ဍာက်

ဍာက် (အင်္ဂလိက်: Liquid) ဟီုမ္ဂးဂှ် ပ္ဍဲပညာသိပ္ပံ ဒှ်အကာဲအရာဒြပ် (State of matter) အဓိကပန်သာ်အကြာမွဲသာ်ရ (သၟေဟ်ပိသာ်ဂှ် ဓါတ်ကမ္တီ၊ ဓါတ်ဂါတ်၊ ပလာသမာ)။ ဍာက်ဂှ် နွံကု ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (Volume) မတန်ကြန်ကီုလေဝ်၊ ဟၟဲကု ဗီုပြင် (Shape) မတန်ကြန်ရ။ ဍေဟ်ပြံင်လှာဲဗီုပြင် အတိုင်ခေါက် ဟွံသေင်မ္ဂး သာဲမစွံလဝ်ဍေဟ်မာန်ရ။ ဍာက်ဂှ် လေပ်ဇွောဝ် (Flow) တုဲ လုပ်အဝေါင် ဒြပ်ဇွောဝ် (Fluid) မွဲကီုရ။ [Image of states of matter diagram showing solid liquid gas phase transitions]

လဒက်ပတန် အဏုမြေအ် (Microscopic View)

ပ္ဍဲအကာဲအရာဍာက်၊ အဏုမြေအ် (Molecules) ကေုာံ အက်တမ် (Atoms) တအ်ဂှ် နွံကြပ်ဒၟံင် ရေင်သ္ကအ်ကီုလေဝ် ညံင်ရဴ ဓါတ်ကမ္တီတအ်ဂှ် ဟွံကောံကလောအ်ကြံင်မ္ၚိုဟ်ဒၟံင်ရ။ ဒြဟတ်ဓဇက်အကြာမဝ်လဳကျူ (Intermolecular forces) တအ်ဂှ် ထိင်လဝ်ဗၞတ်ဗ္ၜတ်ဍေဟ်ကီုလေဝ် ဍေဟ်ဟွံထိင်လဝ် ဗီုပြင်တုဲ ဖန်ကဵု အဏုမြေအ်တအ် ဂေတ်ချဳဒရာင် လောဲသွာမာန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍာက်လေပ်ဇွောဝ်တိတ်မာန်ရ။

လက်သဏ္ဌာန် ရူပဗေဒဂမၠိုင်

ဍာက်ဂမၠိုင် နွံကု လက်သဏ္ဌာန်ရူပဗေဒ အဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

1. ဓါတ်ယှုက် (Viscosity): ဒှ်ပွမဒစဵုဒစး ပွမဇွောဝ်ရ။ ဍာက်မနွံကဵု ဓါတ်ယှုက်သၠုင် (ဥပမာ - ဍာ်သာဲ) ဂှ် ဇွောဝ်စှ်ေသိုက်သိုက်တုဲ၊ ဍာက်ဓါတ်ယှုက်သဝ် (ဥပမာ - ဍာ်) ဂှ် ဇွောဝ်စှ်ေပြဟ်ရ။
2. ဒြဟတ်ဓဇက်ဗလးမုက် (Surface Tension): ဟိုတ်နူဒြဟတ်ဓဇက်အကြာ အဏုမြေအ်ဂမၠိုင်တုဲ ပ္ဍဲဗလးမုက်လတူဍာက်ဂှ် ညံင်ရဴယာတ်ဇာမွဲ ထိင်လဝ်ကီု ကတဵုဒှ်ဒၟံင်ရ။ ဟိုတ်ဏအ်ရ စၟစၟောန်လ္ၚဵုတအ် ကွာ်လတူဍာ်ဂွံရ။
3. ဒြဟတ်ဓဇက်ကသိုက် (Capillary Action): ပွမလေပ်တိုန်စှ်ေ အလဵုအလဵု အပ္ဍဲပၠောဝ်ဍောတ်တ် ဟွံသေင်မ္ဂး အပ္ဍဲတၞံဆုဂမၠိုင်။

ပွမပြံင်လှာဲ အကာဲအရာ (Phase Transitions)

ဍာက်ဂှ် ယဝ်ရ ဓါတ်ဂမ္တဴ ကေုာံ ဓါတ်ဍဵုပ္ဍိက် ပြံင်လှာဲအာမ္ဂး လေပ်ပြံင်လှာဲအာ အကာဲအရာတၞဟ်မာန်ရ -

• ပွမလေင် (Melting): ဓါတ်ကမ္တီ (ဥပမာ - ကလောအ်) ကလိဂွံဓါတ်ဂမ္တဴတုဲ ပြံင်လှာဲဒှ်အာ ဍာက်။
• ပွမကလောအ် (Freezing): ဍာက်ဂှ် ဂံက်အာတုဲ ပြံင်လှာဲဒှ်အာ ဓါတ်ကမ္တီ။
• ပွမကတဵုဒှ်ဍာ်မုဟ် (Evaporation/Boiling): ဍာက်ဂှ် ကလိဂွံဓါတ်ဂမ္တဴတုဲ ကတဵုဒှ်အာ ဓါတ်ဂါတ်။
• ပွမကောံကလောအ် (Condensation): ဓါတ်ဂါတ်ဂှ် ဂံက်အာတုဲ ကလေင်ဒှ်အာ ဍာက်။

ဥပမာ ဍာက်ဂမၠိုင်

ပ္ဍဲသဘာဝပိုဲမ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် ဍာက်နာနာသာ်ရ။ ဥပမာမ္ဂး -

• ဍာ် (Water)
• ဆီ (Blood)
• ကၠေင် (Oil)
• အလ်ကဝ်ဟဝ် (Alcohol)
• ဓါတ်ပသအရည် (Mercury - ဒှ်ဓါတ်ပသ မနွံအကာဲအရာဍာက် ပ္ဍဲဓါတ်ဂမ္တဴဓမ္မတာ)

နိဿဲ

• Zumdahl, S. S., & Zumdahl, S. A. (2013). Chemistry. Cengage Learning.
• အဘိဓာန် သိပ္ပံ ကေုာံ နဲကဲဗေဒ (ဂကောံသုတေသနပညာမန်)။
• Liquid, Wikipedia.

ဍာက်