ကတ်လ္ၚတ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ နကဵုနဲကဲဉာဏ်ပ္တေအ်

ကတ်လ္ၚတ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ နကဵုနဲကဲဉာဏ်ပ္တေအ် ဝွံ ဒှ်ပွမသုင်စောဲ ဉာဏ်ပ္တေအ်ဗေဒ (AI Studies) သွက်ဂွံပါ်ပါဲ၊ စၟဳစၟတ် ကေုာံ ဗၟံက်ထ္ၜးဒေတာဂမၠိုင် မဆေင်စပ်ကဵု ဗော်ဍုင်မန်တၟိ (NMSP) ရ။ နဲကဲဏအ်ဝွံ ပြံင်လှာဲကဵုပွမလ္ၚတ်ဝင် ကေုာံ ဗျူဟာပရေင်ဍုင်ကွာန် နူကဵုနဲကဲတြေံ စိုပ်ကဆံင်ပွမသုင်စောဲ ဒေတာဇၞော် (Big Data) ကေုာံ အယ်ဂေါရိဒမ် (Algorithms) မနွံကဵုအစောံစရာဲရ။

ကဏ္ဍသ္ၚဳဂၠေပ် အဓိကဂမၠိုင် (Core Research Dimensions)

[Image showing the intersection of AI, Political Science, and Mon History]

၁. ပွမပါ်ပါဲဒေတာဝင် (Historical Data Analytics)

သုင်စောဲနဲကဲ NLP (Natural Language Processing) သွက်ဂွံဗှ် ကေုာံ ပါ်ပါဲလိက်ဒုင်စဳရေင်၊ လိက်လလောင်တြး ကေုာံ မဂ္ဂဇြေန်ဗော်ဂမၠိုင် နူသၞာံ ၁၉၅၈ စိုပ်လၟုဟ်ရ။ နကဵုနဲကဲဏအ်မ္ဂး ပိုဲညးတအ် စၟဳစၟတ် ကေတ်မာန် ပွမပြံင်လှာဲဝေါဟာရပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဗျူဟာပၠန်ဂတး အတိုင်လၟေင်အခိင်ဗွဝ်ကၠံရ။

၂. ပွမတော်ဟိုတ်ဖဵု ဗျူဟာပၞောန် (Strategic Modeling)

နကဵုမတ်တၠပညာ Game Theory ကေုာံ ဉာဏ်ပ္တေအ်မ္ဂး လ္ၚတ်ဗီုပြင်ဗော်မဖန်ဗဒှ် တင်သ္ဂုတ်သွာတ် ပ္ဍဲအရာပရေင်ၜိုဟ်လလံ ကေုာံ ပရေင်ပၞောန်ရ။ တင်ဏအ်ဝွံ ရီုဗင်ကဵုပွမဟီုတွဟ်ကေတ်မာန် (Predictive analysis) လတူအကာဲအရာပရေင်ဍုင်ကွာန်မကတဵုဒှ်မာန်ဂမၠိုင်ရ။

၃. ပရေင်ဂီုကၠီုတင်ဂၞင် ကေုာံ ပွမစဵုဒၞာ Deepfake

ပ္ဍဲခေတ်မဳဒဳယာဒဳဂျဳတေလ်၊ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဒးဂဗကဵုတင်ဂၞင်ဗၠေတ် (Disinformation) ဂၠိုင်ရ။ သုင်စောဲ နဲကဲစဵုဒၞာတင်ဂၞင်ဗၠေတ် သွက်ဂွံမင်မွဲ ပရေင်ဂီုကၠီု ဗော် ကေုာံ သွက်ဂွံဒက်ပတန်တင်ဂၞင် ဇေတ်ဇေတ် ကုညးဍုင်ကွာန်ရ။

နကဵုမတ်တၠပညာ နာနာဝိဇ္ဇာ (Multidisciplinary Perspective)

နကဵုမတ်တၠပညာ ဉာဏ်ပ္တေအ်ဗေဒ: ပွမစကာ Agentic AI (ဉာဏ်ပ္တေအ်မနွံကဵုအစောံ) သွက်ဂွံပကောံဒေတာဝင်ဗော် နူကဵုသၠပတ် ကေုာံ ရုပ်ရဴတြေံတအ် ညံင်ဂွံဒှ်ဒေတာဒဳဂျဳတေလ်ရ။
နကဵုမတ်တၠပညာ နဲပညာဆက်ဆောံ: ပွမသုင်စောဲ နဲပညာဆက်ဆောံ သွက်ဂွံဖြံင်လဂါ်ပညာဗေဒ မဆေင်ကဵုဗော် စိုပ်တဲကောန်င္ၚာ်မန်ခေတ်တၟိ ဗွဲမလောဲသွာရ။

တင်ရန်တၟအ် အဓိက (Objectives)

ဖန်ဗဒှ် "Digital Archive" ဗော်ဍုင်မန်တၟိ မနွံကဵုစံင်ဒကေဝ်ဂၠးကဝ်။
စကာဉာဏ်ပ္တေအ် သွက်ဂွံမင်မွဲယေန်သၞာင် ကေုာံ အာဲကၟာဲပၠန်ဂတးမန်။
ဇၞော်မောဝ်ပ္တိုန်အစောံစရာဲပရေင်အုပ်ဓုပ်ဗော် နကဵုနဲကဲ ဒေတာဗေဒ (Data Science)။

ဆက်ဗှ်ညိ

နိဿဲ