တၞံတာ
တၞံတာ (အၚ်္ဂလိက်: Toddy palm, Palmyra palm, Sugar palm, ယၟု ရုက္ခဗေဒ: Borassus flabellifer) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် ဂကူ တၞံဆု မနွံ ပ္ဍဲ ဂကောံ တၞံသတ် (Arecaceae) တုဲ မတန်တဴ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲကဵု ဒေသ အာရှ လပါ် သၠုင်ကျာ ကေုာံ အာရှ လပါ် အဂၞဲ ရ။ တၞံတာ ဝွံ ဒှ် တၞံဆု မနွံကဵု သက်တန် ဂၠိင် (လ္ၚဵု စဵုကဵု ၁၀၀ သၞာံ ပြင်) ကေုာံ လွပ် ဂုဏ်ဖဵု ဗွဲမဂၠိုင် သွက် ကောန်မၞိဟ် တအ် ရ။ နူကဵု တမ်ရိုဟ် စဵုကဵု စိုပ် သၠတာ ဂှ် ကောန်မၞိဟ် တအ် စကာ ဒၟံင် သွက် လမျီု ဘဝ လၟိုန် တ္ၚဲ ရ။[၁]
ပ္ဍဲကဵု ယေန်သၞာင် မန် ကေုာံ ဂကူ ပ္ဍဲ ဒေသ အာရှ အဂၞဲ (ဥပမာ ဍုင်ဗၟာ၊ ဍုင်သေံ၊ ဍုင်ကာမ်ဗောဒဳယျာ)၊ တၞံတာ ဝွံ မံင် ဇိုင် ဘဝ ကောန်ဍုင်ကွာန် တအ် ဗွဲမဗိုန်ဗတ် ရ။ သတ်တာ ကေုာံ ဍာ်တာ ဂှ် ဒှ် စၞစ သုင် အဓိက၊ တုဲ သၠတာ ဂှ် စကာ သွက်ဂွံ ကၠောန် လိက်သၠရိုတ် မဒှ် အရာ မထိင်ဒဝ် လဝ် ဝင် ကေုာံ လိက်ပတ် သာသနာ ခေတ် တမၠာ ရ။ လိက်ပရေင် ဏအ်ဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဝ် ပရူပရာ တၞံတာ နကဵု လညာတ် ရုက္ခဗေဒ၊ ပရေင်တဵုလွဳ၊ လွပ်၊ ကေုာံ ဂုဏ်ဖဵု ယေန်သၞာင် ဗွဲမလှဲလး ရ။
| တၞံတာ (Palmyra Palm) | |
|---|---|
| ဝှာင်:Borassus flabellifer in AP.jpg | |
| တၞံတာ မနွံ ပ္ဍဲ ဍုင်အိန္ဒိယ သၠုင်ကျာ | |
| မပါ်ဂကူ အတိုင်နဲသိပ္ပံ | |
| ဗဳဇဂကူ: | 'Borassus' |
| လစှ်ေဂကူ: | ''B. flabellifer'' |
| ယၟုရုက္ခဗေဒ | |
| Borassus flabellifer | |
၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]"တၞံတာ" ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် တၞံဆု မတိုန် တပ်ပ် (ဟွံမဲ ကု ကၞာင်) တုဲ မနွံကဵု သၠ ဗီုပြင် ဒပ်ပၞိက် (Fan-shaped leaves) ပ္ဍဲ ကၞောတ် တၞံ ရ။ ယၟု သိပ္ပံ Borassus flabellifer ဝွံ ကၠုင်နူ အရေဝ် လာတ္တေန် မဂွံအဓိပ္ပါယ် "တၞံ မနွံ သၠ ဗီုပၞိက်" ရ။
ပ္ဍဲ အရေဝ် အင်္ဂလိက် မ္ဂး ညးကော်စ "Palmyra palm" ဟွံသေင်မ္ဂး "Toddy palm" ရ။ တၞံတာ ဝွံ ဒှ် တၞံဆု သဘာဝ မမာန် တန်တဴ ပ္ဍဲ ဒေသ မက္တဴ ကေုာံ ဍာ် အောန် (Arid and semi-arid regions) တုဲ ဍေဟ် ဒှ် အရာ မကဵု ဂုဏ်ဖဵု ဇၞော် အိုတ် သွက် သၟာဗ္ၚ ကေုာံ ညးမပဒတဴ ပ္ဍဲ ဒေသ ဂံက်က္တဴ တအ် ရ။ ဍေဟ်ဝွံ ကဵု စၞစ၊ ဍာ်ယာမ (ဍာ်တာ)၊ ကပေါတ် သြိုင်ခၞံ သ္ၚိ၊ ကေုာံ ဂဥုဲ နာနာ သာ် ရ။
