က္ၜင်ကျာ ဗတိုက်

က္ၜင်ကျာ ဗတိုက်; Fighter Aircraft / Jet
	က္ၜင်ကျာ ဗတိုက် F-22; က္ၜင်ကျာ ဗတိုက် F-22 Raptor မဒှ် က္ၜင်ကျာ ခေတ် ၅ (5th Generation) နွံကဵု အစောံသတ္တိ စဵုဒၞာ လလဳ (Stealth)
ဗွိုက်လ္ၚတ် အဓိက	ဒပ်ကျာ၊ ပညာပၞာန်၊ နဲပညာ အာကာသ
တင်ရန်တၟအ် အဓိက	ဗတိုက် က္ၜင်ကျာ သၞ ကေုာံ အုပ်ဓုပ် လတူကျာ (Air Superiority)
လွဟ် အဓိကဂမၠိုင်	ဒုံးကျာ (Air-to-air Missiles)၊ အမၠံက်
ဒၞာဲ မချဳဒရာင်	အာကာသ ကေုာံ လတူကျာ (Air Domain)

က္ၜင်ကျာ ဗတိုက် (အၚ်္ဂလိက်: Fighter aircraft ဟွံသေင်မ္ဂး Fighter Jet) ဝွံ ဒှ် က္ၜင်ကျာ ပၞာန် မကၠောန်ပ္တိတ်လဝ် အဓိက သွက်ဂွံ ဗတိုက် က္ၜင်ကျာ သၞ ပ္ဍဲ လတူကျာ ရ။ ဍေံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု က္ၜင်ကျာ ဗလး မခတိုဟ် (Bombers) ဟွံသေင်မ္ဂး က္ၜင်ကျာ ပလံင်ဗစိုပ် (Transport aircraft) တအ် တုဲ၊ က္ၜင်ကျာ ဗတိုက် ဝွံ နွံကဵု အစောံသတ္တိ မပၠံင်အုပ်ဓုပ် လတူကျာ (Air Superiority) သွက်ဂွံ ပကဵု ညံင် သၞ ဂွံ စကာ အာကာသ ဟွံဂွံ ရ။

က္ၜင်ကျာ ဗတိုက် တအ်ဂှ် နွံကဵု လဟီု မဒြေပ် ပြဟ် ဗွဲမလောန်၊ ချဳဒရာင် ဂေတ်လှာဲ လောဲသွာ (Maneuverability) ကေုာံ ယိုက်ဂၠေင် လွဟ် ဒုံးကျာ နာနာသာ် မာန် ရ။ ပ္ဍဲ ခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး က္ၜင်ကျာ ဗတိုက် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် အဓိက ကေုာံ ကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက် ဒပ်ကျာ အလုံမွဲ ဂၠးတိ ရ။

လဒက်ပ္တန် ကေုာံ တာလျိုင် အဓိကဂမၠိုင် (Roles and Capabilities)

က္ၜင်ကျာ ဗတိုက် တအ်ဂှ် ပါ်လဝ် ကဏ္ဍ အတိုင် တာလျိုင် မရေင်တၠုင်လဝ် ရ-

၁။ က္ၜင်ကျာ အုပ်ဓုပ်ကျာ (Air Superiority Fighters):

ဒှ် က္ၜင်ကျာ မဖန်ဇန်လဝ် သွက်ဂွံ လုပ် ပေါဲဗတိုက် လတူကျာ တိုက်ရိုက် ကု က္ၜင်ကျာ သၞ ရ။ ရန်တၟအ် အဓိက ဂှ် ညံင် က္ၜင်ကျာ ဇကု ဂွံ နွံ အဝဵု အလုံ လတူကျာ ရ။ (ဥပမာ - F-22 Raptor, Su-35)။

၂။ က္ၜင်ကျာ တာလျိုင် နာနာ (Multirole Fighters): ဒှ် က္ၜင်ကျာ မဟွံသေင် ဆ ဗတိုက် လတူကျာ သၟး၊ ဍေံ သီု ဗလး မခတိုဟ် စိုပ် လတူ တိ ကေုာံ လတူ ၜဳ မာန် ရ။ (ဥပမာ - F-16 Falcon, F-35 Lightning II, Dassault Rafale)။ ၃။ က္ၜင်ကျာ စဵုဒၞာ ကၟာတ်လဒဵု (Interceptors):

ဒှ် က္ၜင်ကျာ မဒြေပ် ပြဟ် ဗွဲမလောန် (ပြဟ် နူ ရမ္သာင်) သွက်ဂွံ တိုန် ကၟာတ်လဒဵု ကေုာံ ပန်ဖျေံ က္ၜင်ကျာ သၞ မလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲ ပယျဵု ဍုင် ရ။ (ဥပမာ - MiG-31)။

၄။ က္ၜင်ကျာ ဗတိုက် လတူတိ (Ground-Attack Fighters):

