ကတ်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်
| Cultural Studies ကတ်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍပရေင်ပညာ မသ္ၚဳဂၠိပ် ပရူအဆက်အစပ် အကြာ ယေန်သၞာင်၊ အဝဵုအာဏာ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်ရ | |
| အဓိပ္ပါယ် | သုတေသန ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် |
|---|---|
| ကဏ္ဍ မဆက်စပ် | ပရေင်မၞိဟ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ မဳဒဳယာ၊ ဒဿန |
| လညာတ် သဇိုင် | အိုင်ဒေန်တဳတဳ၊ ပရေင်ဓလီုစိုတ်၊ ဝါဒ |
| တၠပညာ အဓိက | သတူးဝပ် ဟဝ် (Stuart Hall), ရေမောန် ဝဳလဳယာမ် (Raymond Williams) |
ကတ်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် (အၚ်္ဂလိက်: Cultural Studies) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍ ဘာသာရပ်စပ် ပရေင်ပညာ မပံင်စပ်လဝ် နာနာသာ် (Interdisciplinary field) မလ္ၚတ် သ္ၚဳဂၠိပ် ပရူ ပရေင်ယေန်သၞာင်၊ အခိုက်အလိုက် ဂကောံမၞိဟ်၊ ကေုာံ ဗီုလဵု ယေန်သၞာင်တအ် ဆက်စပ်ဒၟံင် ကု အဝဵုအာဏာ ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမၞိဟ် လၟုဟ်ရ။[၁]
ဘာသာရပ်စပ်ဏအ်ဝွံ ဟွံရံင် ယေန်သၞာင် နဒဒှ် ဆကပေါတ် တြေံတြဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကွတ်သုခုမ မသၠုင်သၠဲ (High culture) မွဲဓဝ်တုဲ၊ ဍေံသ္ၚဳဂၠိပ် လ္ၚတ်အာ သီုကဵု ဘဝလၟေင်တ္ၚဲ ညးဍုင်ကွာန်၊ ယေန်သၞာင် ညးမဂၠိုင်တအ် မဒးဂၞပ် (Popular culture) ကေုာံ ဗီုလဵု မၞိဟ်တအ် ကၠိုဟ်စိုတ် ဖန်ဗဒှ်ကေတ် အဓိပ္ပါယ် ဘဝညးတအ်ရ။
ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကတ်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် ဝွံ စကတဵုဒှ် ကေုာံ ပြာကတ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵု ဍုင်အင်္ဂလာန် ပ္ဍဲကာလ သၞာံ ၁၉၆၀ တအ်ရ။ ဒၞာဲသဇိုင် အဓိကဂှ် ဒှ် ဌာန ဗဟဵု သွက် ကတ်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် ခေတ်လၟုဟ် (Centre for Contemporary Cultural Studies - CCCS) မၞုံပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် ဗာမေန်ဟာမ် (University of Birmingham) ရ။ တၠပညာ မပြာကတ်တအ် မပ္တံကဵု သတူဝပ် ဟဝ် (Stuart Hall)၊ ရေမောန် ဝဳလဳယာမ် (Raymond Williams) ကေုာံ ရဳချတ် ဟဝ်ဂါတ် (Richard Hoggart) တအ် စဖျေံလဝ် သဇိုင်လညာတ် သွက်ဘာသာရပ်ဏအ်ရ။[၂]
လညာတ် ကေုာံ တင်သဇိုင် အဓိကဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ်စပ် ကတ်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် မ္ဂး နွံကဵု လညာတ် သဇိုင် (Concepts) မကိစ္စဇၞော် ဗွဲမဂၠိုင် မပ္တံကဵု-