၂။ ဝင် တမ်မူလ ကေုာံ ဒၞာဲမတန်တဴ (History, Origin, and Distribution)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၞံတာ ဝွံ ဒှ် တၞံ တမ်မူလ နူကဵု တိုက် အိန္ဒိယ (Indian Subcontinent) ကေုာံ ဒေသ အာရှ အဂၞဲ (Southeast Asia) ရ။ နူကဵု ဝင် မ္ဂး ကောန်မၞိဟ် တအ် တဵုလွဳ ကေုာံ စကာ ကၠုင် တၞံတာ ဏအ် နူကဵု သၞာံ မဂၠိုင်ကဵု လ္ၚီ တေအ် ရ။
- ဒၞာဲ မဂွံ ဆဵု ဂၠိုင်: ဍုင်အိန္ဒိယ၊ ဍုင်သဳရိလင်္ကာ၊ ဍုင်ဗၟာ (ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ ဒေသ အညာ ကေုာံ ဒေသ ရးမန်)၊ ဍုင်သေံ၊ ဍုင်ကာမ်ဗောဒဳယျာ၊ ကေုာံ ဍုင်အေန်ဒဝ်နဳယှာ (ဗွဲတၟေင် တကအ် ဂျာဗာ ကေုာံ ဗာလဳ)။
- သဘာဝ ပွဳပွူ: တၞံတာ ဂှ် ဒးစိုတ် ဒေသ မနွံကဵု ဓါတ်ဂမ္တဴ သၠုင် ကေုာံ တိ ဗတဳ ဟွံသေင်မ္ဂး တိ ကလေင် (Sandy or loamy soil) ရ။ ဍေဟ် မာန် တန်တဴ ၜိုန်ရ ဍာ် ဗြဲ အောန် ကီု လေဝ် ရ။[၂]
၃။ အင်္ဂလက္ခဏာ ရုက္ခဗေဒ (Botanical Characteristics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၞံတာ ဝွံ နွံကဵု အင်္ဂလက္ခဏာ ရုက္ခဗေဒ မတၟေင် ဗွဲမဂၠိုင် မပကဵု ညံင် ဍေဟ် ဂွံ စဵုဒၞာ ဘဲ ကျာ ကေုာံ ဥတု က္တဴ မာန် ရ။
- တမ်ဆု (Trunk): တၞံတာ နွံ သမၠုင် စဵုကဵု ၃၀ မဳတာ (၁၀၀ ပေ) ကေုာံ ဇမၞော် ဗွိုက် (Girth) ၜိုတ် ၁-၁.၅ မဳတာ ရ။ အသာ် တမ်ဆု ဂှ် လမ္စံက်-သာ်ဗတေင် တုဲ နွံကဵု ဒၞာဲ ၚာင် သၠ တြေံ မကဝ် စှ်ေ လဝ် (Leaf scars) ရ။
- သၠ (Leaves): သၠတာ ဍေဟ် ဂှ် ဒှ် ဗီုပြင် ဒပ်ပၞိက် (Palmate) ဇၞော်ဇၞော် မနွံကဵု တၞုင် ဇလ။ သၠ မွဲ မ္ဂး နွံ ဇမၞော် ၜိုတ် ၁-၃ မဳတာ ရ။ တၞံ မွဲ မ္ဂး နွံ သၠ ၜိုတ် ၃၀-၄၀ တၞး ပ္ဍဲ ကၞောတ် ရ။
- ပကဴ (Flowers): တၞံတာ ဝွံ ဒှ် ဂကူ တၞံ မပါ်လဝ် လိင် (Dioecious) - အဓိပ္ပါယ် ဍေဟ် ဂှ် တၞံတာ တြုဟ် ကဵု တၞံတာ ဗြဴ ဂှ် တၞဟ်ခြာ ရ။
- တၞံတာ တြုဟ် ပတိတ် ပကဴ ဍောတ်ဍောတ် ဂၠိင်င် မကော်စ "ခၟာဲ တာ" တုဲ ညးတအ် ဍုတ် (Tap) သွက်ဂွံ ဍာ်တာ ရ။
- တၞံတာ ဗြဴ ပတိတ် ပကဴ မဇၞော် နူ တြုဟ် တုဲ ဍေဟ် ဂှ် လက္ကရဴ ဒှ် ကၠုင် "သတ်တာ" ရ။
- သတ် (Fruits): သတ်တာ ဇၞော် တုဲ နွံ ဗီုပြင် တုပ် ကု သတ်ဗြဴ ဍောတ်ဍောတ် ရ။ အသာ် သတ် အခိင် ၜတ်တ် မ္ဂး သာ်လမ္စံက်-သာ်တ္ၚေက် တုဲ၊ ဍုဟ် မ္ဂး ပြံင် ဒှ် သာ်မိတ်-သာ်လဳမဴ ရ။ အပ္ဍဲ သတ် မွဲ မ္ဂး ဗွဲမဂၠိုင် နွံ မ (Seeds) ၃ မ မနွံကဵု ခၞံက် အဇာ ဍာ်ခဲ (Jelly-like endosperm) မစ ဂွံ ရှ် သြိုဟ် ရ။
