တင်ရန်တၟအ် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် မတန်တဴဇမၠိင်

တင်ရန်တၟအ် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် မတန်တဴဇမၠိင်

ဂကူ (Type)	အစဳအဇန် ဇၞော်မောဝ် အလုံဂၠးတိ
သၞာံမဒက်ပ္တန် (Formation)	သၞာံ ၂၀၁၅
ဝဲက်ဆိုက် (Website)	sdgs.un.org

တင်ရန်တၟအ် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် မတန်တဴဇမၠိင် (အင်္ဂလိက်: Sustainable Development Goals, ခမၞောန် - SDGs) မကော်စ ဓမ္မတာ တင်ရန်တၟအ် ဂၠးတိ (Global Goals) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်တင်ရန်တၟအ် အလုံဂၠးတိ သီုဖအိုတ် (၁၇) သာ် မဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု ဂကောံ ကုလသမဂ္ဂ (UN) ပ္ဍဲကဵု သၞာံ ၂၀၁၅ သွက်ဂွံ ဒှ်ဗီုပြင် ဂၠံင်တရဴ (Blueprint) မကဵု ဖဵုဂုဏ် ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ် ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ညိင်ဝတ် သွက်ကောန်မၞိဟ် ကေုာံ ဂၠးတိပိုယ်ရ။

တင်ရန်တၟအ်တအ်ဏအ်ဝွံ ဍေံဒှ် ကဏ္ဍအဓိက ပ္ဍဲကဵု "အစဳအဇန် ၂၀၃၀" (2030 Agenda for Sustainable Development) တုဲ၊ ဍုင်ကောန်ဂကောံ ကုလသမဂ္ဂ သီုဖအိုတ်တအ် ဒုင်လဝ်ကတိကဝတ် သွက်ဂွံ ကၠောန်ဗစိုပ် ညံင်ဂွံအာစိုပ် ဒတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၃၀ တေအ်ရ။

တင်ရန်တၟအ် (၁၇) သာ်

SDG ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု တင်ရန်တၟအ် အဓိက (၁၇) သာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