- ပရေင်စၟတ်သမ္တီ အိုင်ဒေန်တဳတဳ (Identity and Difference): လ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ် ဗီုလဵု ဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ ပူဂိုလ်တအ် ဖန်ဗဒှ် စၟတ်သမ္တီ ဂကူ၊ ဘာသာ၊ လိင် ကေုာံ ကဆံင်မၞိဟ် ညးတအ်ရ။ ဍေံလ္ၚတ် ဗီုလဵု ယေန်သၞာင် မွဲကဵုမွဲ ဟွံတုပ် ရေင်သကအ် ကေုာံ ဗီုလဵု ညးလပါ်အောန်တအ် မင်မွဲ အခိုက်အလိုက်ညးတအ်ရ။
- ပရေင်ဓလီုစိုတ် ကေုာံ အဝဵု (Hegemony and Power): လ္ၚတ် ဗီုလဵု ဂကောံမၞိဟ် မၞုံကဵု အဝဵု (တၠဒြပ်၊ တၠအဝဵုတအ်) စကာ ယေန်သၞာင်၊ မဳဒဳယာ၊ ကေုာံ ပရေင်ပညာ သွက်ဂွံ ဓလီုစိုတ် ညးဍုင်ကွာန် ညံင်ဂွံ ဒုင်တဲ သၞောတ်ဝ် ညးတအ် နကဵု သဘဴဓဝ် (သီုဟွံဒးစကာ ဒြဟတ်ပၞာန်) ရ။[၃]
- ပွမပစၞး (Representation): လ္ၚတ် ဗီုလဵု မဳဒဳယာ (လိက်ပရိုင်၊ ရုပ်ဒမျိုင်၊ ဝှေတ်ဗောက်) တအ် ပစၞး ကေုာံ ထ္ၜးရုပ်ရဴ ပရူ ဂကူမွဲမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ကိစ္စမွဲမွဲရ။
- ဘဝလၟေင်တ္ၚဲ (Everyday Life): လ္ၚတ် ပရူ အခိုက်အလိုက် စသုင်၊ ကျိုင်ကယျဝ်၊ ပရေင်လှေဟ်ပၠိုတ် ကေုာံ ဂဳတတအ် မဒှ်အရာ မထ္ၜးကဵု လညာတ် ကေုာံ ဘဝဇေတ်တ် ဂကောံမၞိဟ်တအ်ရ။
တင်ကိစ္စဇၞော် ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် ပ္ဍဲ ဒေသနာနာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ခေတ်ဂၠးတိမွဲ (Globalization) ကေုာံ ဒေသမၞုံကဵု လဒက်ပ္တန် ယေန်သၞာင် သၞာဲဒါ (Multiculturalism) မပ္တံကဵု ရးအာရှအគ្នဲ (Southeast Asia) တအ်မ္ဂး၊ ဘာသာရပ်ဏအ်ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန်ရ။
ဍေံရီုဗင်ကဵု သွက်ဂွံ ကၠိုဟ်စိုတ် ဗီုလဵု ဂကူ ကေုာံ ယေန်သၞာင် ညးလပါ်အောန်တအ် ပ္ဍဲအကြာ ဍုင်ဇၞော်တအ် (Institutional identities) ဂစာန်မင်မွဲလဝ် အခိုက်အလိုက်ညးတအ်၊ ဗီုလဵု ညးတအ် ပံင်စပ် ပြံင်လှာဲ (Hybridity) ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကုခေတ်ကာလ၊ ကေုာံ ဗီုလဵု ပရေင်ပညာ ကေုာံ ဘာသာသာသနာတအ် ပါလုပ် ပ္ဍဲအရာမမင်မွဲ ယေန်သၞာင်တအ်ဂှ်ရ။[၄]
တင်နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Barker, Chris (2011). Cultural Studies: Theory and Practice. Sage Publications. p. 4-10.
- ↑ Hall, Stuart (1980). "Cultural Studies: Two Paradigms". Media, Culture & Society, 2(1), 57-72.
- ↑ Gramsci, Antonio (1971). Selections from the Prison Notebooks. International Publishers.
- ↑ Bhabha, Homi K. (1994). The Location of Culture. Routledge.
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ယေန်သၞာင် (Culture)
- ပရေင်မၞိဟ် (Sociology)
- ကတ်လ္ၚတ် ယေန်သၞာင်နာနာ (Multicultural Studies)
- အိုင်ဒေန်တဳတဳ (Identity)