ထလာ်တိတ်အာနကဵုမာတိကာညိ

ကောန်ဒြာဲ

နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ
ကောန်ဒြာဲ (Fawn)
ကောန်ဒြာဲ (Fawn)
ကောန်ဒြာဲ မပၞုက်မံင် ပ္ဍဲအကြာ ချောဲတုဲ မနွံကဵု အကွက်ဗတာင် လတူစး
တင်ဂၞင် သိပ္ပံ (Scientific classification)
နိဂီု (Kingdom):Animalia (တိရစ္ဆာန်)
ဂကောံဇၞော် (Phylum):Chordata
ကဆံင် (Class):Mammalia (တိရစ္ဆာန် တိုပ်ကှ်ေ)
လၟေင် (Order):Artiodactyla
ဂကောံ (Family):Cervidae (ဂကောံဒြာဲ)

ကောန်ဒြာဲ (အၚ်္ဂလိက်: Fawn) ဝွံ ဒှ် ဝေါဟာ မကော်စ ကောန်တိရစ္ဆာန် ဇိုင်ပန် ဂကူ ဒြာဲ မစကတဵုဒှ် မၞိဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး မနွံ အာယုက် သၟဝ် မွဲသၞာံ ရ။ ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ဂေဟဗေဒ သဘာဝမ္ဂး၊ ကောန်ဒြာဲတအ်ဝွံ နွံကဵု လက္ခဏာ တၟေင် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ အန္တရာဲ နူကဵု တိရစ္ဆာန် သတ်ဂြိပ် တအ် ဗွဲမအလုံအလုံ ရ။

လက္ခဏာ ကေုာံ ပရေင်စဵုဒၞာ သဘာဝ (Characteristics & Natural Defense)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ကောန်ဒြာဲ တအ်ဝွံ ကာလ ၜံင်တိတ်ကၠုင် တၟိတၟိမ္ဂး နွံကဵု နဲကဲ စဵုဒၞာ သဘာဝ အဓိက ၜါသာ် ရ-

  1. အကွက် ပရေင်ပၞုက်ဒၞာဲ (Camouflage Spots):
    • ကောန်ဒြာဲ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ၜံင်တိတ်ကၠုင် မွဲကရောမ် ကု သော်စၞာမ် အသာ်ဍာ်မိတ် မနွံကဵု အကွက် ဗတာင်ဗတာင် လတူစး ရ။ အကွက်တအ်ဏအ်ဝွံ တုပ်ညံင်ရဴ ယမၠိုက် သၞိင်တ္ၚဲ (Dappled sunlight) မတၟးစှ်ေမံင် လတူ တိဂြိုပ် ကေုာံ တၞးဆု တအ်တုဲ၊ ပကဵု ညံင် သၞတအ် ဂွံညာတ်ကေတ် ဝါတ်ဂါတ် ရ။ ကာလ အာယုက် ဇၞော်တိုန် စိုပ် ၜိုတ် ၃-၄ ဂိတုမ္ဂး အကွက်တအ်ဏအ် ကၠေအ်အာ နကဵု အလဵုဇကု ဍေံ ရ။
  2. သၟူဟွံမွဲ (Scentlessness):
    • တၟေင်အိုတ် မွဲသာ်ဂှ် ကောန်ဒြာဲ တၟိတၟိတအ်ဝွံ ဟွံမွဲ ကု သၟူဇကု (Scent) ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ တိရစ္ဆာန် မဂၠာဲစစၞ နကဵု လွပ် မုဟ် မပ္တံကဵု ကၠ၊ ကၠဵုဂြိုပ် တအ်ဂှ် ဂၠာဲဟွံဆဵု ဒၞာဲဍေံတအ် မပၞုက်မံင် ဂှ် လောဲလောဲ သွာသွာ ရ။

အခိုက်အလိုက် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (Behavior & Development)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
  • အခိင် ပၞုက်ဒၞာဲ (Hiding Phase):

ပ္ဍဲအခိင် သတ္တဟ ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ကောန်ဒြာဲ တအ်ဝွံ ဟွံဒြေပ်ဗက် အာ ကရောမ် မိဍေံ (ဒြာဲၝောံ) ရ။ ဒြာဲၝောံဂှ် ပၞုက်လဝ် ကောန်ဍေံ ပ္ဍဲအကြာ ချောဲသၠုင်သၠုင် ဟွံသေင်မ္ဂး အကြာ ခြုံဆု တုဲ၊ မိဍေံဂှ် အာဂၠာဲစစၞ သ္ၚောဲသ္ၚောဲ သွက်ဂွံ ပါဲဝေင် ညံင် သၞ ဟွံဂွံ ဗက်ကၠုင် ဇရေင် ကောန်ဍေံ ရ။ မိဍေံ ကလေင်ကၠုင် ဇရေင် ကောန်ဍေံ ပ္ဍဲအခိင် တ္ၚဲယး ကေုာံ အခိင် သဝ်တ္ၚဲ ဓဝ်ဟေင် သွက်ဂွံ တိုက်တှ် ရ။

  • ပရေင်တိတ်တှ် (Weaning):

ကာလ ကောန်ဒြာဲ ကလိဂွံ အာယုက် ၜိုတ် ၂-၃ ဂိတုမ္ဂး ဍေံတအ် စဗက်အာ ကရောမ် မိဍေံ ကေုာံ စကတ်လ္ၚတ် စချောဲ စတၞးဆု တအ် ရ။ စိုပ် အခိင်ဏအ်မ္ဂး ဍေံတအ် တိတ်တှ် (Weaned) တုဲ တန်တဴ နကဵု စၞအာဟာရ သဘာဝ မာန်ကၠုင် ရ။

ပ္ဍဲကဵု အရေဝ်အင်္ဂလိက်မ္ဂး ဝေါဟာ "Fawn" ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် စကာ သွက် ဂကူဒြာဲ သၟးဟေင် ရ။ သွက် တိရစ္ဆာန် ဂကူတၞဟ် မပ္တံကဵု ဂၠဴ ဟွံသေင်မ္ဂး ပြေင် တအ်မ္ဂး စကာ ဝေါဟာ "Calf" (ကောန်ဂၠဴ/ကောန်ပြေင်) ရ။