၄။ ပရေင်တဵုလွဳ ကေုာံ ပရေင်မင်မဲ (Cultivation and Maintenance)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၞံတာ ဝွံ ဟွံနွံပၟိက် ပရေင်မင်မဲ မဂၠိုင် (Low maintenance) ကီုလေဝ်၊ ပရေင်တဵုလွဳ ဍေဟ် ဂှ် ဒး ကေတ် အခိင် ဂၠိင် ဗွဲမလောန် ရ။
- ပရေင်တဵုလွဳ: တဵုလွဳ နကဵု မ (Seeds) ရ။ မတာ ဂှ် ဖျေဟ် ပ္ဍဲ တိ တုဲ ဍေဟ် ကၠုတ် တိတ် ကၠုင် ရိုဟ် မဇြိုဟ် လောန် (Deep taproot) ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ တၞံတာ တအ် ဟွံလောဲ ကု ပရေင်ပြံင် တဵု ပ္ဍဲ ဒၞာဲ တၟိ ပုဟ်။
- အခိင် ဇၞော်မောဝ်: တၞံတာ ဝွံ ဇၞော်မောဝ် သိုက်သိုက် ရ။ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပကဴ ကေုာံ စ ဍုတ် ဍာ်တာ ဂွံ ဂှ် သ္ဒး မင် ၜိုတ် ၁၂ နူ ၁၅ သၞာံ ရ။
- ပရေင်မင်မဲ: ပ္ဍဲ အခိင် တၞံ ဍောတ်၊ သ္ဒး မင်မဲ နူကဵု တိရစ္ဆာန် မစ သၠ (ဥပမာ ပြေင်၊ ဂၠဴ) ရ။ ကာလ ဇၞော် မ္ဂး တၞံတာ ဝွံ မာန် တန်တဴ နူကဵု ကပ်ဘဲ ရာသဳဥတု၊ ယဲ၊ ကေုာံ စၟစၟောန် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။[၃]
၅။ လွပ် သွက် စၞစ ကေုာံ သုင် (Culinary Uses)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂုဏ်ဖဵု ဇၞော် အိုတ် နူကဵု တၞံတာ ဂှ် ဒှ် သွက် စၞစ ကေုာံ စၞသုင် ရ။
| ယၟု ကပေါတ် | လၟေင် ကၠောန်ဗဒှ် (Process) | လွပ် ကေုာံ ရှ်သာ |
|---|---|---|
| ဍာ်တာ သြိုဟ် (Sweet Toddy / Neera) | ဍုတ် ကေတ် ဍာ် နူကဵု ကၞာင် ပကဴ တာ (Inflorescence) ပ္ဍဲ အခိင် နူဂယး ပြဟ်။ | ဍာ် မနွံ ရှ် သြိုဟ်၊ ထတ်ယုက် ခိုဟ်၊ ကေုာံ နွံကဵု ဗဳတာမေန် ဂၠိုင်။ စကာ သွက်ဂွံ သုင် ဓမ္မတာ။ |
| ဍာ်တာ ဖျး (Palm Wine / Fermented Toddy) | ဍာ်တာ သြိုဟ် ဂှ် ပလအ် ထောအ် အခိင် (Fermentation) တုဲ ဍေဟ် ကတဵုဒှ် ဓါတ် အရက် (Alcohol)။ | ဍာ် မနွံ ရှ် ဖျး ကေုာံ ဗၜူ ညိည။ ဒှ် စၞသုင် ယေန်သၞာင် ပ္ဍဲ ကွာန် ရးမန် ကေုာံ အာရှ။ |
| တၟအ်တာ / သက္ကရာ (Jaggery / Palm Sugar) | ဍာ်တာ သြိုဟ် ဂှ် ပတိုန် ဍိုတ် ပ္ဍဲ ခရော် ဇၞော် ညံင် ဍာ် ဂွံ ဇတ် တုဲ ကလေင် ကၠောန် ဗီုပြင် ခဲ။ | ဓါတ် သြိုဟ် မကၠောန် နူ ဍာ်တာ ဇေတ်တ်။ စကာ ပ္ဍဲ သွ၊ ကွာင်၊ ကေုာံ ကဖဳ (Coffee)။ ဍေဟ် ခိုဟ် နူ သဂြာ ဗု။ |
| သတ်တာ ၜတ်တ် (Ice Apple / Nungu) | သတ်တာ ၜတ်တ် မနွံ မ အပ္ဍဲ ဗီု ဍာ်ခဲ ဗုဗု။ | စ ဂွံ ရှ် သြိုဟ် ကေုာံ ဍိုန်ဍောတ်။ ဒှ် စၞ စ ခိုဟ် အခိင် ဥတု က္တဴ သွက်ဂွံ ရေဟ် က္တဴ။ |
