တင်ဂၞင်

တင်ဂၞင် (အင်္ဂလိက်: Data) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အချက်အလက်သ္ဇိုင်၊ စၟတ်သမ္တီ၊ လၟိဟ်ဂၞန် ကေုာံ လက်သဏ္ဌာန်ဂမၠိုင် မပကောံပကေဝ်လဝ် သွက်ဂွံလ္ၚတ်၊ သ္ၚဳဂၠေပ် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ်ပညာရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍသိပ္ပံကောမ်ပျူတာ ကေုာံ သင်္ချာဗေဒ၊ တင်ဂၞင်ဂှ် ဒှ်တမ်မူလ မဟွံဂွံပြုပြေင်လဝ်ဏီ (Raw data) တုဲ ကာလပြုပြေင် သ္ၚဳဂၠေပ်တုဲမ္ဂး ဍေဟ်ဒှ်အာ "ပရိုင်အချက်အလက်" (Information) ကေုာံ "ဗဟုသုတ" (Knowledge) ရ။

ဂကူတင်ဂၞင်ဂမၠိုင် (Types of Data)

ပ္ဍဲပညာသင်္ချာ (Statistics) ကေုာံ ပရေင်သုတေသန၊ တင်ဂၞင်ဂှ် ပါ်ခြာလဝ် အဓိက (၂) ဂကူရ -

၁. တင်ဂၞင်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (Quantitative Data)

ဒှ်တင်ဂၞင် မစၞောန်ထ္ၜး နကဵုလၟိဟ်ဂၞန်တုဲ ၜတ်ကၞာတ် စၟတ်လၟိဟ်မာန်ရ။

• တင်ဂၞင်ပိုတ်ခြာ (Discrete Data): တင်ဂၞင်မဒှ်လၟိဟ်ပေင်င် မဟွံမဲကဵုဒသမ (ဥပမာ - လၟိဟ်မၞိဟ်၊ လၟိဟ်ကွဳစက်၊ လၟိဟ်ကောန်ၚာ်)။
• တင်ဂၞင်ဆက်စပ် (Continuous Data): တင်ဂၞင်မၜတ်ကၞာတ် နကဵုကိန်းဒသမမာန် (ဥပမာ - လျိုင်၊ သမၠုင်၊ ဓါတ်ဂမ္တဴ၊ အခိင်)။

၂. တင်ဂၞင်လက်သဏ္ဌာန် (Qualitative Data)

ဒှ်တင်ဂၞင် မစၞောန်ထ္ၜး နကဵုဂကူ၊ လက်သဏ္ဌာန် ကေုာံ ပရေင်စၟတ်သမ္တီ မဟွံသေင်ကဵုလၟိဟ်ဂၞန်ရ။

• တင်ဂၞင်ယၟု (Nominal Data): ပွမပါ်ဂကူ အတိုင်ယၟု မဟွံမဲကဵုလၟေင် (ဥပမာ - အသာ်ဆီ၊ ဘာသာ၊ ဇာတိ၊ ဂကူယဲ)။
• တင်ဂၞင်လၟေင် (Ordinal Data): ပွမပါ်ကဆံင် မနွံကဵုလၟေင်သၠုင်သဝ် (ဥပမာ - ကဆံင်ပညာ၊ ကဆံင်စိုတ်ပေင်၊ ကဆံင်ဒြပ်ရတ်)။

လၟေင်ကမၠောန် ပရေင်တင်ဂၞင် (Data Processing Cycle)

သွက်ဂွံကလိဂွံ သွဟ် ကေုာံ ဖိုလ်ဂုဏ် နူတင်ဂၞင်ဂှ် သ္ဒးဒ္ဂေတ်ဗက် လၟေင်ကမၠောန် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

1. ပွမပကောံ (Data Collection): ဂၠာဲသ္ၚေဝ် ကေုာံ ပကောံတင်ဂၞင် နူကဵုတမ်ရိုဟ်နာနာ (ဥပမာ - စၟဳစၟတ်သၟာန်သွဟ်၊ စက်ၜတ်ကၞာတ်)။
2. ပွမစွံပတန် (Data Storage): ဂိုင်ဒေပ်တင်ဂၞင် ပ္ဍဲကဵု ဗဟဵုတင်ဂၞင် (Database) ညံင်ဂွံဂီုကၠံ။
3. ပွမပြုပြေင် (Data Processing & Cleaning): ပလေဝ်ပလေတ် တင်ဂၞင်မဗၠေတ်မှာ၊ မဟွံဍိုက်ပေင် ကေုာံ တင်ဂၞင်မထပ်ဒၟံင်တအ်။
4. ပွမသ္ၚဳဂၠေပ် (Data Analysis): သုင်စောဲနဲကဲသင်္ချာ ဟွံသေင်မ္ဂး စက်ကောမ်ပျူတာ သွက်ဂွံဂၠာဲသွဟ် ကေုာံ တင်ဆက်စပ် (Patterns)။
5. ပွမပံက်အဓိပ္ပာယ် (Data Interpretation): သောင်ကလးသွဟ် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် တင်သ္ဂုတ်စွ암 သွက်ဂွံသုင်စောဲ။

ပညာတင်ဂၞင် ကေုာံ တင်ဂၞင်ဇၞော် (Data Science & Big Data)

ပ္ဍဲခေတ်ဒဳဂျဳတေဝ် (Digital Age) ဏအ်၊ လၟိဟ်တင်ဂၞင်ဂမၠိုင် ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠင်၊ ပြဟ်ပြေဟ် ကေုာံ လှဲလးဗွဲမလောန်တုဲ ကော်ခဴစ တင်ဂၞင်ဇၞော် (Big Data) ရ။ သွက်ဂွံသ္ၚဳဂၠေပ် တင်ဂၞင်ဇၞော်တအ်ဏအ်ဂှ် တၠပညာတအ် သုင်စောဲကၠုင် ပညာတင်ဂၞင် (Data Science) ကေုာံ နဲကဲ စက်လ္ၚတ်ပညာ (Machine Learning) နူကဵု ဉာဏ်ပ္တောအ် (AI) ရ။ တင်ဂၞင်ဂှ် ဒှ် "ကၠေင်ဍာ်ခေတ်တၟိ" (Data is the new oil) မဒှ်သ္ဇိုင်အဓိက သွက်ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်စက်မှု ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ်ဂၠးကဝ်ရ။

နိဿဲ

• Provost, F., & Fawcett, T. (2013). Data Science for Business. O'Reilly Media.
• လိက်ပတ်သိပ္ပံ ကေုာံ နဲကဲဗေဒ (ဂကောံသုတေသနပညာမန်)။
• Data, Wikipedia.