ဒစိတ်
| ဂၞန်ဗွဝ် (Cardinal) | ဒစိတ် (9) |
|---|---|
| ဂၞန်စရင် (Ordinal) | နဝမ (9th) |
| ဂရိ (Roman numeral) | IX |
ဒစိတ် (အၚ်္ဂလိက်: Nine) ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဂၞန် သင်္ချာ မွဲ တုဲ ဍေံ တန်တဴ ကြဴနူ ဂၞန် ဒစာံ (၈) ကေုာံ ကိုပ်ကၠာ နူ ဂၞန် စှ် (၁၀) ရ။ အက္ခရ် ဂၞန် မန် မ္ဂး ချူ "၉" တုဲ၊ ဂၞန် အာရဗဳ မ္ဂး ချူ "9" ရ။ ဂၞန် ဒစိတ် ဏအ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဂၞန် မၞုံ ကု ဂၞန် မွဲ မ (Single-digit number) မဇၞော် အိုတ် ပ္ဍဲကဵု သၞောတ် ဂၞန် စှ် (Base-10 system) တုဲ၊ ဍေံ ဒှ် ဂၞန် ကံခိုဟ် မပြာကတ် အိုတ် ပ္ဍဲကဵု ယေန်သၞာင် အာရှ ကေုာံ ပရေင် သာသနာ ရ။
၁။ သဘဴဓရ် ပ္ဍဲ သင်္ချာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂၞန် ဒစိတ် ဝွံ ဍေံ နွံ ကု သဘဴဓရ် တၟေင် ပ္ဍဲကဵု သင်္ချာ ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
- ဂၞန် စတုရံ (Perfect square): ဍေံ ဒှ် ဂၞန် စတုရံ မွဲ သာ် (၃ × ၃ = ၉) ရ။
- ဂၞန် ပံင်နှဴ ကလောအ်: ဍေံ ဒှ် ဂၞန် ကလောအ် ကိုပ်ကၠာ အိုတ် မဟွံသေင် ကု ဂၞန် သုဒ္ဓ ရ။ ဟိုတ်နူ ဍေံ ပါ် ကု ၁၊ ၃၊ ၉ ပြေ ဒၟံင် ရ။
- သဘဴဓရ် တၟေင် ဂၞန် ဒစိတ်: ယဝ်ရ ကေတ် ဂၞန် ဒစိတ် ဏအ် တုဲ ပၟဝ် ကု ဂၞန် တၞဟ် မွဲမွဲ (ဥပမာ - ၉ × ၅ = ၄၅) တုဲ၊ ဂၞန် သွဟ် ဂှ် ကလေင် ပံင် စုတ် ရေင်သ္ကအ် (၄ + ၅ = ၉) မ္ဂး ကလေင် ကလိဂွံ သွဟ် ၉ လၟိုန် ရ။
၂။ ပရေင် သုင်စောဲ ပ္ဍဲ သဒ္ဒါ ကေုာံ လိက်ပတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု သဒ္ဒါ ဘာသာမန် မ္ဂး၊ မအရေဝ် "ဒစိတ်" ဏအ် သုင်စောဲ သွက်ဂွံ ထ္ၜး လၟိဟ် ကေုာံ လၟေင် ကဆံင် ရ။
- ပွမထ္ၜး လၟိဟ်: သုင်စောဲ သွက်ဂွံ ရိုဟ်လၟိဟ် ကပေါတ်အရာ ဟွံသေင်မ္ဂး ပူဂိုလ် မၞုံ လၟိဟ် ဒစိတ် ရ။ (ဥပမာ - မၞိဟ် ဒစိတ် တၠ၊ သ္ၚိ ဒစိတ် မ)။
- နဝမ: ပ္ဍဲ လၟေင် ကဆံင် မ္ဂး ဍေံ ထ္ၜး ကဵု အရာ မရနုက်ကဵု ဒစိတ် ဟွံသေင်မ္ဂး မၞိဟ် မကလိဂွံ လာပ် နဝမ ရ။
