ကွေန်

ကွေန် (အင်္ဂလိက်: Control Unit - CU) ဝွံ ဒှ်အစိပ်အင်အဓိကမွဲ ပ္ဍဲကဵု ဗဟဵုသဳကၠဳတင်ဂၞင် (Central Processing Unit - CPU) မၞုံကဵုတာလျိုင် သွက်ဂွံကောပ်ကာဲ၊ ထိင်ဒဝ် ကေုာံ စညုင်ဏာ လၟေင်ကမၠောန်သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲကဵုသၞောတ် ကွေန်ပျူတာ ရ။ ကွေန်ဝွံ ဟွံသေင်ညးမတော်ဆဂၞန် (ALU)၊ ဆဂး ဍေံဒှ်ညးမဖျေံသၞောတ်ဝ် (Manager) မဟီုတွံကဵု ဒၞာဲသိုပ်တင်ဂၞင်၊ အစိပ်အင်တော်ဆ ကေုာံ ကပေါတ်မ္ၚးဂမၠိုင် ညံင်ဂွံတုံပြန်ကု ပရဝ်ဂရာမ် ရ။

လဒက်ပ္တန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ်

ဝေါဟာရ "ကွေန်" ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုရိုဟ်ကၞက်အရေဝ်မန်ဇေတ်တ် မၞုံကဵုအဓိပ္ပါယ် ဇြိုဟ်နက် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

• ကွေန် (Kwen): မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပွမကောပ်ကာဲ၊ ပွမထိင်ဒဝ်၊ ပွမဖျေံသၞောတ်ဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမပိုင်ပြဳလဝ် လၟေင်ကမၠောန်။ ဍေံဒှ်အစောံစရာဲ "နာဲ" မစဳဇန်ကဵု "ဍိက်/စက်" ညံင်ဂွံကၠောန်ကမၠောန် တပ်တးရ။

တာလျိုင်အဓိက (၃) သာ်

ပ္ဍဲကဵုသၞောတ် တော်ကော် စက်ယန္တရာမ္ဂး "ကွေန်" ယိုက်ဂၠေင်လဝ် တာလျိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

1. ပွမကေတ်တင်စညုင် (Fetching): ကေတ်လၟေင်အမိင်နူ ဒၞာဲသိုပ် (Memory)။
2. ပွမပံက်အဓိပ္ပါယ် (Decoding): ပံက်အဓိပ္ပါယ် တင်စညုင်တအ်ဂှ် ညံင်ဂွံတီ ဒးကၠောန်မုရော။ ဍေံတုပ်သၟဟ်ကု ပွမတီကၠိုဟ်သမ္တီ လၟေင်အမိင်ရ။
3. ပွမစညုင်ကမၠောန် (Executing): ဗလးဏာ သင်္ကေတအမိင် (Control Signals) ကုအစိပ်အင်တၞဟ်တအ် ညံင်ဂွံကၠောန်ကမၠောန်တုဲဒှ်။

လျးတော်ကော် ကေုာံ ကွေန်

နကဵုလညာတ် လျးတော်ကော် မ္ဂး -

• သၞောတ်ဝ် ကွေန်: "ကွေန်" ဝွံ ဒှ်သဇိုင်အဓိက သွက်ဂွံမင်မဲလဝ် သဒ္ဒါ ကုမ်ဗျူတာ ညံင်ဟွံဂွံယောင်ယာ။ ယဝ်ရ "ကွေန်" ဗၠေတ်အာမ္ဂး သၞောတ်ဝ်မွဲမွဲ မလေပ်ဟောမ်ဗြမ်အာမာန်ရ။
• အဲနာဲ လတူကွေန်: ၜိုန်ရ "ကွေန်" ကောပ်ကာဲဒၟံင် စက်ယန္တရာကီုလေဝ်၊ မၞိဟ်တအ်ဟေင် သ္ဒးဒှ်ညးမကဵုအမိင် (The Ultimate Controller) ဇရေင်ကွေန်ဏအ်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်ပွမမင်မဲလဝ် အဲနာဲ မပိုင်ပြဳနဲကဲပညာရ။
• ဗဟ်သၞောတ်: "ကွေန်" ဝွံ ဒှ်ဗဟဵု မတုပ်သၟဟ်ကု သၞောတ်အာရီုဗဟ်သၞောတ် မဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ဒဒှ်ရ ဇၟာပ်ချဳဒရာင် သ္ဒးနွံကဵု ဗဟဵုမထိင်ဒဝ် မတပ်တးရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ကွေန်ပျူတာ
• ပရဝ်ဂရာမ်
• သဒ္ဒါ ကုမ်ဗျူတာ
• သၞောတ်အာရီုဗဟ်သၞောတ်

နိဿဲ

• "Computer Architecture: The Control Unit Function", Tech Science Review.
• လညာတ်တော်ကော် နဲကဲပညာ နူညးခၞံဝေါဟာမန် (၂၀၂၆)။