တော်ကော်

တော်ကော် (အင်္ဂလိက်: Philosophy / Concept / Systematic Thought, မန်: တော် + ကော်) ဝွံ ဒှ်လၟေင်ကမၠောန်သတိပညာ မဆေင်စပ်ကု ပွမဗိစာရဏာ၊ ပွမတော်ဆ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ကေုာံ ပွမကော်ခဴဗၟံက်ထ္ၜး သဘဴဓရ်နာနာရ။ တော်ကော်ဝွံ ဒှ်သဇိုင်အဓိက သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ်ပတိုန် ညာဏ်မဗၠးၜး ကေုာံ လျးညာဏ် အဲနာဲ ရ။

တမ်မူလ ဝေါဟာရ

ဝေါဟာရ "တော်ကော်" ဝွံ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုအရေဝ်မန် (၂) မ အဓိကရ -

တော်: ပွမတော်ဆ၊ ပွမစဉ်းစားသ္ၚေဝ်ဂၠေပ် နကဵုသတိပညာ (To calculate / To reason / To reflect)။
ကော်: ပွမကော်ခဴ၊ ပွမဗၟံက်ထ္ၜးအဓိပ္ပါယ် (To call / To name / To conceptualize)။

ပံင်ကောံတုဲ "တော်ကော်" မ္ဂး ဒှ်ပွမတော်ဆသ္ၚေဝ်ဂၠေပ်တုဲ ဗၟံက်ထ္ၜးကေတ် တင်ဍာံစၟတ် မၞုံကဵုသၞောတ်ဝ်ရ။

ကဏ္ဍ တော်ကော်ဂမၠိုင်

နကဵုသဒ္ဒါနေမိန် မညာတ်ကေတ်အရာနာနာမ္ဂး တော်ကော် ပါ်ခြာလဝ် ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

တော်ကော်မနုဿ: တော်ကော်မဆေင်စပ်ကု ဂုဏ်စရာဲမၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်မံင်တန်တဴ။
တော်ကော်နေမိန်: တော်ကော်မညာတ်ကေတ်အရာနာနာ (နေက) သက္ကုပွမစောဲလာံ။
တော်ကော်သုစိဘ်: တော်ကော်မၞုံကဵုသဇိုင် သုစိဘ် (သုတ၊ စိန္တာ၊ ဘာဝနာ) မဍိုက်ပေင်။

ဖိုလ်

မၞိဟ်မၞုံကဵု "တော်ကော်" မတပ်တးမ္ဂး -

ကလိဂွံ လျးညာဏ် မဗလးထ္ၜးကဵု ဂၠံင်တရဴဘဝ။
ဟွံလေပ်ဒးဒုင်လှေအ်လှန် နကဵုတင်ဂၞင်ဗၠေတ်ဗၠေတ်။
ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် အစောံစရာဲအဲနာဲ ညံင်ဂွံဒှ် "နာဲ" လတူဘဝဇကု။

မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်

နိဿဲ

အဘိဓာန်မန်-ဗၟာ၊ မုက်လိက် ဝေါဟာရစိုတ်။
တင်မဆုက်ညုင် နူကဵုညးစကာ ဝဳကဳပဳဒဳယာမန် (၂၀၂၆)။