ကနဲကၞဲ
| ပရူပရာ အဓိက | |
|---|---|
| ကဆံင်ဝေါဟာရ | မအရေဝ် ပံင်စုတ် / လဟီုအရေဝ် |
| ပွံက် အဓိပ္ပါယ် (၁) | ပရေင်ယောင်ယာ နူ "ကၞိကၞဲ" (Rats and shrews) |
| ပွံက် အဓိပ္ပါယ် (၂) | မအရေဝ်အထံက် သွက် ကိရိယာအလုံအိုတ်သီု (Tools and gadgets) |
ကနဲကၞဲ (အၚ်္ဂလိက်: Lexical analysis of Kanai-Knai) ဝွံ ပ္ဍဲကဵု လိက်ပတ်မန် သၞောတ်ဝ် မ္ဂး ဒှ်ဝေါဟာရ မဆဵုဂွံအောန်တုဲ၊ ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ်မအရေဝ် မဆက်စပ် ကုအခိုက်လဒက်ပ္တန် ဝေါဟာရ အထံက် (Echo words) ဟွံသေင်မ္ဂး ဒှ်ပရေင်ယောင်ယာ သဒ္ဒါ အကြာ မအရေဝ် "ကၞိကၞဲ" ဂၠိုင်ရ။ နကဵု လညာတ် ဘာသာဗေဒ ကေုာံ သဒ္ဒါမန်မ္ဂး ဝေါဟာရဝွံ ဒးသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပါ်ခြာ နကဵု အဓိပ္ပါယ် ကေုာံ ပရေင်စကာ နာနာသာ်ရ။
တင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လပါ်သဒ္ဒါ ကေုာံ လဒက်ပ္တန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရ "ကနဲကၞဲ" ဝွံ ယဝ်ရ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အတိုင်ဗီုပြင် လိက်ပတ်မ္ဂး နွံကဵု တင်စၟတ်သမ္တီ (၂) သာ် အဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
၁။ ပရေင်ယောင်ယာ လိက်ပတ် (ကၞိကၞဲ)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲလဟီု အရေဝ်မန်မ္ဂး သွက်ဂွံ ဟီုဂး ပရူဂကောံ တိရစ္ဆာန် သတ်ဇိုင်ပန် မလေပ်ပလီုပလာ် စၞစ (Rodents) မ္ဂး ညးမလေပ်ဟီုစ "ကၞိကၞဲ" ရ။
- ကၞိ: သတ်မလေပ် ပလီုပလာ် ကပေါတ် (Rat / Mouse)။
- ကၞဲ: တိရစ္ဆာန် မကြပ်တုပ် ကုကၞိ ဆဂး ကအ်ဂၠိင်တုဲ မလေပ်စ စၟစၟောန် (Shrew)။
ဟိုတ်ဂှ်ရ "ကနဲကၞဲ" ဝွံ လဆောဝ်မ္ဂး ဒှ်ပရေင် ချူယောင်ယာ (Typographical error) နူကဵု "ကၞိကၞဲ" မာန်ရ။
၂။ ဝေါဟာရ ပံင်စုတ် (Echo Word / Jingle Word)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲအခိုက် အရေဝ်ဟီုဂးမန်မ္ဂး သွက်ဂွံ ညံင်ရမ္သာင် ဂွံသောတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ညံင်အဓိပ္ပါယ် ဂွံလှဲလးအာဂှ် ညးမလေပ် စကာ မအရေဝ် အထံက် ဟွံသေင်မ္ဂး မအရေဝ် ဆက်စၠောအ် (Echo words) ရ။
- ကနဲ (Tool / Instrument): မဂွံအဓိပ္ပါယ် ကိရိယာ၊ အရာမစကာ။
- ကၞဲ (Echo suffix): မအရေဝ် မဗိုင်ထံက်လဝ် ရမ္သာင် သက်ကုအဓိပ္ပါယ်။
(ဥပမာ - ညံင်ရဴ မအရေဝ် "လိက်ပတ်"၊ "ယေန်သၞာင်" တအ်ကီု၊ "ကနဲကၞဲ" ဂှ် ပ္ဍဲလဟီုအရေဝ်မ္ဂး ဂွံအဓိပ္ပါယ် "ကိရိယာ အလုံအိုတ်သီု" ဟွံသေင်မ္ဂး "ကပေါတ်အရပ်အစပ် နာနာသာ်" မာန်ရ။)
တင်သမ္တီ သွက်ဂွံ စကာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲအရာ မချူလိက်မန် သၞောတ်ဝ် ညံင်ဂွံ ဍာံပြမ္ဂး ဒးစွံသတိ အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
- ယဝ်ရ မိက်ဂွံဟီု ပရူ သတ်တိရစ္ဆာန် မပလီုပလာ် ကပေါတ်မ္ဂး ဒးစကာ "ကၞိကၞဲ" ရောင်။
- ယဝ်ရ မိက်ဂွံဟီု ပရူ ကိရိယာ ဟွံသေင်မ္ဂး နဲကဲ မ္ဂး ဒးစကာ "ကနဲ" ဟွံသေင်မ္ဂး "ကိရိယာ ကနဲ" ရောင်။
- "ကနဲကၞဲ" ဝွံ နဒဒှ် ဝေါဟာရ အဓိက မွဲမ (Standard standalone word) ဂှ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ပ္ဍဲအဘိဓာန်မန် ဟွံမွဲဏီရ။