၃။ သင်္ကေတ၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ သာသနာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဂၞန် ဒစိတ် ဝွံ ဍေံ ဒှ် သင်္ကေတ အဓိက သွက် ပရေင် ကံခိုဟ်၊ ပရေင် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ အံင်ဇၞး အလုံ အာရှ ရ။
- ပ္ဍဲ ဗုဒ္ဓဘာသာ: ဂၞန် ဒစိတ် ဏအ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန် နကဵု "ဂုဏ်ကျာ် ဒစိတ် ပါ်" (နဝအရဟဒိ ဂုဏ) မဒှ် ဂုဏ် တၟေင် ကျာ်တြဲ ဂေါတမ ရ။
- ယေန်သၞာင် အာရှ:
- ပ္ဍဲ ဍုင် ကြုက်၊ ရမ္သာင် ဂၞန် ၉ (Jiu) ဂှ် တုပ် ဒၟံင် ကု မအရေဝ် "တန်တဴ လုကဴ သၞာံ အခိင် ဗွဲမလံ" တုဲ ဍေံ ထ္ၜး ကဵု သက်တန် ဂၠိင် ကေုာံ တသိုက် လံလာ် ရ။
- ပ္ဍဲ ဍုင် သေံ၊ ရမ္သာင် ဂၞန် ၉ (Kao) ဂှ် တုပ် ကု မအရေဝ် "ကွာ် တိုန် အာ ဂတ" တုဲ ညးတအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် နဒဒှ် ဂၞန် ကံခိုဟ် အိုတ် ကေုာံ ဇၞော်မောဝ် ရ။
- ပ္ဍဲ ယေန်သၞာင် မန်-ဗၟာ၊ ဂၞန် ဒစိတ် ဂှ် ညးတအ် ကော်စ "နဝင်း" တုဲ ဒှ် ဂၞန် အံင်ဇၞး အန္တရာဲ ကေုာံ ပရေင် ကံခိုဟ် ရ။
၄။ သိပ္ပံ ကေုာံ သဘာဝ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ပရေင် သိပ္ပံ ကေုာံ သဘာဝ မၞိဟ် တအ် လေဝ် ဂၞန် ဒစိတ် ဏအ် ပါလုပ် လဝ် ကိစ္စဇၞော် ကီု ရ။
- ဓါတုဗေဒ: ပ္ဍဲ စရင် ဓါတ် မ္ဂး ဂၞန် အဏုမြူ ၉ ဂှ် ဒှ် ဓါတ် ဖလူအဝ်ရိန် (Fluorine) မဒှ် ဓါတ် ဂျိ ကေုာံ ဓါတ် မစိုန်သကီု ပ္ဍဲ ပရေင် ကၠောန် ၚေက် ညံင် ဂွံ ခိုင် ရ။
- ဂဝ်ဂၞဴ မိ: သဘာဝ ခန္ဓကာယ ပိုယ် မၞိဟ် တအ် မ္ဂး ကောန်ၚာ် မွဲ ဒး တန်တဴ ဒၟံင် ပ္ဍဲ ဂဝ်ဂၞဴ မိ လုကဴ အခိင် ပွိုင် ၜိုတ် ၉ ဂိတု ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ သၠးဂၠံဂဝ် ရ။
- နက္ခတ္တဗေဒ: ကိုပ်ကၠာ တေအ် ညးတအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် သၞောတ် တ္ၚဲ ပိုယ် ဏအ် နွံ ကု ဂြိုဟ် အဓိက ၉ မ (စဵုကဵု သၞာံ ၂၀၀၆ မပတိတ် ထောအ် ဂြိုဟ် ပလူတဝ်) တုဲ ပ္ဍဲကဵု ဗေဒင် မ္ဂး လေဝ် ပြာကတ် နကဵု "ဂြိုဟ် ဒစိတ်" (နဝဂြိုဟ်) လၟိုန် ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- "Properties of Number 9". Math is Fun.
- 9 (number), Wikipedia.