ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ ကေုာံ ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု
| ပရူမဆေင်စပ် | |
|---|---|
| လၟေင်ပညာ (Field) | ပရေင်မၞိဟ် (Sociology), ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political Science) |
| ဗၞတ်ဗ္တဳဗဟ်သၞောတ် | |
| ကဏ္ဍဆက်စပ် (Related concepts) | ပရေင်ပြံင်လှာဲဒေသ (Migration), ဂၠဝ်ဗယ်လာ်ဇြေရှေန် (Globalization) |
ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ ကေုာံ ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု (Diaspora and Transnationalism) ဝွံ ဒှ် သဘဴဓရ် အဓိက သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ပရူ ပရေင်ပြံင်လှာဲဒေသ အကြာ ဍုင်ဂမၠိုင် ကေုာံ လဒက်ပ္တန် ဂကောံမၞိဟ် မကၠောအ်က္ဍ ပယျဵုဍုင်ဂမၠိုင် ရ[cite: 1]။ အစာချူလိက် Thomas Faist ပတောအ်ၜတ်လဝ် သဘဴဓရ် ၜါ ဏအ် နဒဒှ် "သကအ်လှ်ေ မဟွံကိတ်ညဳ" (awkward dance partners) မွဲဆော ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍေံတအ် စၞောန်ထ္ၜး ပရူ ကောန်မၞိဟ် မပြံင်လှာဲ တုပ်ပ် ကီုလေဝ်၊ ဍေံတအ် နွံကဵု ဝင်လညာတ် မတၞဟ်ခြာ ရ[cite: 1]။
၁။ သဘဴဓရ် ကေုာံ ပရေင်စကာ (Concepts and Uses)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဘဴဓရ် ၜါ ဏအ် နွံကဵု ပရေင်စကာ တၞဟ်ခြာ ကေုာံ ဝင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ် ရ-
- ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ (Diaspora): ဝေါဟာရ ဏအ် ဒှ် ဝေါဟာရ တြေံ မွဲ တုဲ၊ တမ်မူလ ဍေံဂှ် စၞောန်ထ္ၜး လဝ် ပရူ ဂကောံဘာသာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံကောန်ဂကူ (ဥပမာ - ဂကူဂျူ ကေုာံ အာမေနဳယျာန်) မဒးပြးဇး မံင်မ္ၚး ဍုင်မိတိမ ဇကု ရ[cite: 1]။ လၟုဟ်မ္ဂး ဝေါဟာရ ဏအ် တြးပတိတ် စကာ သွက် ညးမပြံင်လှာဲ ဟိုတ်နူ ကမၠောန် ကေုာံ ပရေင်ဗၞိက် တအ် ကီု ရ[cite: 1]။ သဘဴဓရ် ဏအ် ဗွဲမဂၠိုင် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင်မင်မဲ အခိုက်အလိုက် တၞဟ်ခြာ (cultural distinctiveness) ကေုာံ ပရေင် ဟွံလုပ် နှဴရဴ ပ္ဍဲ ဍုင်မဒုင်တဲ တအ် ရ[cite: 1]။
- ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု (Transnationalism): ဝေါဟာရ ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဝေါဟာရ တၟိ မွဲ တုဲ၊ ဍေံ စၞောန်ထ္ၜး ကဵု ပရေင်ဆက်စပ် ညးမပြံင်လှာဲတအ် မဆက်မင်မဲလဝ် အကြာ ဍုင်ဂမၠိုင် ရ[cite: 1]။ သဘဴဓရ် ဏအ် ဍေံ စွံအာရီု လတူ ပရေင်ချဳဒရိုင် သၟဝ်ဂမၠိုင် (grassroots activities) မပ္တံကဵု ကွန်ယက်၊ ကမၠောန်ဗၞိက် ဍောတ်တ် ကေုာံ ဂကောံ ညးမပြံင်လှာဲတအ် နဒဒှ် မၞိဟ်မချဳဒရိုင် အဓိက ရ[cite: 1]။
၂။ တင်တၞဟ်ခြာ အဓိကဂမၠိုင် (Key Differences)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ၜိုန်ရ သဘဴဓရ် ၜါ ဏအ် တုပ်သၟဟ် ဒၟံင် ကီုလေဝ်၊ နွံကဵု တင်တၞဟ်ခြာ အဓိက ပိ သာ် ရ-
- ကဆံင် အနာံ (Scope): ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု ဂှ် နွံကဵု အနာံ ဇၞော် နူ ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ တုဲ ဍေံ ပံင်ကောံလဝ် သီု ကွန်ယက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ချဳဒရိုင် မၞိဟ် ကေုာံ ဂကောံနာနာ တအ် ရ[cite: 1]။ ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ ဂှ် စွံအာရီု လတူ ဂကောံဘာသာ၊ ဂကူ ကေုာံ ကောန်ဂကူ ဂၠိုင်ရ[cite: 1]။
