တက္ကဗေဒ
| ဝှာင်:Logic venn diagram.svg ပွမပါ်ပါဲဟိုတ်ဖဵု နကဵုနဲကဲတက္ကဗေဒ | |
| ဝင် ကေုာံ တံမူလ | |
|---|---|
| တင်ဂၞင်တၟေင် |
တက္ကဗေဒ (အင်္ဂလိက်: Logic; နူကဵုအရေဝ်ဂရိ logike မဂွံအဓိပ္ပါယ် "အရေဝ်" ဟွံသေင်မ္ဂး "ဟိုတ်ဖဵု") ဝွံ ဒှ်ပညာမလ္ၚတ်ဗီုပြင်ပွမချပ် ဟိုတ်ဖဵုမခိုင်ကၠိုက်ရ။ တက္ကဗေဒဝွံ ရီုဗင်ကဵုပိုဲ ညံင်ဂွံပါ်ခြာမာန် အကြာ ဟိုတ်ဖဵုမစှ်ေဗီုစံင် (Valid reasoning) ကေုာံ ဟိုတ်ဖဵုမဗၠေတ်ယောင်ယာ (Fallacy) ရ [၁]။
သဇိုင်တက္ကဗေဒအဓိက (Core Concepts)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲတက္ကဗေဒမ္ဂး နွံကဵုနဲကဲပါ်ပါဲဟိုတ်ဖဵု (၂) သာ်:
- နဲကဲနူသၠုင်စှ်ေသၟဝ် (Deductive Reasoning): ယဝ်ရတင်ဒုင်စှ်ေ (Premises) ဂှ် ဍာံမ္ဂး တင်သ္ဂုတ်သွာတ် ဒးဍာံ **ဇေတ်ဇေတ်** ရ (ဥပမာ - ဂၞန်သင်္ချာ)။
- နဲကဲနူသၟဝ်တိုန်သၠုင် (Inductive Reasoning): ဒုင်သဇိုင်ကု ပွမဆုံဂဗ **ဇေတ်ဇေတ်** တုဲ ဆိင်ခယျကေတ် တင်သ္ဂုတ်သွာတ် (ဥပမာ - သိပ္ပံသုတေသန)။
တက္ကဗေဒ ပ္ဍဲခေတ်တၟိ (Modern Logic)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲ ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ဏအ် တက္ကဗေဒ ကိစ္စဇၞော်ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲအရာမခၞံဗဒှ် နဲပညာခေတ်တၟိ:
- တက္ကဗေဒ ကွန်ပျူတာ: ဒှ်သဇိုင်သွက်ဂွံချူ သာပ်ဝဲလ် ကေုာံ ပွမစီုဇန်တင်ဂၞင် ပ္ဍဲကွန်ပျူတာ။
- ဉာဏ်ပ္တေအ်ဗေဒ (AI): သုင်စောဲတက္ကဗေဒသင်္ကေတ သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ် စက်ယန်မနွံကဵုညာဏ်ချပ်။
- ဇာနှိက်ဆက်ဆောံ: တက္ကဗေဒလောဂျစ် (Logic gates) ဝွံ ဒှ်သဇိုင်အဓိက သွက်ဂွံပို့တင်ဂၞင် ပ္ဍဲ အေန်တာနေတ်။
သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ (Analytical Perspective)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုမတ်တၠပညာ ပညာဗေဒ မ္ဂး: