စိတ္တဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာ
စိတ္တဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာ (အၚ်္ဂလိက်: Buddhist Psychology) ဝွံ ဒှ်သၞောတ်ပညာမလ္ၚတ်ပရူစိုတ်ဓာတ် (Mind) ကေုာံ ဗဗေၚ်မၞိဟ် နကဵုသ္ဇိုၚ်ဒေသနာဗုဒ္ဓဘာသာရ။ ဣဝွံ လ္ၚတ်ပရူသဘာဝစိုတ်၊ ဟိုတ်မဖန်ဗဒှ်ကဵုဒုက္ခ ကေုာံ နဲကဲသွက်ဂွံဇၞော်မောဝ်စိုတ်ဓာတ် ညံၚ်ဂွံကလိဂွံတသိုက် ကေုာံ ပညာ (Wisdom) ရ။[၁]
သ္ဇိုၚ်ပညာအဓိကဂမၠိုၚ် (Core Concepts)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]၁. ခန္ဓာ ၅ သာ် (Five Aggregates): ပွမပါ်ခြာဒဒှ်မၞိဟ် နကဵု ရူပ၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သၚ်္ခါရ ကေုာံ ဝိညာဏ်။
၂. အဘိဓမ္မာ (Abhidhamma): ပွမလ္ၚတ်ပရူစိုတ် (Consciousness) ၈၉/၁၂၁ သာ် ကေုာံ စေတသိက် (Mental factors) ၅၂ သာ် ဗွဲမလှဲလး။
၃. သတိ (Mindfulness): နဲကဲပွမမၚ်မွဲစိုတ် ညံၚ်ဂွံနွံပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန်တုဲ တီကၠိုဟ်သဘာဝဓဝ်။
၄. ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (Dependent Origination): ပွမလ္ၚတ်ဟိုတ် ကေုာံ ဖဵု မဖန်ဗဒှ်ကဵု သံသာဝဋ် ကေုာံ ဒုက္ခစိုတ်။
တၟေၚ်အကြား စိတ္တဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာ ကေုာံ စိတ္တဗေဒပစ္စုပ္ပန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]| တၚ်ၜတ်ကၞာတ် | စိတ္တဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာ | စိတ္တဗေဒပစ္စုပ္ပန် (Western) |
|---|---|---|
| တိုၚ်ပ္ကဴ | ပွမဗၠးၜးနူဒုက္ခ (Nirvana) | ပွမနွံကဵုထတ်ယုက်စိုတ် (Well-being) |
| နဲကဲ | ပွမဘာဝနာ ကေုာံ ပွမလ္ၚတ်စိုတ်ဇကု | ပွမသဳကၠဳ (Therapy) ကေုာံ သိပ္ပံစမ်းသပ်မှု |
| သ္ဇိုၚ် | ဓဝ်အဘိဓမ္မာ ကေုာံ ဒေသနာ | ဇဳဝဗေဒ ကေုာံ ဗဗေၚ်မၞိဟ် (Behaviorism) |
အဆက်အစပ်ကဵု မန်ဗေဒ ကေုာံ သုတေသန
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲသုတေသန ပါရဂူ (Multicultural Studies) မၞးမလ္ၚတ်ဒၟံၚ်ဂှ် စိတ္တဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာဝွံ ဒှ်သ္ဇိုၚ်ကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံတီကၠိုဟ်စိုတ်ဓာတ် သၚ်မန် ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ်မန် ပ္ဍဲအရာပွမထိၚ်ဒဝ်ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ ပွမဒုၚ်စှ်ေအာရီု ကုပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲဂၠးကဝ်ရ။ ဣဝွံ ရီုဗၚ်ကဵု ပွမလ္ၚတ် "Religious Legitimacy" နကဵုအမြင်စိုတ်ဗေဒရ။
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လေန်နူမ္ၚး
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Kalupahana, D. J. (2026). "The Principles of Buddhist Psychology". State University of New York Press.