ကမ္မဋ္ဌာန်

ကမ္မဋ္ဌာန် (အင်္ဂလိက်: Kammaṭṭhāna, ပါဠိ: ကမ္မဋ္ဌာန) ဝွံ ပ္ဍဲသာသနာ ဗုဒ္ဓဘာသာ မ္ဂး ဒှ်ဒၞာဲ ဟွံသေင်မ္ဂး အာရီု သွက်ဂွံ ပၟဝ်ဘာဝနာ (Meditation) သွက်ဂွံ ပတန်စိုတ် ကေုာံ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ဉာဏ်ပညာရ။ အရေဝ်မ္ဂး "ကမ္မဋ္ဌာန်" ဝွံ ကၠုင်နူ မအရေဝ်ပါဠိ "ကမ္မ" (ကမၠောန် / ပရေင်ကမၠောန်စိုတ်) ကေုာံ "ဌာန" (ဒၞာဲ / သဇိုင်) တုဲ မဂွံအဓိပ္ပါယ် "သဇိုင်ကမၠောန် သွက်ဂွံ ပၟဝ်စိုတ်" ရ။

ကမ္မဋ္ဌာန်ဝွံ ပါ်လဝ် နွံ (၂) ပြကာ အဓိကရ -

1. သမထကမ္မဋ္ဌာန် (Samatha Kammatthana)
2. ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန် (Vipassana Kammatthana)

သမထကမ္မဋ္ဌာန်

သမထကမ္မဋ္ဌာန် ဝွံ ဒှ်ပွမပၟဝ်စိုတ် ညံင်စိုတ်ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ် ကေုာံ ညံင်ဂွံတန်ကြန် ပ္ဍဲအာရီုမွဲဓဝ် (ဧကဂ္ဂတာစိုတ်) ရ။ ပ္ဍဲကျာ်သဇိုင်ဝိသုဒ္ဓိမဂ် မ္ဂး သမထကမ္မဋ္ဌာန် သွက်ဂွံပၟဝ်စိုတ်ဂှ် နွံ အာရီု (၄၀) ပြကာရ -

• ကသိုဏ် (၁၀) ပါ်: ပွမပၟဝ် အာရီုကသိုဏ် မပ္တံကဵု တိ၊ ဍာ်၊ ပၟတ်၊ ကျာ၊ အသာ်ဗကေတ်၊ အသာ်ဗတာင်၊ အသာ်ဍီု၊ အသာ်မိတ်၊ အာကာသ (လတာ်)၊ ကေုာံ အလောက (လျး)။
• အသုဘ (၁၀) ပါ်: ပွမပၟဝ် အာရီုဇွ မပ္တံကဵု ဇွမလီုလာ် နာနာသာ် ညံင်စိုတ်ဟွံဂွံ တွာဲစောဲလာံ (ရာဂ) လတူခန္ဓကာယ။
• အနုဿတိ (၁၀) ပါ်: ပွမဗှ်ဗၞုဟ် ဂုဏ်ကျာ်၊ ဂုဏ်ဓဝ်၊ ဂုဏ်သံဃာ၊ သဳလ၊ စာဂ၊ ဒေဝတာ၊ ဥပသမ (နိဗ္ဗာန်)၊ မရဏ (လမျီုချိုတ်)၊ ကာယဂတာ (အဝဲကာယ ၃၂ တွိုတ်)၊ ကေုာံ အာနာပါန (ယီုလုပ်ယီုတိတ်)။
• အပ္ပမညာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဗြဟ္မဝိဟာရ (၄) ပါ်: ပွမပၟဝ် မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ကေုာံ ဥပေက္ခာ။
• အာရုပ္ပ (၄) ပါ်: ပွမပၟဝ် အာရီုဟွံမဲကဵုရုပ် (Arupa Jhanas) ၄ သာ်။
• သညာ (၁) ပါ်: အာဟာရေပဋိကူလသညာ (ပွမဆင်ခြင် စၞစ ဒဒှ်မက္ဍုဟ်မၠေအ်)။
• ဝဝတ္ထာန် (၁) ပါ်: စတုဓာတုဝဝတ္ထာန် (ပွမဆင်ခြင် ခန္ဓကာယဏအ် နကဵု ဓာတ်ပန် မတွဟ်ဂး တိ၊ ဍာ်၊ ပၟတ်၊ ကျာ)။

ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်

ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန် ဝွံ ဒှ်ပွမလ္ၚတ် ပါ်ပါဲ ဓဝ်ရုပ်နာမ်တအ် အတိုင်သဘာဝဍာံရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိက ဝိပဿနာဂှ် သွက်ဂွံညာတ်ကေတ် လက္ခဏာ (၃) သာ် လတူခန္ဓကာယ ကေုာံ ရုပ်နာမ်တအ်ရ -

1. အနိစ္စ (Anicca) - ဒဒှ်မဟွံဗိုန်၊ မလေပ်ပြံင်လှာဲဒၟံင် ဇၟာပ်ခဏ။
2. ဒုက္ခ (Dukkha) - ဒဒှ်မဍိုက်ပေင်တဴ နကဵု ဒဒိုက်။
3. အနတ္တ (Anatta) - ဒဒှ်မဟွံမဲကဵု အတ္တ (ဇကုဇကောဝ်)၊ ဟွံမဲ သၟဝ်ပၟိက်အလိုဝ်ဇကု။

ယဝ်ရ ပၟဝ်ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန် မ္ဂး ကလိဂွံ ဝိပဿနာဉာဏ်တုဲ မလေပ်တတ်ကၠောအ် ကိလေသ ကေုာံ မလေပ်ပလံင်ဗစိုပ်ကဵု ဍုင်ဇၞော် နိဗ္ဗာန် (Nirvana) မာန်ရ။

ဖိုလ် ကေုာံ အကျိုး

ပွမပၟဝ် ကမ္မဋ္ဌာန်ဝွံ ကဵုဖိုလ် ညံင်စိုတ် ဂွံၜိုဟ်သြိုဟ်၊ စိုတ်တန်ကြန်၊ ဒေါသ လောဘ မောဟ အောန်စှ်ေရ။ သမထကမ္မဋ္ဌာန်ဂှ် ပကဵု ညံင်ဂွံကလိဂွံ ဇျာန် (Jhana) တုဲ၊ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်ဂှ် ပကဵု ညံင်ဂွံကလိဂွံ မဂ်ဖိုလ် ကေုာံ ဂွံဗၠးၜး နူသံသသာရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ဗုဒ္ဓဘာသာ
• သမထ
• ဝိပဿနာ
• နိဗ္ဗာန်

နိဿဲ

• "Kammaṭṭhāna", Wikipedia (English).