ဇၞိမ်
| General information | |
|---|---|
| Field | ဗ္ၜတ်ဂမၠိုင် (Metrology) |
| Key concepts | လျိုင်၊ ဂရမ်၊ သၟာ၊ ကျပ် |
| Study and teaching | |
| Related subjects | ဗ္ၜတ်တိုင်၊ ဂရမ် |
ဇၞိမ် (အင်္ဂလိက်: Viss; ဗၟာ: ပိဿာ) ဝွံ ဒှ်ဗ္ၜတ်လျိုင် (Unit of mass) တမ်မူလ မစကာဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာ ကေုာံ ဒေသလ္ၚဵု ပ္ဍဲအာရှအគ្នေဲရ။ ၁ ဇၞိမ် မ္ဂး နွံလျိုင်တုပ်ကဵု ၁.၆ ကဳလိုဂရမ် (၃.၆ ပေါင်) ရ။ ဝေါဟာရ "ဇၞိမ်" ဝွံ ဒှ်အရေဝ်မန်တြေံ မကိတ်ညဳကဵု အရေဝ်ဗၟာ "ပိဿာ" ရ။
ဗ္ၜတ် ကေုာံ လၟိဟ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုသၞောတ်ဗ္ၜတ်တြေံမ္ဂး ဇၞိမ်ဝွံ ပါ်ခြာလဝ် နကဵု "ကျပ်" ကေုာံ "မတ်" ဂမၠိုင်ရ:
- ၁ ဇၞိမ် = ၁၀၀ ကျပ်
- ၁ ကျပ် = ၁၆.၃၃ ဂရမ် (နကဵုဗ္ၜတ်ဂၠးတိ)
- ၁ ဇၞိမ် = ၁.၆၃၂၉ ကဳလိုဂရမ် (နကဵုဗ္ၜတ်ဂၠးတိ)
ဝေါဟာရဗေဒ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရ **"ဇၞိမ်"** (Janim) ဝွံ ကၠုင်နူအရေဝ်မန်တြေံ မဂွံအဓိပ္ပါယ် "အရာမၜတ်လျိုင်" ရ။ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန် ကေုာံ ဝင်မန်အဆက်ဆက် စကာလဝ်ဝေါဟာရဏအ် သွက်ဂွံၜတ်လျိုင် ထဝ်၊ သြန်၊ ကေုာံ ကပေါတ်ပုင်သွဂမၠိုင်ရ။ အရေဝ်ဗၟာ "ပိဿာ" ဂှ်လေဝ် ကၠုင်နူအရေဝ် မန်/တမေလ် (Pissas/Viss) မဒှ်ဝေါဟာရ မစကာပ္ဍဲပရေင်ပိုန်ဒြပ် ခေတ်တြေံတေအ်ရ။
မဇၞိမ် (Weight Stones)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲခေတ်ဟံသာဝတဳ ကေုာံ ခေတ်သၟိင်မန်တအ်၊ ညးတအ်ဖန်ဗဒှ်လဝ် "မဇၞိမ်" (Weights) နကဵုဗရိုတ် မနွံကဵုရုပ်သာ်တၟေင်ဂမၠိုင် ညံင်ရဴ:
- ရုပ်ဟံသာ: မဒှ်လက်သဏ္ဍာန် ဂကူမန်။
- ရုပ်တဝ်: မဒှ်လက်သဏ္ဍာန် သွက်ဂွံစကာ ပ္ဍဲပရေင်ပိုန်ဒြပ်။
မဇၞိမ်တအ်ဏအ်ဝွံ နွံကဵုလျိုင် နူကဵု ၁ ကျပ် စဵုကဵုစိုပ် ၁ ဇၞိမ်၊ ၅ ဇၞိမ်၊ ၁၀ ဇၞိမ် ရ။
အစောံစကာ ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ၜိုန်ရဂၠးတိအလုံမွဲ စကာမံင်ဗ္ၜတ် "ကဳလိုဂရမ်" (Kilogram) ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲဍုင်မန် ကေုာံ ဍုင်ဗၟာ ပ္ဍဲဖျာဂမၠိုင် စကာမံင်ဗ္ၜတ် "ဇၞိမ်" (ပိဿာ) ဏီတွဵုရ။ ဗွဲမတၟေင် ပ္ဍဲအရာမရာန်စ က၊ ဖျုန်၊ ကေုာံ သြိုင်ဝါဂမၠိုင်ရ။