ကုမ်ပျူတာ

ကုမ်ပျူတာ (အင်္ဂလိက်: Computer / The Data Processing Machine) ဝွံ ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး ဒှ်စက်ယန္တရာ မကၠောန်ကမၠောန် နကဵုလၟေင်ပရဝ်ဂရာမ်ရ။ ဆဂး နကဵုလညာတ် တော်ကော် မန် ကေုာံ နဲကဲသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ညးခၞံဝေါဟာ မ္ဂး၊ ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုသဇိုင်မအက္ခရ် (၃) မ မတွဟ်ဂး "ကုမ် + ပျူ + တာ" တုဲ ဍေံဗၟံက်ထ္ၜးကဵု လၟေင်ကမၠောန်စက်ယန္တရာ ဗွဲမကၠးဖ္ဍးရ။

လဒက်ပ္တန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (ကုမ် + ပျူ + တာ)

ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ပါ်ခြာသ္ၚေဝ်ဂၠေပ်မ္ဂး နွံကဵုအဓိပ္ပါယ် ဇြိုဟ်နက် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

1. ကုမ် (Kum / Gathering): ကၠုင်နူရိုဟ်ကၞက်အရေဝ်မန် "ကောံ" ဟွံသေင်မ္ဂး "ပကောံ" မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမပကောံပကေဝ်။
   • အဓိပ္ပါယ်ပ္ဍဲစက်: ဒှ်ပွမပကောံပကေဝ် တင်ဂၞင် (Data Collection & Storage) နူကဵုအရာနာနာ။
2. ပျူ (Pyu / Illuminating/Processing): ကၠုင်နူရိုဟ်ကၞက် "ပျး" ဟွံသေင်မ္ဂး "ပျူပျူမြဟ်မြဟ်" မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမဗလးထ္ၜးလျး ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမဖန်ဇန် ညံင်ဂွံကၠးဖ္ဍး။
   • အဓိပ္ပါယ်ပ္ဍဲစက်: ဒှ်ပွမဖန်ဇန်၊ တော်ဆ ကေုာံ ပျးထ္ၜးကဵု သွဟ်တင်ဂၞင် (Data Processing & Display) ညံင်မၞိဟ်တအ် ဂွံညာတ်ကေတ်။
3. တာ (Ta / Duty): ကၠုင်နူရိုဟ်ကၞက် "တာလျိုင်" မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမယိုက်ဂၠေင် ကေုာံ ပွမကၠောန်တုဲဒှ်။
   • အဓိပ္ပါယ်ပ္ဍဲစက်: ဒှ်အစောံစရာဲ စက်ယန္တရာ မယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် (Task Execution) ညံင်ဂွံစိုပ်တရဴ အတိုင်မဖျေံလဝ်အမိင်။

သဘဴဓရ် ကုမ်ပျူတာ

ပံင်ကောံ မအက္ခရ်သီု (၃) မဏအ်တုဲ "ကုမ်ပျူတာ" မ္ဂး ဒှ် "စက်ယန္တရာ မၞုံကဵု တာလျိုင် သွက်ဂွံ ပကုမ်(ကောံ) တင်ဂၞင်တုဲ၊ ဖန်ဇန် ပျူ(ပျး) ထ္ၜးကဵု လျးညာဏ်" ရ။

လျးတော်ကော် ကေုာံ ကုမ်ပျူတာ

• ပိုင်ပြဳနဲကဲပညာ: ဟိုတ်နူတီကေတ် လဒက်ပ္တန်ဝေါဟာရဏအ်တုဲ၊ ကောန်ဂကူမန်တအ် ဂွံညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ စက်ယန္တရာဏအ်ဂှ် ဒှ်ဆကပေါတ် သွက်ဂွံယိုက်ဂၠေင် "တာလျိုင်" ဟေင်ရ၊ မၞိဟ်တအ်ဟေင် သ္ဒးဒှ် အဲနာဲ လတူစက်ဏအ်ရ။
• ဝေါဟာရလျး: ပွမသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အဓိပ္ပါယ် "ကုမ်+ပျူ+တာ" ဏအ်ဂှ် ဒှ်ပွမဖန်ဗဒှ် ဝေါဟာရလျး ညံင်မၞိဟ်တအ် ဂွံကၠိုဟ်ခၠင် သဘဴဓရ် နဲကဲပညာ နကဵုအရေဝ်မိဇကုရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာ
• ညးခၞံဝေါဟာ
• တော်ကော်
• သဒ္ဒါ ကုမ်ဗျူတာ

နိဿဲ

• တင်မဆုက်ညုင် ကေုာံ လညာတ်ပါ်ခြာ နူညးခၞံဝေါဟာမန် (၂၀၂၆)။
• "Etymological Philosophy of Technology", Linguistics and Thought.