ဂစိုတ် ၁၀

ဂစိုတ် (၁၀) ဟွံသေင်မ္ဂး အက္ခရ်ဂစိုတ် (အင်္ဂလိက်: Final Consonants / Codas) ဝွံ ပ္ဍဲကဵု သဒ္ဒါမန် ကေုာံ အက္ခရ်မန်မ္ဂး ဒှ်ဗျည် မနွံလက္ကရဴအိုတ် ပ္ဍဲဝေါဟာရမွဲမွဲ သွက်ဂွံပတိတ် ရမျာင်အုပ်ကၞောတ် (Ending sound) ရ။

အရေဝ်မ္ဂး "ဂစိုတ်" ဂှ် ဒှ်ပွမဂစိုတ်ကၠေအ် ရမျာင်သွဵု မနွံဒၟံင် ပ္ဍဲဗျည်ဂှ် (နကဵု သင်္ကေတ အသတ် " ် ") တုဲ ကဵုသှ်ေဆ ရမျာင်ဗျည်သၟးရ။ ပ္ဍဲလိက်မန်ပိုယ်ဂှ် သၞောတ်ဗျည်ဂစိုတ် အဓိက နွံ (၁၀) မ ရ။

ဂစိုတ် (၁၀) မ ကေုာံ ဥပမာ

ဗျည်ဂစိုတ် ၁၀ မ ဂှ် စဳရေင်လဝ် အတိုင်လၟေင် ကေုာံ ဥပမာ ဝေါဟာရ ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

လၟေင်	ဗျည်ဂစိုတ်	ရမျာင်အုပ်ကၞောတ် (IPA)	ဥပမာ ဝေါဟာရမန်
၁	က် (က-ဂစိုတ်)	-k	လိက်၊ ဍာက်၊ မုက်
၂	ၚ် (ၚ-ဂစိုတ်)	-ŋ (ng)	ဝၚ်၊ ကောၚ်၊ ဒိၚ်
၃	တ် (တ-ဂစိုတ်)	-t	စိုတ်၊ မာတ်၊ ခေတ်
၄	န် (န-ဂစိုတ်)	-n	ကောန်၊ ဒါန်၊ ကွာန်
၅	ပ် (ပ-ဂစိုတ်)	-p	ရပ်၊ ကာပ်၊ ဂိပ်
၆	မ် (မ-ဂစိုတ်)	-m	ကမ်၊ နာမ်၊ သၞာမ်
၇	ယ် (ယ-ဂစိုတ်)	-y	ၜိုယ်၊ နာယ် (နာဲ)၊ ကေယ်
၈	ဝ် (ဝ-ဂစိုတ်)	-w	ကဝ်၊ ဂၠာဝ်၊ လေဝ်
၉	ဟ် (ဟ-ဂစိုတ်)	-h	ဒဟ်၊ တွဟ်၊ ကၠေဟ်
၁၀	အ် (အ-ဂစိုတ်)	-ʔ (Glottal stop)	ကအ်၊ ဂအ်၊ လအ်

သင်္ကေတ အသတ် ( ် )

သွက်ဂွံစၞောန်ထ္ၜး ဒဒှ်ရ ဗျည်မွဲမွဲဂှ် ဒှ်ဗျည်ဂစိုတ်မ္ဂး၊ ဒးစကာ သင်္ကေတ အသတ် ( ် ) မစွံလတူ ကၞောတ်ဗျည်ဂှ်ရ (ဥပမာ - က + ် = က်)။ ဆဂး ပ္ဍဲကဵု ဗျည်ဂစိုတ် "အ်" (အ-ဂစိုတ်) ဂှ် သင်္ကေတ အသတ်ဏအ် စွံလပါ်လက္ကရဴရ။

လက္ခဏာ တၟေင်

ပရေင်ပြံင်လှာဲ ရမျာင်သွဵု: ဗျည်တမ်မွဲမွဲ ယဝ်ရ ပံင်ကောံ ကုဗျည်ဂစိုတ်တအ်ဏအ်မ္ဂး၊ ရမျာင်သွဵုတမ်ဂှ် မလေပ်ပြံင်လှာဲအာမာန်ရ။ (ဥပမာ - "က" ဂှ် တိတ်ရမျာင် (Ka) ကီုလေဝ်၊ ယဝ်ရပံင်ကဵု န-ဂစိုတ် "ကန်" မ္ဂး တိတ်ရမျာင် (Kon) ရ)။
ယ-ဂစိုတ် ကဵု သင်္ကေတတၞဟ်: ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် "ယ-ဂစိုတ်" (ယ်) ဂှ် လဆောဝ်မ္ဂး ပြံင်လှာဲစကာ နကဵု သွဵုဗီုပြင်တၞဟ် ဗီုကဵု " ဲ " (အဲ) ဟွံသေင်မ္ဂး " ာဲ " (အာဲ) အစားရ။ (ဥပမာ - နာယ် = နာဲ၊ ကယ် = ကဲ)။

ဖိုလ်

ပွမကၠိုဟ်ခၠင် သၞောတ်ဂစိုတ် (၁၀) ဝွံ ဒှ်သဇိုင်အဓိက သွက်ဂွံ ဗှ်၊ ချူ လိက်မန် ဒးရးတပ်တးတုဲ၊ ပကဵုညံင် ဂွံပါ်ခြာ အဓိပ္ပါယ် ဝေါဟာရမန်ဂမၠိုင် မၞုံကဵု ရမျာင်အုပ်ကၞောတ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်တအ် ကၠးကၠးဖ္ဍးဖ္ဍးမာန်ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

နိဿဲ

လိက်သဒ္ဒါမန်၊ မုက်လိက် လဒက်ပ္တန်အက္ခရ် ကေုာံ ဂစိုတ်။