တၚ်ကော်ဆဴ ကဵု ဘဝ

တၚ်ကော်ဆဴ ကဵု ဘဝ (အၚ်္ဂလိက်: Life's Challenges / Challenges in Life) ဝွံ ဒှ်ပရူပရာ မလ္ၚတ်စပ်ကဵု အခက်အခုဲ၊ ပြဿနာ ကေုာံ အကာဲအရာ မဟွံစှ်ေကဵုစိုတ် မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲလၟေၚ်ဘဝ ကောန်မၞိဟ်တအ်ရ။ တၚ်ကော်ဆဴတအ်ဝွံ ဒှ်သဘာဝလောကမွဲတုဲ ပကဵုညံၚ် ကောန်မၞိဟ်တအ် ဂွံနွံကဵု ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်၊ လညာတ်ပညာ၊ ကေုာံ ဒြဟတ်စိုတ် သွက်ဂွံသိုၚ်ခၞံ ဘဝမနွံကဵု အဓိပ္ပါယ်ရ။

ပ္ဍဲကဏ္ဍပညာစိုတ် (Psychology)၊ ယေန်သၞာၚ်ဘဝမၞိဟ် (Sociology) ကေုာံ လညာတ်ဒဿနဘာသာ (Philosophy/Religion) တအ်မ္ဂး တၚ်ကော်ဆဴဝွံ ဒှ်တိုၚ်ခဳအဓိက သွက်ဂွံၜတ်ကၞာတ် စရိုတ် ကေုာံ ဍာ်ဒကေဝ် ကောန်မၞိဟ်မွဲရ။

ဗီုပြၚ် တၚ်ကော်ဆဴဂမၠိုၚ်

ပ္ဍဲဘဝကောန်မၞိဟ်တအ်ဂှ် တၚ်ကော်ဆဴ မလေပ်က္တဵုဒှ်တအ်ဝွံ ပါ်လဝ် နကဵု (၃) ကဏ္ဍ အဓိကရ-

၁။ တၚ်ကော်ဆဴ ပ္ဍဲစိုတ် ကေုာံ ပူဂိုလ် (Personal and Psychological Challenges)

တၚ်ကော်ဆဴဏအ်ဝွံ ဒှ်ပြဿနာ မက္တဵုဒှ် ပ္ဍဲစိုတ် ကေုာံ ပရေၚ်ထတ်ယုက် ပူဂိုလ်ရ။

ပရေၚ်ထတ်ယုက်စိုတ်: ပွမက္တဵုဒှ် ယဲစိုတ်ဍောၚ်ၜိုတ် (Depression)၊ စိုတ်ဟွံမိပ် (Anxiety) ကေုာံ ပရေၚ်စိုတ်ဟွံတန်ကြန်တအ်ရ။
ပွမဂၠာဲသွဟ်ဘဝ: လ္ၚဵုဂှ် ဟွံတီ ဒဒှ်ရ ဇကုဒှ်ညးလဵု၊ ဇကုမိက်ဂွံအာ ဂၠံၚ်တရဴလဵုတုဲ က္တဵုဒှ် အခက်အခုဲ ပ္ဍဲပွမဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်ရ။

၂။ တၚ်ကော်ဆဴ ပရေၚ်မံၚ်စံၚ် ကေုာံ ဘဝမၞိဟ် (Social and Economic Challenges)

တၚ်ကော်ဆဴဏအ်ဝွံ ဆက်စပ်မံၚ် ကုပွဳပွူ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် မပ္တံကဵု-

ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ကေုာံ သ္ၚိကၟိန်: ပြဿနာ အကြာမိမ ကဵု ကောန်၊ အကြာတၠသ္ၚိ ကဵု သမ္ဘာ၊ ကေုာံ ပွမပါ်ပြး သ္ၚိကၟိန်။
ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ကမၠောန်: ပွမကမၠောန်လီုအာ၊ သြန်ဟွံလောဲသွာ ကေုာံ အခက်အခုဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဍုၚ်ကွာန် မဟွံတန်ကြန်တအ်ရ။

၃။ တၚ်ကော်ဆဴ သဘာဝ (Natural and Existential Challenges)

ဒှ်အခက်အခုဲ ကောန်မၞိဟ်တအ် ပါဲဝေၚ် ဟွံဗၠး၊ မဒှ်သဘာဝလောကရ။

ပွမဗျူအာ (Aging)၊ ပွမယဲဒိုက် (Illness) ကေုာံ ပွမဒးသၠးလမျီု (Death)။ အရာတအ်ဏအ် ဒှ်တၚ်ကော်ဆဴ မဖန်ကဵု ညံၚ်ကောန်မၞိဟ်တအ် ဂွံစွံသတိ လ္တူဘဝရ။

လညာတ်ဒဿန ကေုာံ နဲကဲသောင်ကလး

လညာတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist Perspective)

ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး တၚ်ကော်ဆဴ ကဵု ဘဝဂှ် သောၚ်ကလးလဝ် နကဵု သဘဴဓဝ် လောကဓမ္မ ၈ ပြကာ (Attha Loka Dhamma) ရ။ လာဘ် ကဵု အလာဘ် (နွံပိုန်ဒြပ် ကဵု ကျပိုန်ဒြပ်)၊ ယသ ကဵု အယသ (နွံတွဳဝါရ ကဵု ဟွံမွဲတွဳဝါရ)၊ နိန္ဒာ ကဵု ပသံသာ (ဒးဒုၚ်ပျုတ်ဗ္ဒေက် ကဵု ဒးဒုၚ်ထိုၚ်သး)၊ သုခ ကဵု ဒုက္ခ (မိပ်သၠောၚ် ကဵု ဒဒိုက်စိုတ်) တအ်ဝွံ ဒှ်အရာ ဇၟာပ်မၞိဟ် မဒးဆာၚ်မုက်ရ။ ကျာ်တြဲတွံလဝ် ယဝ်ရစုက်လုက် ကုလောကဓံဏအ်မ္ဂး ဒးသုၚ်စောဲ သတိ ကေုာံ ဥပေက္ခာ တုဲ စွံစိုတ်လဒေါဝ်ဟေၚ် ဒုၚ်ဒဝ်မာန်ရ။ မွဲပၠန်ဂှ် နကဵု လညာတ် ဒုက္ခသစ္စာ ဂှ်မ္ဂး ပြဿနာအိုဿီုဝွံ က္တဵုဒှ်ကၠုၚ် နူကဵု တဏှာ (လောဘ) တုဲ ပွမထိၚ်စိုတ်မာန်ဂှ် ဒှ်သွဟ်ခိုဟ်အိုတ်ရ။

လညာတ် ပညာစိုတ် (Psychological Perspective)

ပညာစိုတ် ခေတ်လၟုဟ်မ္ဂး တၚ်ကော်ဆဴတအ်ဂှ် သောၚ်ကလး နကဵု ပွမဇၞော်မောဝ် ဒြဟတ်စိုတ် (Resilience) ရ။ ဒြဟတ်စိုတ်မ္ဂးဂှ် ၜိုန်ရ စမ်ၜတ် ကဵု အခက်အခုဲ ဗီုလဵုဇၞော်ဇၞော်၊ က္လေၚ်ဒလိုက်က္တဵုမာန် တုဲ ဆက်ကွာ်အာ ဂတမာန်ရ။ အ္စာပညာစိုတ်တအ် ထံက်ထ္ၜးလဝ် ယဝ်ရ ကောန်မၞိဟ်မွဲ ဟွံကလိဂွံ တၚ်ကော်ဆဴမ္ဂး ဍာ်ဒကေဝ် ကေုာံ ပညာဉာဏ် ညးဂှ် ဇၞော်မောဝ်တိုန် ဟွံမာန်ရ။

အခိုက်ကၞာမန် ကဵု တၚ်ကော်ဆဴ

ပ္ဍဲအခိုက်ကၞာ ကေုာံ ယေန်သၞာၚ်မန်မ္ဂး တၚ်ကော်ဆဴ ဘဝတအ်ဂှ် သောင်ကလး ကေုာံ ဒုၚ်ဒဝ်အာ နကဵု ဒြဟတ်သာသနာ ကေုာံ ဒြဟတ်ဂကောံမၞိဟ်ရ။ ညးမန်တအ် လ္ၚတ်ကေတ် ဇာတ် ၅၅၀ ကေုာံ မဟာနိပါတ် ဇာတ်စှ် မပ္တံကဵု ဇာတ်မဟောသဓ၊ ဇာတ်ဝေသန္တဝ် တအ်တုဲ လွဳကေတ် ပါရမဳ၊ ပညာ၊ ကေုာံ ခန္တဳ (ပွမအေၚ်ဒုၚ်) သွက်ဂွံ စလောံကၠောံ အခက်အခုဲ ပ္ဍဲဘဝရ။ လ္တူနူဂှ်ပၠန် ပရေၚ်ညဳသာ ဂကောံမၞိဟ်မန် (Community Support) မပ္တံကဵု ပွမဗိုၚ်ရီုဗၚ် ကာလနွံဒဒိုက် (သ္ၚိကၠေံ၊ ညးယဲ၊ ကိစ္စမရဏ) တအ်ဝွံ ဒှ်သၞောတ်လဒက်ပ္တန် မကဵုဒြဟတ်စိုတ် သွက်ဂွံ သောၚ်ကလး တၚ်ကော်ဆဴဂမၠိုၚ်ရ။

နိဿဲ ကေုာံ သက်သဳသာဓက

သုတ္တန္တပိဋကတ်၊ လောကဓမ္မသုတ် (Lokadhamma Sutta).
APA (American Psychological Association). (2020). Building your resilience.
ဇာတ် ၅၅၀ (မဟာနိပါတ်).
Frankl, Viktor E. (1946). Man's Search for Meaning. Beacon Press.
လိက်ပတ် သာသနာ ကေုာံ ယေန်သၞာၚ်မန် (တၚ်စၟတ်သမ္တီ ဒြဟတ်ဂကောံမၞိဟ်)။

ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်