ကုမ်ဗျူတာ

ကုမ်ဗျူတာ (အင်္ဂလိက်: Computer / The Data Gathering and Viewing Machine) ဝွံ ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး ဒှ်စက်ယန္တရာ မကၠောန်ကမၠောန် နကဵုလၟေင်ပရဝ်ဂရာမ် သွက်ဂွံစဳရေင်တင်ဂၞင်ရ။ နကဵုလညာတ် တော်ကော် မန် ကေုာံ နဲကဲသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ညးခၞံဝေါဟာ မ္ဂး၊ ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုသဇိုင်မအက္ခရ် (၃) မ မတွဟ်ဂး "ကုမ် + ဗျူ + တာ" တုဲ ဍေံဗၟံက်ထ္ၜးကဵု လၟေင်ကမၠောန် ကေုာံ တာလျိုင် စက်ယန္တရာ ဗွဲမကၠးဖ္ဍးရ။

လဒက်ပ္တန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (ကုမ် + ဗျူ + တာ)

ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ပါ်ခြာသ္ၚေဝ်ဂၠေပ်မ္ဂး နွံကဵုအဓိပ္ပါယ် ဇြိုဟ်နက် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

1. ကုမ် (Kum / Gathering): ကၠုင်နူရိုဟ်ကၞက်အရေဝ်မန် "ကောံ" ဟွံသေင်မ္ဂး "ပကောံ" မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမပကောံပကေဝ်။
   • အဓိပ္ပါယ်ပ္ဍဲစက်: ဒှ်ပွမပကောံပကေဝ် တင်ဂၞင် (Data Collection & Storage) နူကဵုအရာနာနာ။
2. ဗျူ (Byu / Viewing & Strategizing): ကၠုင်နူရမျာင် "View" (ပွမဗလးထ္ၜး၊ ပွမညာတ်ကေတ်) ဟွံသေင်မ္ဂး "ဗျူဟာ" (Strategy / ပွမစဳဇန်ဖျေံလၟေင်)။
   • အဓိပ္ပါယ်ပ္ဍဲစက်: ဒှ်ပွမစဳဇန်ဖျေံလၟေင် တင်ဂၞင်တုဲ ဗလးထ္ၜးကဵု (Display/View) ညံင်မၞိဟ်တအ် ဂွံညာတ်ကေတ် လောဲလောဲသွာသွာ။
3. တာ (Ta / Duty): ကၠုင်နူရိုဟ်ကၞက် "တာလျိုင်" မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမယိုက်ဂၠေင် ကေုာံ ပွမကၠောန်တုဲဒှ်။
   • အဓိပ္ပါယ်ပ္ဍဲစက်: ဒှ်အစောံစရာဲ စက်ယန္တရာ မယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် (Task Execution) အတိုင်မၞိဟ်မစညုင်လဝ်။

သဘဴဓရ် ကုမ်ဗျူတာ

ပံင်ကောံ မအက္ခရ်သီု (၃) မဏအ်တုဲ "ကုမ်ဗျူတာ" မ္ဂး ဒှ် "စက်ယန္တရာ မၞုံကဵု တာလျိုင် သွက်ဂွံ ပကုမ်(ကောံ) တင်ဂၞင်တုဲ၊ စဳဇန်ဗလးထ္ၜးကဵု နကဵု ဗျူ(ဟာ / View) ညံင်ဂွံစိုပ်တရဴ" ရ။

လျးတော်ကော် ကေုာံ ဖိုလ်

• ပိုင်ပြဳလတူစက်ယန္တရာ: ဟိုတ်နူတီကေတ် လဒက်ပ္တန်ဝေါဟာရဏအ်တုဲ၊ ကောန်ဂကူမန်တအ် ဂွံညာတ်ကေတ် ဒဒှ်ရ ကုမ်ဗျူတာဏအ်ဂှ် ဒှ်ဆကပေါတ် သွက်ဂွံယိုက်ဂၠေင် "တာလျိုင်" (တာ) မဗလးထ္ၜး (ဗျူ) တင်ဂၞင်ဟေင်ရ။ မၞိဟ်တအ်ဟေင် သ္ဒးဒှ် အဲနာဲ လတူစက်ဏအ် လၟိုန်ရ။
• ဝေါဟာရလျး: နဲကဲမပါ်ခြာ "ကုမ်+ဗျူ+တာ" ဏအ်ဂှ် ဒှ်ပွမဖန်ဗဒှ် ဝေါဟာရလျး မကိတ်ညဳကု အသံမအက္ခရ်အင်္ဂလိက် (Computer) သီုမဍိုက်ပေင်ကဵု ရသအဓိပ္ပါယ် သဒ္ဒါမန် ဇေတ်တ်ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ဝေါဟာရ ကုမ်ပျူတာ
• ညးခၞံဝေါဟာ
• တော်ကော်
• သဒ္ဒါ ကုမ်ဗျူတာ

နိဿဲ

• တင်မဆုက်ညုင် ကေုာံ လညာတ်ပါ်ခြာ နူညးခၞံဝေါဟာမန် (၂၀၂၆)။
• "Etymological Philosophy of Technology", Linguistics and Thought.