ဂၠဴဗအ်
 ဂၠဴဗအ် (Bull) | |
| တင်ဂၞင် သိပ္ပံ (Scientific classification) | |
|---|---|
| နိဂီု (Kingdom): | Animalia (တိရစ္ဆာန်) |
| ဂကောံဇၞော် (Phylum): | Chordata |
| ကဆံင် (Class): | Mammalia (တိရစ္ဆာန် တိုပ်ကှ်ေ) |
| ဂကောံ (Family): | Bovidae |
| ဗဳဇ (Genus): | Bos |
| ဂကူ (Species): | B. taurus |
| တင်ဂၞင်သောဲ (Details) | |
| လက္ခဏာ ဇကု: | ကၟက် (Male) |
| ပရေင်လွပ် အဓိက: | ဖျေံမ၊ ဝေင်ပြိုင်၊ ဒြဟတ် |
ဂၠဴဗအ် (အၚ်္ဂလိက်: Bull) ဝွံ ဒှ် တိရစ္ဆာန် ဇိုင်ပန် ဂကူဂၠဴကၟက် (Male cattle) မဟွံသ္ပလဝ် သိုဝ် (Intact male) တုဲ၊ မစွံလဝ် သွက် ပရေင်ဖျေံမ ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် တၞောဝ်ဂၠဴ ဂမၠိုင် ရ။[၁]
ဂၠဴဗအ်တအ်ဝွံ ဟိုတ်နူ ဟွံသ္ပလဝ် သိုဝ် (Castration) တုဲ နွံကဵု ဟော်မုန် (Hormones) တၟေင်မ္ဂး ကတဵုဗဒှ်ကဵု ဇကုဇကောဝ် ဇၞော်၊ ဖျုန်စၞာမ် ဍိုပ်ဍံင်၊ ဒြဟတ်ထတ် ကေုာံ ဒြင်မခိုင်ကၠိုက် နူကဵု ဂၠဴၝောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠဴကၟက် မသ္ပလဝ်သိုဝ် (Oxen) တအ် ရ။
လက္ခဏာ ကေုာံ အခိုက်အလိုက်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ရုပ်သာ်: ဂၠဴဗအ်တအ် နွံကဵု ကအ်က္ဍင် (ဇၞော်)၊ က္ဍိုပ်ဇၞော်၊ ကေုာံ ဒြဟတ်ဇကု မသၠုင်တုဲ လျိုင်ဇြိုင် နူ ဂၠဴၝောအ် ဗွဲမလောန် ရ။
- စိုတ်စရိုတ်: ဗွဲယေဘုယျမ္ဂး ဂၠဴဗအ်တအ် နွံကဵု စိုတ်ထတ် (Aggressive) တုဲ၊ သွက်ဂွံ မင်မွဲ ဒၞာဲဒတန် (Territorial) ဍေံတအ်ဂှ် ဂံင်ပြိုင်ပ္ကာန် ရ။
ပရေင်စကာ ကေုာံ လွပ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ပရေင်ဖျေံမ (Breeding): လွပ် အဓိက သွက် ဂၠဴဗအ် ပ္ဍဲ ပရေင်တဵုလွဳဂှ် ဒှ် သွက်ဂွံ ဖျေံမ ကု ဂၠဴၝောအ် တအ် ညံင်ဂွံ ကလိဂွံ ကောန်ဂၠဴ ကေုာံ တၞောဝ်ဂၠဴ မခိုဟ် ရ။ ဂၠဴဗအ် မွဲဇကုဂှ် ဖျေံမ ကဵု ဂၠဴၝောအ် လၟိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် မာန် ရ။
- ပရေင်တဵုလွဳ ကေုာံ စကာဒြဟတ်: ပ္ဍဲကဵု ဍုင်လ္ၚဵု ကေုာံ အခိုက်တမၠာမ္ဂး ဂၠဴဗအ် တအ်ဂှ် စကာ သွက်ဂွံ ဇွဲ၊ တံင်ကွဳ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး စကာ ဒြဟတ် ရ။ (ဆဂး ဗွဲမဂၠိုင် သွက်ဂွံ ကၠောန်ကမၠောန်မ္ဂး စကာ ဂၠဴကၟက် မသ္ပလဝ်သိုဝ် - Ox ဂၠိုင်ရ၊ ဟိုတ်နူ စိုတ်ဍိုန် ကေုာံ ထိင်လောဲ)။
- ပရေင်ဝေင်ပြိုင် (Bullfighting & Sports): ပ္ဍဲဒေသ လ္ၚဵု မပ္တံကဵု ဍုင်သပိန် (Spain) ကေုာံ အမေရိကသၠုင်ကျာ တအ်ဂှ် ဂၠဴဗအ် တအ်ဂှ် စကာ ပ္ဍဲကဵု ပွဲဝေင်ပြိုင် ဇဵုဂၠဴ (Bullfighting) ဟွံသေင်မ္ဂး ပွဲဍိုက်ဂၠဴ (Bull riding) တအ် ရ။
သင်္ကေတ ယေန်သၞာင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု အခိုက်အလိုက် ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဝင်မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး ဂၠဴဗအ် ဂှ် ဒှ် သင်္ကေတ သွက် "ဒြဟတ်"၊ "စရာဲကၟက်"၊ ကေုာံ "ပရေင်ကတဵုဗဒှ် (Fertility)" ရ။ သီုကဵု ပ္ဍဲကဵု ဗွိုက်လွပ် ပရေင်ဘဏ္ဍာ (Stock Market) မ္ဂး မအရေဝ် "ဗွိုက်လွပ် ဂၠဴဗအ်" (Bull Market) ဂှ် ဒှ် သင်္ကေတ မဟီုဂး အခိင်ကာလ ၚုဟ်မး ရှယ်ယာ မတိုန်မံင် ရ။