စိုတ်ပညာအာရီုသၟူ
စိုတ်ပညာ အာရီုသၟူ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
စိုတ်ပညာ အာရီုသၟူ (Olfactory Psychology) ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍပညာ မလ္ၚတ် ပရူပွမဂွံပၠိုန် သၟူ (smell perception)၊ ဗီုပြင်စိုတ်ဓါတ် မဆေင်စပ် ကုသၟူ (psychological effects of odors)၊ ကေုာံ ဗီုပြင်ဆက်စပ် အကြာသၟူ ကဵု စိုတ် (mind-odor connection)။
ပရူဗွဲခမၞန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အာရီုသၟူ (Olfaction) ဝွံ ဒှ်မွဲအကြာ အာရီုမသုန် ပ္ဍဲဇကုမၞိဟ်။ စိုတ်ပညာ အာရီုသၟူဂှ် လ္ၚတ် ပရူဗီုပြင် သၟူ ဖန်ကဵု စိုတ်ဓါတ်၊ သမ္တီ (memory)၊ ကေုာံ ဒ္ဂေတ် (behavior)။
ဗီုပြင်ကာယ (Physiology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]အာရီုသၟူ ဂှ် စပ္တံ နူကဵု သၟူ (odorant molecules) မလုပ် ပ္ဍဲမုဟ် (nose)။ သၟူဂှ် လုပ်အာ ပ္ဍဲ ဒၞာဲအာရီုသၟူ (olfactory epithelium) တုဲ ဆက်စပ် ကု ညာဏ်အာရီုသၟူ (olfactory nerve) စဵုစိုပ် အှော် (brain)။
အှော်ဂှ် ပါ်ပရအ် သၟူ နကဵုဒၞာဲ ဗာပ်ဗဟ်အာရီုသၟူ (olfactory bulb)။
စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ သၟူ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သၟူဂမၠိုင် ဖန်ကဵု စိုတ်ဓါတ် နာနာသာ်:
- သၟူမောဝ် (Pleasant odors) – ဖန်ကဵု မိပ်စိုတ်၊ ၜိုဟ်သြိုဟ်။ (ဥပမာ- သၟူပ္ကဴ၊ သၟူမောဝ်နာနာ)
- သၟူပရေအ် (Unpleasant odors) – ဖန်ကဵု ဍောတ်စိုတ်၊ က္ဍုဟ်။ (ဥပမာ- သၟူအိက်၊ သၟူအမြိုက်)
- သၟူဆဝ်ပ္ၚုဟ် (Arousing odors) – ဖန်ကဵု စိုတ်ကတဴ၊ စိုတ်ချဳဒရာင်။ (ဥပမာ- သၟူကဖှ်ဳ၊ သၟူမောဝ်ဇြိုဟ်)
သမ္တီ ကေုာံ သၟူ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သၟူဂှ် နွံကဵု အစောံ သွက်ဂွံပ္တိုန် သမ္တီ (memory) ဗွဲမသ္ကာတ်မြဟ်။ ဥပမာ-
- သၟူစၞမွဲမွဲ ပ္တိုန် သမ္တီ ပရူအခိင်ကာလ ကေုာံ ဒၞာဲ မကေင်စ စၞဂှ်။
- သၟူမောဝ်မွဲမွဲ ပ္တိုန် သမ္တီ ပရူညးဆာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရူဒဒိုက်။
စကာ ပ္ဍဲဘဝတ္ၚဲဏအ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စိုတ်ပညာ အာရီုသၟူဂှ် စကာ ပ္ဍဲဒေသနာနာသာ်:
- သွံရာန် (Marketing) – စကာ သၟူမောဝ် သွက်ဂွံဓဇက်စိုတ် မၞိဟ်သွံ။
- ဂဥုဲပညာ (Medicine) – စကာ သၟူမောဝ် သွက်ဂွံပဒေါအ် စိုတ် (aromatherapy)။
- အာရီုပညာ (Perfumery) – ခၞံဗဒှ် သၟူမောဝ် သွက်ဂွံရပ်စပ်။
- စိုတ်ပညာ (Psychology) – လ္ၚတ် ပရူသၟူ ကေုာံ စိုတ်ဓါတ်။
စမ်ၜတ် ပြာကတ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Proust Phenomenon – သၟူဂှ် ပ္တိုန် သမ္တီ ဗွဲမပြဟ် ကေုာံ ဗွဲမဇြိုဟ် (ပရူအခိင်တုဲတေအ်)။
- Odor Hedonic Processing – ပွမပါ်ပရအ် သၟူမောဝ် ကေုာံ သၟူပရေအ် ပ္ဍဲအှော်။
ဂလာန်သရုပ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စိုတ်ပညာ အာရီုသၟူဂှ် ဒှ်ကဏ္ဍပညာ မနွံကဵု ဖိုလ်ဂုဏ် သွက်ဂွံကၠိုဟ် ပရူဆက်စပ် အကြာ သၟူ၊ စိုတ်၊ ကေုာံ သမ္တီ။ ပရေင်ပညာဏအ် ကဵု အရီုအဗင် သွက်ဂွံပ္တိုန် ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေင်မိပ်စိုတ် ပ္ဍဲဘဝတ္ၚဲဏအ်။
ဆက်ဗှ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Olfactory Psychology. (n.d.). In Wikipedia. Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Olfactory_psychology
- Olfaction. (n.d.). In Wikipedia. Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Olfaction
- Aromatherapy. (n.d.). In Wikipedia. Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Aromatherapy
လေန်မ္ၚး
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- [Olfactory Psychology - Wikipedia (English)](https://en.wikipedia.org/wiki/Olfactory_psychology)
- [Olfaction - Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Olfaction)