ကဏ္ဍ ဝေါဟာရ ဂမၠိုင်
ကဏ္ဍ ဝေါဟာရ ဂမၠိုင် (အင်္ဂလိက်: Lexical Categories / Vocabulary Classification) ဝွံ ဒှ်ပွမပါ်ခြာဖျေံလၟေင် ဝေါဟာရအရေဝ်ဘာသာမန် နကဵုဂကူ၊ သဘဴဓရ် ကေုာံ လဒက်ပ္တန်တအ်ရ။ ပ္ဍဲခေတ် နဲကဲပညာ ကေုာံ ယေန်သၞာင်ဝေါဟာရဗေဒ ဏအ်၊ ပွမပါ်ခြာကဏ္ဍဝွံ ဗိုင်ရီုဗင်ကဵု ညံင်ညးမကတ်လ္ၚတ်တအ် ဂွံကလိဂွံ ပွမတီကၠိုဟ်သမ္တီ ဗွဲမပြဟ်ရ။
ကဏ္ဍအဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုသၞောတ်ဝ် တော်ကော် မ္ဂး ပိုယ်ပါ်ခြာလဝ် ကဏ္ဍဝေါဟာရ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -
ဒှ်ကဏ္ဍသဇိုင် မပကောံလဝ် ဝေါဟာရမန်နာနာ မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲလိက်ပတ်၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောံလၟိုန်တ္ၚဲ။ ဍေံဒှ်ရိုဟ်ကၞက် အရေဝ်ဘာသာမိရ။
ဒှ်ကဏ္ဍ မပကောံလဝ် ဝေါဟာရတၟိ (Neologism) မခၞံဗဒှ်လဝ် နကဵုနဲကဲ ယေန်သၞာင်ဝေါဟာရဗေဒ။ ဥပမာ -
- အိန်တာနေတ် (အိန် + တာ + နေတ်)
- ကွေန်ပျူတာ (ကွေန် + ပျူ + တာ)
ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကု စက်ယန္တရာ (Mechanical Terms)၊ အစိပ်အင်စက် ကေုာံ သၞောတ်ဝ်အေန်ဂျဳနဳယျာဂမၠိုင်။ ဍေံဗၟံက်ထ္ၜးကဵု အစောံစရာဲမန် ပ္ဍဲအရာမကောပ်ကာဲ ကပေါတ်ရုပ်ဝတ္ထု။
ဒှ်ကဏ္ဍ မဆေင်စပ်ကု ဝေါဟာရမစကာ ပ္ဍဲသၞောတ်ဝ်စက်ဒဳဂျဳတေဝ် (Computing/Machine Terms)၊ သဒ္ဒါ ကုမ်ဗျူတာ ကေုာံ ဗဟဵုသဳကၠဳတင်ဂၞင် (CPU) ရ။
ကိစ္စဇၞော် ပွမပါ်ခြာကဏ္ဍ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပရေင်စဳဇန် (Organization): ပကဵုညံင် တင်ဂၞင်ဝေါဟာရတအ် ဂွံနွံကဵု သၞောတ်ဝ်ဗဟဵု မတုပ်သၟဟ်ကု သၞောတ်အာရီုဗဟ်သၞောတ်။
- လျးညာဏ် အဲနာဲ: ပကဵုညံင် ဂကူမန်တအ် ဂွံဒှ် "နာဲ" လတူဝေါဟာရဇကုတုဲ တီပါ်ခြာကေတ် ကဏ္ဍကမၠောန်နာနာ ဗွဲမစိစောန်။
- ဇၞော်မောဝ်အရေဝ်ဘာသာ: ကဏ္ဍတအ်ဏအ် ဒှ်သဇိုင် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် အဘိဓာန်ဂတာပ်ခေတ်ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- တင်မဆုက်ညုင် ကေုာံ လညာတ်ပါ်ခြာ နူညးခၞံဝေါဟာမန် (၂၀၂၆)။
- "The Systematic Classification of Mon Lexicon", Mon Language Institute.