- ပရေင်လညာတ် ကေုာံ ပရေင်ချဳဒရိုင် (Identity and Mobility): ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ ဂှ် စွံအာရီု လတူ ပရေင်ပြးဇး ကေုာံ ပရေင်ဒက်ပ္တန် လညာတ်ဂကောံ (collective identity) ရ[cite: 1]။ တၞဟ်ခြာ နူဂှ်၊ ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု ဂှ် စွံအာရီု လတူ ပရေင်ချဳဒရိုင် ကၠောအ်က္ဍပယျဵု (cross-border mobility) ရ[cite: 1]။
- အခိင်ကာလ (Time dimension): ဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ ဂှ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု အခိင်ကာလ မဂၠိုင်ကဵု ဒတန်အဆက် (multi-generational pattern) မပ္တံကဵု ဝင်လညာတ် ဍာ်ဇမၠိင် ရ[cite: 1]။ ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဆက်စပ် ကု ညးမပြံင်လှာဲ လၟုဟ် ကေုာံ အခိင်ကာလ ဇမၠေအ် ပ္ဍဲ မွဲ ဒတန်အဆက် ဓဝ် ရ[cite: 1]။
၃။ သဳအိုရဳ ကေုာံ လဒက်ပ္တန် (Theories and Formation)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လပါ် သဳအိုရဳ မ္ဂး ဍေံ လ္ၚတ် ပရူ ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် ဂကောံတအ်ဏအ် ရ-
- ဂကောံဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ ကေုာံ ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု တအ် ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ညးမချဳဒရိုင် ဍုင် ကေုာံ ဂကောံ ဟွံသေင် ကု အလဵုအသဳ တအ် ရ[cite: 1]။
- ဂကောံဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ တအ် ဂှ် လုပ်ပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေင်ဍုင်ကွာန် တုဲ ဍေံတအ် ဗိုင်ရီုဗင် ပ္ဍဲ ပရေင်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ဍုင်မိတိမ မာန် ဟွံသေင်မ္ဂး ထံက်ပင် ပရေင်ကောန်ဂကူ (nationalist practices) လေဝ် ဒှ်မာန် ရ[cite: 1]။
- သုတေသနတအ် သီု ပါ်ခြာ ထ္ၜးလဝ် လညာတ် "ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု ပူဂိုလ်" (private transnationalism) မပ္တံကဵု ပရေင်ဆက်စပ် သ္ၚိဌာန် ကေုာံ "ပရေင်ကၠောအ်က္ဍပယျဵု ညးဍုင်ကွာန်" (public transnationalism) ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် ရ[cite: 1]။
၄။ နဲကဲသုတေသန (Methodology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်လ္ၚတ် သဘဴဓရ် ၜါ ဏအ် ဍေံ ဒး ဇၞးကေတ် အခက်အခုဲ နဲကဲသုတေသန အဓိက ၜါ သာ် ရ-
- လညာတ်သၞောတ်ဍုင် (Methodological nationalism): နဲကဲသုတေသန ပ္ဍဲ ကဏ္ဍ ဏအ် ဂှ် မိက်ဂွံ သြဟ်ပ္တိတ် ညံင်ဟွံဂွံ ဒတုံစှ်ေ ပ္ဍဲ "လညာတ်သၞောတ်ဍုင်" မဟီုဂှ် ဍုင်မွဲမွဲ ဟေင် ဒှ် ပယျဵု ဂကောံမၞိဟ် သဘာဝ ရ[cite: 1]။
- လညာတ်ဂကောံ (Groupism): သီု ဝေင်ပါဲ လညာတ် "လညာတ်ဂကောံ" မစၟတ်သမ္တီလဝ် ဂကောံဒါင်ယာတ်သပဝ်ရာ တအ် နဒဒှ် အရာမခိုင်ကၠိုက် တန်တဴ လၟိုန် ဟွံပြံင်လှာဲ ရ[cite: 1]။
- နဲကဲ သုတေသန မစကာ သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ပရူဏအ် ဂှ် ပါလုပ် သီု နဲကဲ လ္ၚတ်ဒၞာဲဂၠိုင် (multi-sited research) မပ္တံကဵု Simultaneous Matched-Sample methodology၊ နဲကဲ ကွန်ယက် (network methodology)၊ ပရေင်လ္ၚတ် အေန်တာနဲ ကေုာံ သုတေသန သၟာန်သွဟ် (quantitative surveys) တအ် ရ[cite: 1]။
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Faist, Thomas. "Diaspora and transnationalism: What kind of dance partners?". Diaspora and Transnationalism: Concepts, Theories and Methods. Amsterdam University Press.