ဒစာံ
| ဂၞန်ဗွဝ် (Cardinal) | ဒစာံ (8) |
|---|---|
| ဂၞန်စရင် (Ordinal) | အဋ္ဌမ (8th) |
| ဂရိ (Roman numeral) | VIII |
ဒစာံ (အၚ်္ဂလိက်: Eight) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဂၞန် သင်္ချာ မွဲ တုဲ ဍေံ တန်တဴ ကြဴနူ ဂၞန် ထပှ် (၇) ကေုာံ ကိုပ်ကၠာ နူ ဂၞန် ဒစိတ် (၉) ရ။ အက္ခရ် ဂၞန် မန် မ္ဂး ချူ "၈" တုဲ၊ ဂၞန် အာရဗဳ မ္ဂး ချူ "8" ရ။ ဂၞန် ဒစာံ ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဂၞန် မစၟတ်သမ္တီ အရာ မဍိုက်ပေင် နကဵု ပရေင် ဓဝ်ယာ၊ ပရေင် ကံကုသိုလ် ကေုာံ ပရေင် ပိုန်ဒြပ် တုဲ၊ ပါလုပ် လဝ် ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲကဵု ပရေင် သာသနာ၊ ယေန်သၞာင် အာရှ ကေုာံ သိပ္ပံ ဗွဲမလှဲလး ရ။
၁။ သဘဴဓရ် ပ္ဍဲ သင်္ချာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂၞန် ဒစာံ ဝွံ ဍေံ နွံ ကု သဘဴဓရ် တၟေင် ပ္ဍဲကဵု သင်္ချာ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
- ဂၞန် ပံင်နှဴ ဇုံ: ဍေံ ဒှ် ဂၞန် ဇုံ ပံင်နှဴ မွဲ တုဲ ဟိုတ်နူ ဍေံ ပါ် ကု ၂ ကဵု ၄ ပြေ ဒၟံင် တုဲ ဍေံ ဟွံသေင် ကု ဂၞန် သုဒ္ဓ ရ။
- ဂၞန် ကၟာတ်ပိ (Perfect cube): ဍေံ ဒှ် ဂၞန် ကၟာတ်ပိ မွဲ သာ် (၂ × ၂ × ၂ = ၈) ရ။ ဍေံ ဂှ် ဒှ် သွဟ် မကလိဂွံ နူကဵု ဂၞန် ၜါ မပၟဝ် လဝ် ဇကု ဍေံ ပိ ဝါ ရ။
- ဗီုပြင် ဒစာံကၠင် (Octagon): ပ္ဍဲကဵု ဂျီဩမေတြဳ မ္ဂး ဗီုပြင် ဒစာံကၠင် ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဇိုင် ဒစာံ လပါ် ကေုာံ ကၠင် ဒစာံ ဒၞာဲ ရ။
၂။ ပရေင် သုင်စောဲ ပ္ဍဲ သဒ္ဒါ ကေုာံ လိက်ပတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု သဒ္ဒါ ဘာသာမန် မ္ဂး၊ မအရေဝ် "ဒစာံ" ဏအ် သုင်စောဲ သွက်ဂွံ ထ္ၜး လၟိဟ် ကေုာံ လၟေင် ကဆံင် ရ။
- ပွမထ္ၜး လၟိဟ်: သုင်စောဲ သွက်ဂွံ ရိုဟ်လၟိဟ် ကပေါတ်အရာ ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ် မၞုံ လၟိဟ် ဒစာံ ရ။ (ဥပမာ - မၞိဟ် ဒစာံ တၠ၊ လိက်အုပ် ဒစာံ ကၞပ်၊ ကွဳစက် ဒစာံ မ)။
- အဋ္ဌမ: ပ္ဍဲ လၟေင် ကဆံင် မ္ဂး ဍေံ ထ္ၜး ကဵု အရာ မရနုက်ကဵု ဒစာံ ဟွံသေင်မ္ဂး မၞိဟ် မကလိဂွံ လာပ် အဋ္ဌမ ရ။
၃။ သင်္ကေတ၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂၞန် ဒစာံ ဝွံ ဍေံ ဒှ် သင်္ကေတ အဓိက သွက် ပရေင် ကံခိုဟ် ကေုာံ ပရေင် ဓဝ်ယာ အလုံ ဂၠးကဝ် ရ။
- ပ္ဍဲ ဗုဒ္ဓဘာသာ: ဂၞန် ဒစာံ ဏအ် ပါလုပ် လဝ် ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ရ။ ဥပမာ မ္ဂး မဂ္ဂင်ဒစာံ ပြကာ (Noble Eightfold Path)၊ သဳဒစာံ (အဋ္ဌင်္ဂသဳလ) ကေုာံ လောကဓံ ဒစာံ ပြကာ တအ် ရ။
- ယေန်သၞာင် ကြုက် ကေုာံ အာရှ: ပ္ဍဲကဵု ယေန်သၞာင် ဍုင် ကြုက် ကေုာံ အာရှ ဗွဲမဂၠိုင် မ္ဂး ဂၞန် ၈ (Ba) ဂှ် ရမ္သာင် တုပ် ဒၟံင် ကု မအရေဝ် မဂွံ အဓိပ္ပါယ် "သြန် လုပ်" ဟွံသေင်မ္ဂး "ကလိဂွံ ပိုန်ဒြပ်" တုဲ၊ ညးတအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် ဂၞန် ကံခိုဟ် အိုတ် ကေုာံ လာပ်ဇၞော် အိုတ် ရ။
- သင်္ကေတ အနန္တ (Infinity): ပ္ဍဲကဵု ပရေင် သင်္ချာ မ္ဂး သင်္ကေတ အနန္တ မဟွံမွဲ ကု အပိုဒ်အခြာ ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဗီုပြင် ဂၞန် ၈ မဖျေဟ် လဝ် လပါ် တဲ ရ။
၄။ သိပ္ပံ ကေုာံ သဘာဝ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ပရေင် သိပ္ပံ၊ သဘာဝ ကေုာံ နက္ခတ္တဗေဒ တအ် လေဝ် ဂၞန် ဒစာံ ဏအ် ပါလုပ် လဝ် ကိစ္စဇၞော် ကီု ရ။
- ဓါတုဗေဒ: ပ္ဍဲ စရင် ဓါတ် မ္ဂး ဂၞန် အဏုမြူ ၈ ဂှ် ဒှ် ဓါတ် အံက်သဳဂျေန် (Oxygen) မဒှ် ဓါတ်ကျာ ကိစ္စဇၞော် အိုတ် သွက် သတ္တဝါ မဂျိုင် ဒၟံင် လမျီု သီုဖအိုတ် လတူ ဂၠးတိ ဏအ် ရ။
- ဇဳဝဗေဒ: သတ္တဝါ မပ္တံကဵု သာဲ ကေုာံ သတ္တဝါ ၜဳ မပ္တံကဵု ကၞုဟ် (Octopus) တအ် ဂှ် သဘာဝ ဍေံ နွံ ကု ဇိုင် ဟွံသေင်မ္ဂး တဲ ဒစာံ လၟိုန် ရ။
- စက္ကဝါ: ပ္ဍဲကဵု သၞောတ် တ္ၚဲ ပိုယ် ဏအ် (Solar System) ဂှ် နွံ ကု ဂြိုဟ် အဓိက ဒစာံ မ မဂေတ် တွိုင် ဒၟံင် တ္ၚဲ ရ (ဟွံရိုဟ် ပၠုပ် ပလူတဝ် မဒှ် ဂြိုဟ် သၟတ်)။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- "Properties of Number 8". Math is Fun.
- 8 (number), Wikipedia.