| တာတဝ် (Germinated Palm Seed) | မ သတ်တာ ဍုဟ် ဂှ် ဖျေဟ် လတူ တိ ညံင် ဂွံ ကၠုတ် (Germinate) ပွိုင် ၂-၃ ဂိတု။ တုဲ တိုဟ် ကေတ် တဝ် (Root) မနွံ အပ္ဍဲ။ | စ ဂွံ ရှ် ဍာတ် ကေုာံ ဂြံက်ဂြံက်။ မလေပ် စုတ် စ ပ္ဍဲ သွ ဟွံသေင်မ္ဂး ဍိုတ် စ ဓမ္မတာ။ |
၆။ လွပ် ကပေါတ် သြိုင်ခၞံ ကေုာံ အပေါတ်ရပ်စပ် (Uses in Construction and Handicrafts)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၞံတာ ဝွံ ဒှ် "တၞံဆု မနွံ ဖဵု ကၠံ သာ်" တုဲ ဇၟာပ် အစိတ်အပိုင်း ဍေဟ် ဂှ် စကာ ကၠောန် အပေါတ် ဂွံ ရ။
- တမ်ဆု တာ (Palm Wood): တမ်ဆု တာ ဇၞော်ဇၞော် (ဗွဲတၟေင် တၞံ မနွံ အာယုက် ဇၞော်) ဂှ် ကြံင်မ္ၚိုဟ် ဗွဲမလောန် တုဲ ဒစးဒုင် စၟ ဆု (Termites) ခိုဟ် ရ။ ညးတအ် စကာ သွက်ဂွံ သြိုင် သ္ၚိ၊ ကၠောန် ဒယိုင် (Pillars)၊ ကၞင် ဒြင်ဗဴ (Rafters)၊ ကေုာံ ခဒေါင် ဍာ် ရ။
- သၠတာ (Palm Leaves): သၠတာ ဂှ် ဒှ် ကပေါတ် မကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံ ဒါန် စိင် သ္ၚိ (Thatch roofing - ဒုန်တာ) မာန် စဵုဒၞာ ဗြဲ ကေုာံ တ္ၚဲ ရ။ သာ်ဂှ် ဟွံသေင် သၠတာ စကာ သွက်ဂွံ တက် ဖိုင် (Mats)၊ တင်ပလိုင် (Baskets)၊ ပၞိက် (Fans) ကေုာံ ခမံက် သၟာဗ္ၚ (Palm leaf hats) ရ။
- ဖအင် တာ (Palm Fiber): နူကဵု တဝ် သၠတာ ဂှ် ညးတအ် ပတိတ် ကေတ် ဇုက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဖအင် (Fibers) တုဲ ကၠောန် တမြး (Brooms) ကေုာံ ဇုက် (Ropes) လဒက် မခိုင်ကၠိုက် ရ။[၄]
၇။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ် (Cultural and Literary Significance)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ဝင် မန်၊ ဗၟာ၊ ကေုာံ လင်္ကာ တအ်၊ တၞံတာ ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု လပါ် လိက်ပတ် ကေုာံ သာသနာ ရ။
- လိက်သၠရိုတ် (Palm-leaf Manuscripts): ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ထိင်ဒဝ် လိက် လတူ စက္ခော ဏီ ဂှ်၊ ခမဳသင် ကေုာံ တၠပညာ တအ် စကာ သၠတာ မခိုင် (Processed palm leaves) သွက်ဂွံ ချူ လိက် ပိဋကတ် (Buddhist scriptures)၊ ဝင်၊ လိက် ကဗျ၊ ကေုာံ ဒဿန ဂမၠိုင် ရ။ ညးတအ် ချူ နကဵု ကၞေဟ် ပသဲ (Stylus) တုဲ လံက် စုတ် ကၠေင် ကေုာံ ထး ညံင် မလိက် ဂွံ မံက် ဂွါင် လမ္စံက် ရ။ လိက်သၠရိုတ် ဏအ် မာန် တန်တဴ လ္ၚီ သၞာံ လတူ ရ။
