာဲကၟာဲဂကူ (Ethno-nationalism)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒှ်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မဒုင်သဇိုင်ကဵု ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဘာသာစကာ (Ethno-linguistic identity) ညံင်ဟွံဂွံကၠေအ်ဗ္ဒန်အာ ပ္ဍဲဗွိုင်အဝဵုစက် ဍုင်ဗၟာ ကေုာံ ဍုင်သေံ။
၃. ပရေင်ၜိုဟ်လလံ ကေုာံ ပရေင်ဒေါအ်ပန်ပှ် (Peace Process)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]မဆေင်ကဵု ပရေင်ဆုင်ဗ္စပ် အကြားဗော်ပၠန်ဂတးမန် (ဥပမာ - ဗော်ဍုင်မန်တၟိ) ကေုာံ အလဵုအသဳဗဟဵု သွက်ဂွံဖျေံသဇိုင် ပရေင်ဍုင်ကွာန် နကဵုနဲကဲၜိုဟ်လလံ။
မုက်လိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲကဏ္ဍဏအ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကဏ္ဍလစှ်ေဂမၠိုင်
ကဏ္ဍဏအ် နွံဆအတိုၚ် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ၊၊ ၃ ကဏ္ဍလစှ်ေဂမၠိုၚ်၊ ပၞောဝ်ကဵု ၃ သီုဖ္အိုတ်
မုက်လိက်ဂမၠိုင် ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ "ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်"
ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်လၟိဟ် မုက်လိက်ဂမၠိုၚ် ၆ စပ် ကုကဏ္ဍဏအ်ရ၊၊ သီုဖ္အိုတ် နွံ ၆