ကဟရး
ကဟရး (ဂျိသၟဟ်ညံၚ်အယဴဂဂဳ)
ဟိုတ်နူဂၞေၚ်လပါ်ဗွဲလ္တူညးတေံဂှ် စူသိၚ်တုပ်သၟဟ်ညံၚ်ရဴဟရးဗြဴဗြဴတံဂြးသော်ဂှ်ကီု ဟသေၚ်တှ်ေ တုပ်ညံၚ်ကဵု "ဃရး" သွက်ဝါဗ္ၚတံဂှ်ကီုတုဲ ကော်တဴနယၟု "ကဟရး" ဟွံသေၚ်တှ်ေ "ကဃရး" လေ ဒှ်ဂွံရ၊ ညဵလဵုကၠိုဟ်စောံသကီုဂၠိုၚ်သွာၚ်ဏံတှ်ေ ဗိုၚ်ထပ်ထ္ၜးလညာတ်နဝေါဟာယၟုဗတ်ဘာသာမန်လေ ဂွံမာန်အိုတ်ရ။
(ကဵုအခေါၚ်စကာသုၚ်စောဲ "ကဟရး" ဗတ်ရမ်သာၚ်ညးကွာန်ရးမန်ပိုဲတံကော်ဟီုမံၚ်ဏံဂှ်အိုတ်ညိအဴ)။
ဟီုပရူဆေၚ်စပ်ကဵု "ကဟရး" ဏံ အစောန်စရာဲညးတေံခိုဟ်ၜိုတ်လဵု ဟသေၚ်တှ်ေ လပါ်ပရေံလပါ်ခိုဟ်ညးတေံနွံကဆံၚ်လဵုဂှ် ဗှ်စဵုကဵုအိုတ်အးအိုတ်ညိ။
ကဗီုမဆဵုမံၚ်ပ္ဍဲရုပ်ဏံဝွံ ဒှ်သတ်ဍာ်ဖ္ဍုၚ်မွဲတုဲ ပိုဲညးရဲသၞေဟ်ဓမၚ်ကွာန်ရးဇိုၚ်သၞေဟ်ၜဳတံကော်သ္ဂးမံၚ်ဂှ် "ကဟရး" အတိုၚ်ရမ်သာၚ်ညးကွာန်ဒေသတံကော်မံၚ်ဂှ်ရ။ ဂွံဆဵုကေတ်ကဂကူဏံမာန်ဂှ်တှ်ေ ဇိုၚ်ဇိုၚ်ကြုၚ်စောဝ်ဍာ်ဖ္ဍုၚ်လေဆဵုမာန်လောဲရ၊ ဟသေၚ်တှ်ေ ပ္ဍဲၜဳဇိုၚ်သြၚ်လေ ဂွံဆဵုကေတ်မာန်ရ၊ တုဲပၠန် အကြာကၟာဍာ်ဖ္ဍုၚ်မလုပ်စိုပ်တံဂှ်လေ ကဂကူဏံဆဵုဂဗဂၠိုၚ်ကွေံကွေံရ၊ လဆောဝ်လဆောဝ်တှ်ေ အကြာဍာ်ၜါဖ္ဍုၚ်ကဵုပ္တေက်ညးတေံမံၚ်ဂွံတုဲ အတိုၚ်သဘာဝမပြံၚ်သၠာဲဂှ် ညးတေံသုၚ်စောဲအာဘဝလောဲလောဲသွာသွာရ။ လပါ်ဍုၚ်မ္ၚးဏံမ္ဂးတှ်ေ ကဟရးဏံ ညးတံလွဳစုတ်စွံလဝ်ပ္ဍဲကဠာဒ္ၚေါဝ်အကြာကဟလိုၚ်တုဲ လွဳကပယျေဝ် ဗဵုဝေၚ်ပကျေဝ်အိုတ်ရ၊ ဆဂး ဗွဝ်ဖျာသွံရာန်ကဂကူဏံဂျိုၚ်ဂျိုၚ်သွက်ဂွံလွဳဂှ် ဟွံစအခေတ်တုဲ သွက်ဂကောံညးဒးစိုတ်ကဂကူဏံဂှ်ဟေၚ် ညးတံဍန်ရပ်ဂွံနၚ်ဂျိုၚ်ဂျိုၚ်တုဲ ခြိုၚ်လွဳစွံလဝ်ပ္ဍဲကဠာဒ္ၚေါဝ်သ္ပကျေဝ်အိုတ်ရ။
