တိရစ္ဆာန်

တိရစ္ဆာန် (အၚ်္ဂလိက်: Animal) ဝွံ ဒှ် ဂကောံဇဳဝဝတ္ထု မနွံကဵု သဲလ်ဂၠိုင်မ (Multicellular) ကေုာံ မပါလုပ် ပ္ဍဲဂကူ ယူကာရဳအုတ် (Eukaryotic organisms) ရ။ နကဵု သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ဇဳဝဗေဒမ္ဂး၊ တိရစ္ဆာန်တအ်ဝွံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု တၞံဆု ဟိုတ်နူ ဍေံတအ် ဟွံမာန် ခၞံဗဒှ် စၞစ နကဵု အလဵုဇကု (Heterotrophs) တုဲ၊ ဒးစသုင် မှီခိုအ် လတူ အရာတၞဟ် ရ။

ပရေင်ပါ်ခြာ နကဵု ဇဳဝဗေဒ

အတိုင် ပရေင်ပါ်ခြာ နဲပညာ ပါ်ဂကူ (Taxonomy) မ္ဂး၊ တိရစ္ဆာန်ဂမၠိုင်ဝွံ ဗွဲယေဘုယျ ပါ်ခြာလဝ် ဂကောံအဓိက ၜါသာ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ်ဏအ် ရ-

တိရစ္ဆာန် မနွံကဵု ဇုတ်စး (Vertebrates): တိရစ္ဆာန် မနွံကဵု ဇုတ်စး ဟွံသေင်မ္ဂး ဇုတ်စံင် ပ္ဍဲစး (ဥပမာ - မၞိဟ်၊ ချေတ်၊ က၊ ဂစေံ၊ လဂါတ်)။
တိရစ္ဆာန် မဟွံမွဲ ကုဇုတ်စး (Invertebrates): တိရစ္ဆာန် မဟွံမွဲ ကုဇုတ်စး (ဥပမာ - စၟစၟန်၊ ကကုဲ၊ ဂတာမ်၊ တၟိက်)။

လက္ခဏာ အဓိကဂမၠိုင်

တိရစ္ဆာန်တအ် နွံကဵု အစောံစရာဲ ကေုာံ လက္ခဏာ အတိုင် ဗွဲသၟဝ်ဏအ် ရ-

ပွမချဳဒရာင် (Motility): ဗွဲမဂၠိုင် တိရစ္ဆာန်တအ် နွံကဵု အစောံစရာဲ သွက်ဂွံ ချဳဒရာင် ပြံင်လှာဲ ဒၞာဲဒတန် နကဵု အလဵုဇကု ဍေံတအ် ရ။
ပွမသြိုဟ်ယီု (Respiration): ဒးသုင်စောဲ အံက်သဳဂျေန် (Oxygen) တုဲ ပတိတ် ကာဗောန်ဒါင်အံက်သိုက် (Carbon dioxide)။
အင်္ဂရီု (Sensory organs): နွံကဵု မတ်၊ ကတောဝ်၊ မုဟ်၊ ကေုာံ စၞာမ် သွက်ဂွံ ဒုင်သိုင် ကေုာံ တီကေတ် အကာဲအရာ ပွဳပွူ ရ။

ဂကူစၞစအလိုက် တိရစ္ဆာန်ဂမၠိုင်

နကဵု မတ်တၠပညာ ဂေဟဗေဒ (Ecology) မ္ဂး ပါ်ခြာလဝ် အတိုင် ဗွဲသၟဝ်ဏအ် ရ-

တိရစ္ဆာန် စချောဲ / တၞံဆု (Herbivores): ညးမစ ဆုတၞံ ကေုာံ သတ်ဆု (ဥပမာ - ချေတ်၊ ပြေင်၊ ဂၠဴ)။
တိရစ္ဆာန် စဖျုန် (Carnivores): ညးမစ ဖျုန် တိရစ္ဆာန် တၞဟ် (ဥပမာ - ကၠ၊ ဇာဒိသိုင်)။
တိရစ္ဆာန် စနာနာ (Omnivores): ညးမစ သီုဖျုန် သီုဆုတၞံ (ဥပမာ - မၞိဟ်၊ ဂစေံ၊ ကၠဵု)။

နိဿဲ