ဒှ် က္ၜင်ကျာ သွက်ဂွံ ကဵု အရီုအဗင် ကု ဒပ်တိုက် ကေုာံ ပန်ဗတိုက် တင့်ကား၊ ရုံပၞာန် သၞ နွံ လတူတိ ရ။ (ဥပမာ - A-10 Warthog)။

ခေတ် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် က္ၜင်ကျာ (Generations of Fighter Jets)

ဝင် က္ၜင်ကျာ ဗတိုက် ဝွံ စၟတ်သမ္တီလဝ် နကဵု "ခေတ်" (Generations) ရ-

ခေတ် ပထမ (1st Generation - လဒေါဝ် ၁၉၄၀ စဵု ၁၉၅၀):

ဒှ် က္ၜင်ကျာ မစကာ စက်ဂျက် (Jet engine) ကိုပ်ကၠာအိုတ် ကြဴနူ ပၞာန်ဂၠးတိ အလန် ဒုတိယ။ သုင်စောဲ အမၠံက် ကေုာံ သေနာတ် စက် သၟးရ။ (ဥပမာ - Me 262, MiG-15, F-86 Sabre)။

ခေတ် ဒုတိယ ကေုာံ တတိယ (2nd & 3rd Gen - ၁၉၅၀ စဵု ၁၉၇၀):

စသုင်စောဲ ရေဒါ (Radar) ကေုာံ ဒုံးကျာ မပန် လတူကျာ (Air-to-air missiles) ရ။ ဒြေပ် ပြဟ် နူ ရမ္သာင် (Supersonic) မာန် ကၠုင် ရ။ (ဥပမာ - F-4 Phantom II, MiG-21)။

ခေတ် စတုတ္ထ (4th Generation - ၁၉၇၀ စဵု ၜိုတ် ၂၀၀၀):

ဒှ် ခေတ် က္ၜင်ကျာ နွံကဵု တာလျိုင် နာနာ (Multirole) ကေုာံ စကာ ကောန်ပျူတာ သွက်ဂွံ ထိင် က္ၜင်ကျာ (Fly-by-wire) ရ။ စဵုကဵု လၟုဟ် ဒပ်ကျာ ဂၠးတိ ဂၠိုင်အိုတ် သုင်စောဲ ဒၟံင် ဏီ ရ။ (ဥပမာ - F-15, F-16, F/A-18, Su-27)။

ခေတ် ပဉ္စမ (5th Generation - ၂၀၀၀ စဵု လၟုဟ်):

ဒှ် က္ၜင်ကျာ မနွံကဵု အစောံသတ္တိ နဲပညာ မပကဵု ညံင် ရေဒါ သၞ ဆဵု ဝါတ် (Stealth) ကေုာံ သၞောတ် နဲပညာ ဆက်စၠောအ် ဒေတာ မသၠုင်အိုတ် ရ။ (ဥပမာ - F-22, F-35, Su-57, J-20)။

ခေတ် ဆဋ္ဌမ (6th Generation - အနာဂတ်):

ဒှ် က္ၜင်ကျာ သွက် အနာဂတ်၊ မပါလုပ် သီု ဉာဏ်ပညာ ကောန်ပျူတာ (AI)၊ လွဟ် လေဇာ ကေုာံ က္ၜင်ကျာ ဟွံမဲ ကဵု မၞိဟ် (Unmanned drones) တအ် ပံင်တောဲ ချဳဒရာင် ရ။

လွဟ် ကေုာံ နဲပညာ အဓိကဂမၠိုင် (Weapons and Technologies)

၁။ ဒုံးကျာ ဗက်ဂၠာဲ ဓါတ်ဂမ္တဴ (Heat-seeking Missiles): ဒုံးကျာ မဗက်အာ အတိုင် ဓါတ်ဂမ္တဴ နူကဵု စက် က္ၜင်ကျာ သၞ (ဥပမာ - AIM-9 Sidewinder)။ ၂။ ဒုံးကျာ စကာ ရေဒါ (Radar-guided Missiles): ဒုံးကျာ မပန် နူကဵု ဇမ္ၚောဲ တုဲ ဗက်ဂၠာဲ သၞ နကဵု လလဳ ရေဒါ (Beyond Visual Range - BVR) ရ။ ၃။ Stealth Technology (နဲပညာ ပၞုက်လလဳ): ပွမကၠောန်လဝ် ဗီုပြင် က္ၜင်ကျာ ကေုာံ လံက်လဝ် ဂဥုဲ မပကဵု ညံင် လလဳ ရေဒါ သၞ ဟွံဂွံ ကလေင် ရ။ ဏအ်ဂှ် ပကဵု ညံင် သၞ ဂွံ ဆဵု က္ၜင်ကျာ ဇကု ဝါတ် ဗွဲမလောန် ရ။

ဆက်လ္ၚတ်

နိဿဲ