- ပရေင်သင်္ကေတ: ပ္ဍဲ ဍုင် ကာမ်ဗောဒဳယျာ၊ တၞံတာ ဂှ် ဒှ် တၞံဆု ဍုင် (National tree) တုဲ ဒှ် သင်္ကေတ ယေန်သၞာင် ညးတအ် ရ။ ပ္ဍဲ တွဵုရး မန် လေဝ် တၞံတာ ဝွံ ဒှ် သင်္ကေတ ပရေင်ဂျိုင်တန်တဴ သၟာဗ္ၚ ကေုာံ အခိုက်အလိုက် ရးမန် (Mon rural culture) ရ။
၈။ ဂုဏ်ဖဵု ပရေင်ထတ်ယုက် ကေုာံ ဂဥုဲ (Health Benefits and Medicinal Uses)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စၞစ နူ တၞံတာ ဂှ် ဟွံသေင် ဆ ရှ်ခိုဟ် သၟး၊ ဍေဟ် သီု နွံကဵု ဂုဏ်ဖဵု ပရေင်ထတ်ယုက် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
- သက္ကရာ တာ (Palm Sugar): သက္ကရာ မကၠောန် နူ ဍာ်တာ ဂှ် နွံကဵု လၟိဟ် အင်ဒိက် ဂလိုက်သဳမစ် သဝ် (Low Glycemic Index - GI) တုဲ ဍေဟ် ဒှ် ဖဵု ခိုဟ် သွက် မၞိဟ် မနွံ ယဲ ဍာတ်သြိုဟ် (Diabetes) ယဝ်ရ စကာ ပ္ဍဲ လၟိဟ် မဒးရး မ္ဂး။ ဍေဟ် သီု နွံကဵု ဓါတ် ပသဲ (Iron)၊ ဓါတ် ပဝ်တေတ်သဳယောမ် (Potassium) ကေုာံ ဗဳတာမေန် (Vitamins) ဂၠိုင် နူ သဂြာ ဗု ရ။
- ဂဥုဲ ရးနိဂီု (Traditional Medicine):
- ဍာ်တာ သြိုဟ် ဝွံ ယဝ်ရ သုင် ကဵု နူဂယး မ္ဂး ဍေဟ် ကဵု ဓါတ် ဍိုန်ဍောတ် (Cooling effect) ကု ခန္ဓာကိုယ် ကေုာံ ပခိုဟ် ကဵု သၞောတ် ပသောင် စၞ (Digestive system) ရ。
- ရိုဟ် တာ (Roots) ကေုာံ ခၞံက် ဆု (Bark) ဂှ် လ္ၚဵု စကာ ဍိုတ် သွက်ဂွံ လွဳ ယဲ မပ္တံကဵု ယဲ ကသအ် (Cough) ကေုာံ ယဲ ဆီ (Blood-related ailments) ပ္ဍဲ ဂဥုဲ အာယုဗေဒ (Ayurveda) ရ။[၅]
၉။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ သဘာဝ ပွဳပွူ (Economic and Environmental Importance)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၞံတာ ဝွံ ကဵု ဖဵု သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကွာန် ဗွဲမဇၞော် ရ။
- ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Economy): ညး ဍုတ် တာ (Toddy tappers) တအ် လွဳလွတ် ဘဝ မိမ ဇကု နကဵု ပရေင်သွံရာန် ဍာ်တာ ကေုာံ သက္ကရာ (Jaggery) ရ။ တၞံတာ မွဲ တၞံ မ္ဂး မာန် ကဵု ဍာ်တာ ပွိုင် ၅၀ သၞာံ ပြင် တုဲ ဍေဟ် ဒှ် တမ်ရိုဟ် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Long-term asset) သွက် သ္ၚိကၟိန် ညးတအ် ရ။
- သဘာဝ ပွဳပွူ (Environment):
- ပရေင်စဵုဒၞာ ကျာ (Windbreak): တၞံတာ မတဵု လဝ် လတူ ဇိုင် ပယျဵု ဗ္ၚ (Paddy field bunds) တအ် ဂှ် ဒှ် ဒြဟတ် ဒစးဒုင် ကျာ မာန် စဵုဒၞာ တၞံ သြောအ် နူကဵု ကျာ ထတ်ထတ် ရ။
