ဂျပန်
| ဍုင်ဂျပန် 日本 (Nippon / Nihon) | |
|---|---|
 အလာံ
 တဆိပ်
| |
| ဍုင်ဇၞော် | တိုကျို (Tokyo) |
| အရေဝ် မစကာရုင်ဂမၠိုင် | ဘာသာဂျပန် |
| အလဵုအသဳ | သၞောတ်ဨကရာဇ် ကေုာံ သၞောတ်ပါလဳမာန် ဒဳမဝ်ကရေသဳ |
• ဨကရာဇ် (Emperor) | နာရူဟဳတဝ် (Naruhito) |
• သကိုပ်ဝန်ဇၞော် (Prime Minister) | ရှဳဂေရူ ဣရှဳဘာ (Shigeru Ishiba) |
| မပိုင်ပြဳလဝ် | |
• သီုဖအိုတ် | [convert: invalid number] |
| လၟိဟ်မၞိဟ် | |
• တၟော် | ၁၂၃ ကိုဋ် (သၞာံ ၂၀၂၄) |
| လှုဲ | ယေန် (Yen, ¥) |
| ဇြောမ်အခိင် | JST (UTC+9) |
ဍုင်ဂျပါန် (အင်္ဂလိက်: Japan, ဂျပန်: 日本 Nippon / Nihon) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဍုင်တကအ် မနွံပ္ဍဲ ဒေသအာရှဗမံက် (East Asia) မွဲရ။ ဍုင်ဝွံ နွံပ္ဍဲကဵု မှာသមុဒ္ဒရာ ပစိဖိတ် (Pacific Ocean) တုဲ ဍေံဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု တကအ် ဍောတ်ဇၞော် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ တကအ် အဓိက ဇၞော်အိုတ် (၄) ဂှ် ဒှ် ဟောန်ရှူ (Honshu)၊ ဟံက်ကိုင်ဒဝ် (Hokkaido)၊ ကျူရှူ (Kyushu) ကေုာံ ရှဳကဝ်ကူ (Shikoku) တအ်ရ။
ဍုင်ဂျပါန်ဝွံ ဂကူဂျပါန်တအ် ကော်စ နကဵုယၟု "နဳဟောန်" (Nihon) မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ဒတန် တ္ၚဲမတိုန်" (Land of the Rising Sun) ရ။ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်မၞုံကဵု မၞိဟ်မမံင်ဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဍုင် တိုကျို (Tokyo) ရ။
ပထဝဳ ကေုာံ ရာသဳဥတု
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဍုင်ဂျပါန်ဝွံ ဟိုတ်နူ မဒှ်ဍုင်တကအ်တုဲ ပွဳပွူဍေံဂှ် ဍာ်မှာသមុဒ္ဒရာ ဓလီုပွိုင်လဝ်ရ။ အလုံမွဲဍုင်ဝွံ ၜိုတ် ၇၃ တၟဴကၠံဂှ် ဒှ်ဒေသ ဒဵု ကေုာံ ဂြိုပ်ဆုတအ်တုဲ၊ ဒၞာဲတိဗလး သွက်ဂွံ သြိုင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ တဵုလွဳတအ်ဂှ် နွံအောန်ဗွဲမလောန်ရ။
ဟိုတ်နူ ဍုင်ဂျပါန်ဝွံ နွံလတူ ဒၞာဲတိကလာပ် (Tectonic plates) မဇီုကတိုက်ရေင်သ္ကအ်တုဲ၊ ဍေံလေပ် ကတဵုဒှ် ကသဳတိ ကေုာံ ဒဵုပၟတ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ。 ဒဵုပၟတ် မပြာကတ်အိုတ် ကေုာံ သၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂျပါန်ဂှ် ဒှ် "ဒဵုဖူဂျဳ" (Mount Fuji) မဒှ် သင်္ကေတ အဓိက သွက်ဍုင်ဂျပါန်မွဲရ။
ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ကွတ်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဍုင်ဂျပါန်ဝွံ ပ္ဍဲကဵု အလုံဂၠးတိမ္ဂး ဍေံဒှ် ဍုင်မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် မဇၞော်မောဝ်အိုတ် ကဆံင် (၄) ရ။ ၜိုန်ရ သယံဇာတ သဘာဝ အောန်ကီုလေဝ်၊ ဟိုတ်နူ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကွတ်ပညာ ကေုာံ စက်ယန္တရားတုဲ ဍေံတအ် ဒှ်ဍုင်မကၠောန်ပတိတ် ကပေါတ် မၞုံကဵု ဍာ်ဒကေဝ်သၠုင် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
- ကဏ္ဍ အဓိက: ကမၠောန်ပတိတ် ကွဳစက် (Automobiles) ဗီုကဵု တဝ်ယဝ်တာ (Toyota)၊ ဟောန်ဒါ (Honda) ကေုာံ ကပေါတ်လလဳ (Electronics) ဗီုကဵု သဝ်နဳ (Sony)၊ ပါနာသဝ်နေတ် (Panasonic) တအ်ဝွံ ပြာကတ် အလုံဂၠးတိရ။
- ကွတ်ပညာ: ဂျပါန်ဝွံ ဒှ်ဍုင်မဇၞော်မောဝ် လပါ် စက်ရုပ် (Robotics) ကေုာံ သၞောတ်ကွဳပၟတ် အသိင်ပြဟ် (Shinkansen / Bullet trains) ရ။
ယေန်သၞာင် ကေုာံ မှာဇန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ယေန်သၞာင် ဂျပါန်ဝွံ ဍေံဒှ် ပရေင်ပံင်နှဴ အကြာ အခိုက်အလိုက်တြေံ ကေုာံ ကွတ်ပညာခေတ်တၟိ ဗွဲမသၟဟ်သၟန်ရ။
- စၞစ: စၞစဂျပါန် ဗီုကဵု သူရှဳ (Sushi)၊ ရာမေန် (Ramen) ကေုာံ တေမ်ပူရာ (Tempura) တအ်ဂှ် ဂွံဒုင်စၟတ်သမ္တီ ကဆံင်ဂၠးတိရ။
- ယေန်သၞာင် ခေတ်တၟိ (Pop Culture): လိက်ကောမ်မေတ် ဂျပါန် မကော်စ မာန်ဂါ (Manga) ကေုာံ ရုပ်ချဳ အာနဳမေ (Anime) တအ်ဝွံ နွံကဵု သြဇာ လတူ သၟတ်တအ် အလုံမွဲဂၠးတိရ။
- ဘာသာ ကေုာံ ပတှ်ေ: ဘာသာ အဓိက ပ္ဍဲဂျပါန်ဂှ် ဒှ် ဘာသာ ၐေန်တဝ် (Shinto) ကေုာံ ဘာသာ ဗုဒ္ဓ ရ။
ဍုင်ဂျပါန်ဝွံ နွံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ၜိုတ် ၁၂၃ ကိုဋ်တုဲ၊ ဍေံဒှ် ဍုင်မၞုံကဵု လၟိဟ်အာယုက် မၞိဟ်မမံင်ဂၠိင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ်မွဲရ။ ဆဂး ပြသၞာ အဓိက ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ်ဂှ် လၟိဟ်ကောန်ၚာ် သၠးဂၠံဂဝ် အောန်စှ်ေအာတုဲ၊ လၟိဟ်မၞိဟ်အဝဲဇၞော် ဂၠိုင်တိုန်ဒၟံင် (Aging population) ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- တိုကျို
- ဒဵုဖူဂျဳ
- ယေန်သၞာင် ဂျပန်
- အာရှဗမံက်
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- "Japan Profile". BBC News.
- Japan, Wikipedia (English).