1. ပွမဖအိုတ်ကၠေအ် ဒဒိုက်ဝါတ်ဂါတ် (No Poverty): ညံင်ဒဒိုက်ဝါတ်ဂါတ် ဇၟာပ်ဗီုပြင် အလုံမွဲဂၠးတိ ဂွံအိုတ်အာ။
2. ပွမဖအိုတ်ကၠေအ် ဒဒိုက်ကၠောဝ်ဗျဵု (Zero Hunger): ညံင်ကသပ်ကၞောတ် ဂွံအိုတ်အာ၊ စၞစ ဂွံဖဲလှိုင် ကေုာံ ပရေင်တဵုလွဳ ဂွံတန်တဴဇမၠိင်။
3. ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ဍာ်ဒကေဝ်ဘဝ (Good Health and Well-being): သွက်ဂွံ မင်မွဲ ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ သၠုင်ပတိုန် ဍာ်ဒကေဝ်ဘဝ သွက်ဇၟာပ်အဝဲ။
4. ပရေင်ပညာ မၞုံကဵု ဍာ်ဒကေဝ် (Quality Education): ညံင်ဇၟာပ်မၞိဟ် ဂွံကလိဂွံ ပရေင်ပညာ မတုပ်သၟဟ် ကေုာံ အခေါင်လ္ၚတ်ပညာ အလုံမွဲဘဝ။
5. ပရေင်တုပ်သၟဟ် ဇာတ် (Gender Equality): ညံင်အခေါင်အရာ မၞိဟ်တြုဟ် ကဵု မၞိဟ်ဗြဴ ဂွံတုပ်သၟဟ် ကေုာံ ကဵုအဝဵု ကုညးဗြဴ ကေုာံ သၟတ်ဗြဴတအ်။
6. ဍာ်သွုင်သ္အးဇ္ၚး ကေုာံ ပရေင်သ္အးဇ္ၚး (Clean Water and Sanitation): ညံင်ဇၟာပ်မၞိဟ် ဂွံကလိဂွံ ဍာ်သွုင် မသ္အးဇ္ၚး ကေုာံ သၞောတ်သ္အးဇ္ၚး။
7. ဒြဟတ်ဓါတ် သ္အးဇ္ၚး (Affordable and Clean Energy): ညံင်ဂွံ လေပ်သုင်စောဲ ဒြဟတ်ဓါတ် မဟွံကဵုအန္တရာဲ ကုသဘာဝ ကေုာံ ၚုဟ်မး တန်တဴ။
8. ကမၠောန်ခိုဟ် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Decent Work and Economic Growth): ညံင်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဂွံဇၞော်မောဝ်တုဲ ဇၟာပ်မၞိဟ် ဂွံကလိဂွံ ကမၠောန် မၞုံကဵု ဂုဏ်သိက္ခာ။
9. ကမၠောန်စက် ကေုာံ ပရေင်ဖန်ဗဒှ် (Industry, Innovation and Infrastructure): သြိုင်ခၞံ အဆောက်အအုံ မခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် နဲကဲတၟိတၟိ။
10. ပွမဖအောန်ဖျေံ ပရေင်ဟွံတုပ်သၟဟ် (Reduced Inequalities): ပွမဖအောန်ဖျေံ ပရေင်ဟွံတုပ်သၟဟ် အကြာ ဍုင် ကေုာံ အပ္ဍဲဍုင်ဂမၠိုင်။
11. ဍုင် ကေုာံ မှာဇန် မတန်တဴဇမၠိင် (Sustainable Cities and Communities): ညံင်ဍုင်ဂမၠိုင် ဂွံဒှ် ဒၞာဲမဂီုကၠံ၊ ခိုင်ကၠိုက် ကေုာံ ဟွံလီုလာ်လောဲ။
12. ပွမသုင်စောဲ ကေုာံ ကၠောန်ပတိတ် (Responsible Consumption and Production): ပွမဖန်ဇန် ညံင်ဟွံဂွံ သုင်စောဲ ကေုာံ ကၠောန်ပတိတ် ကပေါတ် မပလီုကဵု သဘာဝ ဗွဲမလောန်ၜက်။
13. ပရေင်ချဳဒရိုင် သွက် ရာသဳဥတု (Climate Action): ပွမချဳဒရိုင် ဗွဲမပြဟ် သွက်ဂွံ စဵုဒၞာ ကေုာံ သောင်ကလး ပြသၞာ ရာသဳဥတု ပြံင်လှာဲ။
14. ဘဝသတ် သၟဝ်ဍာ် (Life Below Water): ပွမမင်မွဲ ကေုာံ သုင်စောဲ ၜဳမှာသមុဒ္ဒရာ တအ် နကဵု နဲကဲ မတန်တဴဇမၠိင်။
15. ဘဝသတ် လတူတိ (Life On Land): ပွမမင်မွဲ ဂြိုပ်ဆု၊ စဵုဒၞာ တိကန္တာရ ကေုာံ ပွမထိင်သိမ်း ဇဳဝဗေဒ နာနာသာ်။
16. ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ် ကေုာံ ယုတ္တိဓရ် (Peace, Justice and Strong Institutions): ညံင်ဂွံ ဒက်ပ္တန် ဂကောံမှာဇန် မၜိုဟ်သြိုဟ်၊ ညံင်ဂွံ ကလိဂွံ ယုတ္တိဓရ် မတုပ်သၟဟ် ကေုာံ ရုင်အလဵုအသဳ မခိုင်ကၠိုက်။
17. ပရေင်ပံင်တဲ သွက်တင်ရန်တၟအ် (Partnerships for the Goals): ညံင်ဍုင် အလုံဂၠးတိ ဂွံပံင်ကောံ ကၠောန်ၜိုတ်ရေင်သ္ကအ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ တင်ရန်တၟအ်တအ်ဏအ်။

တင်ရန်တၟအ် အဓိက သဘဴဓရ် (Core Principles)

SDG ဝွံ ဍေံဒုင်သဇိုင် လတူ သဘဴဓရ် အဓိက "ညးလဵုမွဲလေဝ် ဟွံဂွံ သှ်ေၜက်ဒၟံင် လက္ကရဴ" (Leave no one behind) ရ။ ဍေံပံင်နှဴလဝ် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် အဓိက (၃) သာ် မတွဟ်ဂး -

• ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economic growth)
• ပရေင်မှာဇန် ကေုာံ မၞိဟ် (Social inclusion)
• ပရေင်မင်မွဲ သဘာဝ ပွဳပွူ (Environmental protection)

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ကုလသမဂ္ဂ
• ရာသဳဥတု ပြံင်လှာဲ (Climate Change)
• ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (Development)

နိဿဲ

• "The 17 Goals". United Nations Department of Economic and Social Affairs.
• Sustainable Development Goals, Wikipedia.