ဟီုလပါ်ဂုန်ဖဵုညးတေံတှ်ေ သ္ဒးဟီုဖျုန်ညးတေံဂှ် လုပ်အမာဲသွဍာ်ဟစး "သွဍာ်ဗစး" သွဗစးမြာၚ်ဂွပ်လေ ဟီုဂွံရ၊ ဆဂး ဒေသရေဝ်ပိုဲတှ်ေ ညးတံကော်စ "သွဍာ်ဟစး" ဏံရ။ ဖျုန်ညးတေံလုပ်အမာဲစခိုဟ်မွဲအမာဲသ္ဒးဟီုထတ်ထတ်တုဲ စနွံကဵုရှ်ဖ်ှကွေံကွေံရ၊ ယဝ်ရခၟာဲနွံပၠန်တှ်ေ သက်ဟီုဟၟဲရဘဃေန်ဟီု၊ ခၟာဲညးတေံစကၠေၚ်ကြောအ်ရှ်သာဇြိုၚ်ကြပ်တုပ်မံၚ်ကဵုခၟာဲကဟလုဟ်ကီုရ၊ ဆဂး ခၟာဲကဟရးဏံဂှ် စခိုဟ်နူကဟလုဟ်ဏီရ၊ ဆဂး ညးလ္ၚဵုတံ အရန်ထောံပိပန်ကရန်သီုၜါလပါ်တုဲ ဖုဲထောံမိတ်ကဵုၜဵုညိညတုဲခၞါသောန်သောန် စကဵုသွဂစေပ်သွကၟဝ်မၚ်ဂၠန်ဖျးဖျးမ္ဂး ဒးကအ်ဗွဲမလောန်ရ၊ လပါ်သွကၠေၚ်ဂှ် ဍုန်စအောန်နူသွဍာ်ဗစးဏံရ။
ဂုန်ဖဵုဖျုန်ညးတေံတီတုဲယျတှ်ေ ပိုဲတံကျောဝ်ရံၚ်ဂျိညးတေံညိညအိုတ်ညိ၊ ဖျုန်ညးတေံၜိုန်ရစခိုဟ်ကီုလေဝ်ဂှ် လ္ပခယျဂျိဟၟဲအိုတ်ညိ၊ ဂၞေၚ်လ္တူသၟဝ်ညးတေံသီုၜါလပါ်ဂှ် လ္ပကဵုဒးခရက်စုက်စုတ်တွဵုညိဏး ယဝ်ရခရက်ဒးမ္ဂး တုပ်သၟဟ်ညံၚ်ရဴဂယဴဂဂဳကိတ်ဒးကီုရ၊ ရဲညးကျဂျိကဂကူဏံဂှ် စဵုကဵုလရိုအ်ဗှ်သၞာအ္စာဂဥုဲလေ ဒှ်ဂွံရ၊ အနုဘဴဣဒ္ဓိဂျိညးတေံဂှ် ၜိုန်ရအဝဲညးတေံဍောတ်ဍေတ်ဒုတ်ဇြာဲကြောအ်ကီုလေ ဂျိတိုန်တုပ်သၟဟ်ဒှ်မွဲတုဲ သွက်ညးကေၚ်ဒးလဝ်တံဂှ်တှ်ေ ဂွံတီကေတ်မာန်ရ။
ဗွဲမဂၠိုၚ်တှ်ေ ရဲဍန်ကဇိုၚ်ဇိုၚ်သြၚ်ကီု အကြာစောဝ်ကြုၚ်ကီုတံဂှ် ဍန်ဒးပါကၠုၚ်ခက်ခၞေါန်ခဏခဏတုဲ ပ္ဍဲအခိၚ်ပိုဲပလှ်ပတိတ်ခၞေါန်နူသၟန်ပါၚ်ညးတေံရဂှ် ညးတေံသလာ်ပြဟ်ပြေဟ်တုဲ ဒၞာဲဂှ်ရ−စၚ်ခရက်ဒးလပှော်တဲပိုဲလောဲလောဲရ၊ ဂျိညးတေံတိုန် စဵုကဵုဒးစဴသ္ၚိကဟွံဍန်ရဒှ်ဂွံ။ ၚုဟ်မးပ္ဍဲဗွဝ်ဖျာတှ်ေ ၚုဟ်ကဂကူဏံယဝ်ရဒုတ်ဒုတ်တၟာဂတာတဲမ္ဂး သြန်ၜါတ်သေံဏံ မွဲကဳလိုဝ်မွဲကၠံကဵုၜါကၠံနွံရ၊ ဆဂး ယဝ်ရအဝဲတၟာၜါပိလပှော်မ္ဂး ၚုဟ်မးဟၟဲမၞိဟ်စလေဟၟဲ−ဟိုတ်နူဖျုန်ညးတေံအောန်ကွေံကွေံ၊ ဒုတ်ဒုတ်မွဲဂတာတဲၜါဂတာတဲဂှ်ရမၞိဟ်ရာန်စဂၠိုၚ်တုဲ ဖျဝ်ဖျာတံလေနွံပၟိက်ကွေံကွေံ။