တၠညးရာဇာဓိရာဇ်

တၠညးရာဇာဓိရာဇ် (အင်္ဂလိက်: Rajadirat; သေံ: ราชาธิราช) ဝွံ ဒှ်သၟိင်မန် ဧကရာဇ်မဟာ မအုပ်ဓုပ်ဍုင်ဟံသာဝတဳ ပ္ဍဲအကြားသၞာံ ၁၃၈၄–၁၄၂၁ ရ။ ညးဝွံ ဒှ်ကောန်သၟိင် ဗညားဦး တုဲ ကြဴနူမဂွံဇၞော်ကေတ် ပေါဲပၞာန်အပ္ဍဲဍုင်၊ ညးပကောံဒြဟတ်မန် (၃) ခရိုင် မတွံဂး ဟံသာဝတဳ (ဗဂေါ)၊ မုဟ်တၟအ် ကေုာံ ပုသေမ် ညံင်ဂွံဒှ်မွဲအလုံဍုင်မန်ရ ။

ပေါဲပၞာန် ၄၀ သၞာံ (The Forty Years' War)

လက်ထက်တၠညးရာဇာဓိရာဇ်ဝွံ ဒှ်အခိင်မပတိုက်ပၞာန်ဗွဲမလအ် အကြားဍုင်မန် (ဟံသာဝတဳ) ကေုာံ ဍုင်ဗၟာ (အင်ဝ) ရ။

• ဗျူဟာညာဏ်: တၠညးရာဇာဓိရာဇ်ဝွံ သုင်စောဲညာဏ်ပညာဗျူဟာသၠုင်သၠုင် မနှေအ်နှဴကဵု ဗျူဟာသၟိင်အမတ်ဒိန် သွက်ဂွံစဵုဒၞာအဝဵုအုပ်ဓုပ်မန်ရ ။
• အစောံစရာဲဒပ်ဍာ်: ညးဇၞော်မောဝ်ပ္တိုန်ဒပ်ဍာ်မန် ညံင်ဂွံဒှ်ဒြဟတ်အဓိက ပ္ဍဲအရာမပတိုက်ပၞာန် ပ္ဍဲဒေသကတိုင်ဖေဝ်ၜဳရ ။

အမာတ် ကေုာံ သ္ဂံင်ပၞာန်ဂမၠိုင် (Great Generals)

လက်ထက်ညးဝွံ နွံကဵုတၠပညာ ကေုာံ အာဇာနည်ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု:

• သၟိင်အမတ်ဒိန်: တၠပညာဗျူဟာညာဏ်။
• သမိန်ဗာရမ်း: သ္ဂံင်ပၞာန်မနွံကဵုသတ္တိဇၞော်။
• လဂုန်အိန်: သ္ဂံင်ပၞာန်မနွံကဵုသစ္စာခိုင်ကၠိုက်ရ ။

သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ (Historical Significance)

နကဵုမတ်တၠပညာ နာနာဝိဇ္ဇာ မ္ဂး တၠညးရာဇာဓိရာဇ်ဝွံ:

1. မင်မွဲလက်သန်ဂကူ: ပကဵုညံင်ယေန်သၞာင်၊ လိက်ပတ် ကေုာံ အထေင်အယုက်မန် ဂွံတန်ကြံင်အာ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်။

2. ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဗေဒ: ဖန်ဗဒှ်သၞောတ်အုပ်ဓုပ်မွဲ မနွံကဵုသစ္စာ ကေုာံ ပရေင်ညဳသၟဟ်အကြားဒေသမန်ဂမၠိုင်ရ။

3. နဲပညာဆက်ဆောံ: သုင်စောဲဝါစာ ကေုာံ ပရိုင် (Intelligence) နဒဒှ်ကပေါတ်အရင်ပၞာန် ဇေတ်ဇေတ် ရ ။

အာဲကၟာဲ (Legacy)

တၠညးရာဇာဓိရာဇ်ဝွံ စွံလဝ်အာဲကၟာဲ ပ္ဍဲလိက်ပတ်မန် (ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ) မဒှ်သ္ၚိကဍောင်ပညာဗျူဟာ သွက်သၟတ်မန်ခေတ်အဆက်ဆက်ရ။ ညးဝွံ ဒှ်သင်္ကေတ သွက်သတ္တိ၊ ညာဏ်ပညာ ကေုာံ ပရေင်ဆာန်ဂကူမန်ရ။

ဆက်ဗှ်ညိ

• ပေါဲပၞာန် ၄၀ သၞာံ
• ဗျူဟာသၟိင်အမတ်ဒိန်
• ဝင်မန်
• လက်သန်ဂကူ
• နာနာဝိဇ္ဇာ