- ပရေင်စဵုဒၞာ တိ (Soil erosion): ရိုဟ် ဍေဟ် မဇြိုဟ် ဂှ် ပကဵု ညံင် တိ ဂွံ ခိုင်ကၠိုက် တုဲ ဟွံလာ် စှ်ေ အာ ကာလ ဗြဲ ဂူ ထတ် ရ။
၁၀။ သ္ၚောပ် ကေုာံ လညာတ် အနာဂတ် (Conclusion and Future Perspectives)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၞံတာ (Borassus flabellifer) ဝွံ ဟွံသေင် ဆ တၞံဆု ဓမ္မတာ မွဲ ပုဟ်၊ ဍေဟ် ဒှ် "တၞံ လမျီု" (Tree of Life) သွက် ဂကူ ပ္ဍဲ အာရှ အဂၞဲ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ နူကဵု စၞစ စဵုကဵု သြိုင်ခၞံ သ္ၚိ၊ ကေုာံ ပရေင်ထိင်ဒဝ် လိက်ပတ် သၠရိုတ်၊ တၞံတာ ဝွံ ထံက်ပင် ကၠုင် ယေန်သၞာင် ပိုယ် နူကဵု ခေတ် တမၠာ တေအ် ရ။
ပ္ဍဲ အနာဂတ်၊ ဟိုတ်နူကဵု အပြံင်အလှာဲ ရာသဳဥတု (Climate change) ကေုာံ ပရေင်သြိုင်ခၞံ ကွာန် ပြံင်လှာဲ အာ (Urbanization) တုဲ၊ လၟိဟ် တၞံတာ ဝွံ ဍိုန်လျ စှ်ေ အာ လ္ၚဵု ဒၞာဲ ရ။ ဆဂး ဟိုတ်နူကဵု ကပေါတ် သဘာဝ မပ္တံကဵု သက္ကရာ တာ ကေုာံ ကပေါတ် သၠတာ တအ် ကလေင် စိုပ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ပရေင်သွံရာန် ခေတ်တၟိ (Organic markets) တုဲ၊ ပရေင်မင်မဲ ကေုာံ ကလေင် တဵုလွဳ တၞံတာ ဝွံ သ္ဒး ဒှ် အရာ မကိစ္စဇၞော် မွဲ သွက်ဂွံ မင်မဲ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ပွဳပွူ သဘာဝ ပိုယ် ရောင်။
နိဿဲဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Davis, T. A. (1987). Borassus flabellifer L.: Palmyra Palm. International Board for Plant Genetic Resources, 15-22။
- ↑ Morton, J. F. (1988). Notes on distribution, propagation, and products of Borassus palms 42. Economic Botany, 420-441။
- ↑ Sankaralingam, A. (1999). "Botany and cultivation of the Palmyra Palm (Borassus flabellifer)". Indian Journal of Agricultural Sciences 69 (2): 105-110.
- ↑ Vengaiah, P. C. (2012). "Value added products from Palmyra Palm (Borassus flabellifer L.)". International Journal of Food Science and Nutrition 2 (1): 20-25.
- ↑ Subhadrabandhu, S. (2001). Under-utilized tropical fruits of Thailand. FAO Regional Office for Asia and the Pacific, 30-34။
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- သတ်တာ (Toddy fruit)
- ဍာ်တာ (Palm wine)
- သက္ကရာ (Jaggery)
- လိက်သၠရိုတ် (Palm-leaf manuscript)
- တၞံသတ် (Arecaceae)