ကျာ်ဇၞော် (ဝါ) ကျာတ်ဇၞော်

ကျာ်ဇၞော် (ဝါ) ကျာတ်ဇၞော် (အင်္ဂလိက်: The Abbot / The Great Bearer of Duties / The Most Occupied One) ဝွံ နကဵုလညာတ်ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်ကောပ်ကာဲမ္ဂး၊ ဍေံဒှ်ဝေါဟာရ မစၞောန်ထ္ၜးကု က္ဍိုပ်သကိုပ်ဘာလကျာ် မယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင်မဇြိုင်သ္ဇိုင်အိုတ် ကေုာံ မၞုံကဵုကမၠောန် မယှက်ထုဲဂၠိုင်အိုတ် ပ္ဍဲကဵုဂကောံမၞိဟ် ကေုာံ သာသနာရ။ ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵုသဘဴဓရ် "ကျာတ်ဇၞော်" မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ပူဂိုလ်မၞုံကဵု ကမၠောန်မကျာတ်တဴ ဗွဲမလောန်ရ။

လဒက်ပ္တန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (ကျာတ်တဴ ကေုာံ ယှက်ထုဲ)

ဝေါဟာရဏအ်ဝွံ ယဝ်ရပါ်ခြာသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အတိုင်အကာဲအရာမဍာံစၟတ် (Pragmatic Reality) မ္ဂး၊ နွံကဵုအဓိပ္ပါယ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

ကျာတ် (Kyat / Occupied & Entangled): ကၠုင်နူရိုဟ်ကၞက်အရေဝ်မန် "ကျာတ်" မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမကျာတ်တဴ၊ ပွမယှက်ထုဲတဴ၊ ပွမၞုံကဵုကမၠောန်ဂၠိုင်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမအလန်ဟွံသၠး (To be busy / Tight / Entangled in affairs)။
ဇၞော် (Jnor / Great & Heavy): မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမဇၞော်မောဝ်၊ ပွမဇြိုင်သ္ဇိုင်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး လၟိဟ်မဂၠိုင်ဂၠေင် (Great / Heavy / Massive)။ (စၟတ်: ရမျာင်မအက္ခရ် "ဇ" ဂှ် နကဵုပညာရမျာင်မန်ဇေတ်တ်မ္ဂး တုပ်ကဵု J တုဲ ဟွံတုပ်ကဵု Z အတိုင်ရမျာင်ဗၟာရ။)

ပံင်ကောံတုဲ "ကျာ်ဇၞော် = ကျာတ်ဇၞော်" မ္ဂး ဒှ် "ပူဂိုလ်မၞုံကဵု တာလျိုင်ကမၠောန် မယှက်ထုဲ ကေုာံ မကျာတ်တဴ ဗွဲမဇၞော်ကၠး" ရ။ ဍေံဗလးထ္ၜးကဵု ဘဝက္ဍိုပ်သကိုပ် မဒးယိုက်ဂၠေင် သဇိုင်ဝန် ဂကောံမၞိဟ်ရ။

လျးတော်ကော် ကေုာံ လညာတ်ပရေင်မၞိဟ်

ပွမပံင်ဗစပ်လဝ် လညာတ် "ကျာတ်" (Busy/Entangled) ကေုာံ "ဇၞော်" (Jnor) ဏအ်ဂှ် ဍေံဗလးထ္ၜးကဵု ဒဿန (Philosophy) က္ဍိုပ်သကိုပ်မန် ဗွဲမလှဲလးရ -

ပွမယိုက်ဂၠေင် (The Sacrifice of Quietude): ဗွဲဓမ္မတာ ခမဳသင်တအ်ဂှ် ဂၠာဲသိုက် ပ္ဍဲတရား (ဟွံယှက်ထုဲ) ကီုလေဝ်၊ ကျာ်ဇၞော်တအ်ဂှ် ဒးပအပ်ပြိုက်လဝ် အခိင်သၠးဇကုတုဲ ဒးလုပ် "ယှက်ထုဲ" ပ္ဍဲအရာမကောပ်ကာဲဘာ၊ ပရေင်ပညာကောန်သင် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်ဒါယကာတအ်ရ။
ဒံင်သံက် ဂကောံမၞိဟ် (Social Anchor): ဂကောံမၞိဟ်မန်တအ် ပ္ဍဲအခိင်မဆဵုဂဗ ပြဿနာ (ကျာတ်တဴ) မ္ဂး၊ ညးတအ် အာစိုပ် ညးမယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင်ဇၞော်အိုတ် (ကျာတ်ဇၞော်) သွက်ဂွံကလိဂွံ လိက်ပတ်၊ ပညာ ကေုာံ ပရေင်လလံသွာစိုတ်ရ။
ပရေင်ကောပ်ကာဲ (Administration): ကျာ်ဇၞော် မွဲဇကုဝွံ တုပ်သၟဟ်ကု သကိုပ်ကောပ်ကာဲ (CEO) မွဲကီုတုဲ၊ ဒးဖျေံလၟေင်ကမၠောန် ညံင်ပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် ဂွံအာစိုပ်တရဴရ။

တင်တၞဟ်ခြာ ကေုာံ ပွမဍိုက်ပေင်

ကျာတ် (သိက္ခာ): ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု လပါ်စိုတ်ဓာတ် ကေုာံ ပရေင်ထိင်ဒဝ်ဇကု (Spiritual Discipline)။
ကျာတ် (ယှက်ထုဲ): ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု လပါ်ကာယ ကေုာံ ပရေင်ယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင်လောက (Worldly Responsibilities)။

လညာတ်သီုၜါဏအ် ပံင်ကောံတုဲဟေင် ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဂုဏ်စရာဲ "ကျာ်ဇၞော်" မဍိုက်ပေင် သီုပရေင်သာသနာ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် ပ္ဍဲယေန်သၞာင်မန်ပိုယ်ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

နိဿဲ

တင်မဆုက်ညုင် ကေုာံ လညာတ်ပါ်ခြာ (လပါ်ပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပညာရမျာင်) နူညးခၞံဝေါဟာမန် (၂၀၂၆)။
"The Sociological Reality of Monastic Leadership", Mon Sociology Review.