ဒၞာဲ ညးကွာ်တိုက် တတ် ဂၠံင်
ဒၞာဲ ညးကွာ်တိုက် တတ် ဂၠံင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠံင် တတ် ဇေဗရာ (အၚ်္ဂလိက်: Pedestrian crossing ဟွံသေင်မ္ဂး Crosswalk) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် ဒၞာဲ မစၟတ်သမ္တီ လဝ် ပ္ဍဲ လတူ ဂၠံင် ကွဳစက် သွက် ညးကွာ်တိုက် (Pedestrians) တအ် ဂွံ ကွာ် တတ် အာ ဂၠံင် ဗွဲမနွံကဵု ဂီုကၠီု ရ။ ဒၞာဲ ဏအ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် မလေပ် ဓဇက် လဝ် ဍာ်ဂဥုဲ (Markings) သာ်ဗု ကေုာံ သာ်လမ္စံက် (Zebra stripes) လတူ ဂၠံင် တုဲ၊ လ္ၚဵု ဂှ် နွံကဵု ပၟတ် လလဳ စၞောန် ဂၠံင် (Traffic lights) သွက်ဂွံ ထိင်ဒဝ် အခိင် ကွဳစက် ကေုာံ အခိင် မၞိဟ် မဒး ကွာ် ရ။[၁]
ပ္ဍဲကဵု သၞောတ် ပရေင်ဖန်ဇန် ဍုင် (Urban planning)၊ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် ဝွံ ဒှ် လဒက်ပတန် အဓိက မွဲ သွက်ဂွံ မင်မဲ လမျီု ညးဍုင်ကွာန် တအ် နူကဵု အန္တရာယ် ကွဳစက် ကေုာံ သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ဍုင် မနွံကဵု ပရေင်ကွာ်တိုက် လောဲသွာ (Walkability) ရ။ ဍုင် ဇၟာပ်ဇၟာပ် ဍုင် နွံ သၞောဝ်ဥပဒေ မကဵု အခေါင် အာ ကၠာ (Right of way) ကု ညးကွာ်တိုက် ပ္ဍဲ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် တအ် ဏအ် ရ။ လိက်ပရေင် ဏအ်ဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဝ် ပရူပရာ ဒၞာဲ ညးကွာ်တိုက် တတ် ဂၠံင် နကဵု လညာတ် ဝင်၊ ဂကူ နာနာ၊ ပရေင်ဂီုကၠီု၊ သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ နည်းပညာ ခေတ်တၟိ ဗွဲမလှဲလး ရ။
၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]"ဒၞာဲ ညးကွာ်တိုက် တတ် ဂၠံင်" ဝွံ ဒှ် လဒက်ပတန် ပရေင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဓိက မွဲ မပံင်ကောံ ကဵု လဝ် ဂၠံင် ညးကွာ်တိုက် ကေုာံ ဂၠံင် ကွဳစက် ရ။ နကဵု ပွံက်အဓိပ္ပါယ် ဍာံပြ မ္ဂး၊ ဍေဟ် ဒှ် ဒၞာဲ မဖန်ဇန် လဝ် နကဵု သင်္ကေတ လတူ ဂၠံင် (Road surface markings) ဟွံသေင်မ္ဂး ပၟတ် စၞောန် ဂၠံင် သွက်ဂွံ သတိ ကဵု သၟာကွဳစက် (Drivers) တအ် ညံင် ဂွံ ယှောတ် လဟိုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒေါအ် ကဵု ညးကွာ်တိုက် တအ် တတ် အာ ဂၠံင် ရ။
ပ္ဍဲ ဍုင် အမေရိကာန် ကေုာံ ကနေဒါ ညးတအ် ကော်စ "Crosswalk" တုဲ၊ ပ္ဍဲ ဍုင် ဗြိတိန် ကေုာံ ဍုင် မစကာ အင်္ဂလိက် အလုံ ဂၠးတိ ဂှ် ညးတအ် ကော်စ "Pedestrian crossing" ဟွံသေင်မ္ဂး အတိုင် ဗီုပြင် ဍေဟ် "Zebra crossing" ရ။ ဒၞာဲ ဏအ်ဝွံ ဒှ် ဒၞာဲ ဆ မွဲ ဓဝ် မကဵု အခေါင် တရားဝင် ကု ညးကွာ်တိုက် တအ် ဂွံ စကာ လတူ ဂၠံင် ကွဳစက် ရ။
၂။ ဝင် တမ်မူလ ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် (History and Origins)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝင် ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ပရေင်ဇၞော်မောဝ် လၟိဟ် ကွဳစက် ပ္ဍဲ အစ ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ ရ။ ကိုပ်ကၠာ ခေတ် ကွဳစက် ဂှ် ဂၠံင် တအ် ဒှ် ဒၞာဲ မၞိဟ်၊ ချေဟ်၊ ကေုာံ ကွဳ မစကာ မွဲစွံ (Shared space) ရ။ ဆဂး ကာလ ကွဳစက် စ ဂၠိုင် ကၠုင် မ္ဂး၊ လၟိဟ် မၞိဟ် မဒး အန္တရာယ် လမျီု ကတဵုဒှ် ဂၠိုင် ကၠုင် ဗွဲမလောန် ရ။
- ဗေလဳရှာ ဗဳကောန် (Belisha beacons): ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၃၄၊ ဝန်ဇၞော် ပရေင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဍုင်ဗြိတိန် လေသလဳ ဟဝ်-ဗေလဳရှာ (Leslie Hore-Belisha) ဂှ် ဖန်ဗဒှ် လဝ် ပၟတ် မပၠံက် သာ်လဳမဴ လတူ တိုင် သာ်ဗု-လမ္စံက် ပ္ဍဲ ဇိုင် ဂၠံင် သွက်ဂွံ စၟတ်သမ္တီ ဒၞာဲ မၞိဟ် တတ် ဂၠံင် ရ။ ဏအ်ဂှ် ဒှ် ပရေင်စတင် မပြာကတ် အိုတ် မွဲ ရ။
- ဂၠံင် တတ် ဇေဗရာ (Zebra crossing): ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၁ ဂှ် ဍုင်ဗြိတိန် စ စကာ ဍာ်ဂဥုဲ သာ်ဗု လတူ ဂၠံင် လမ္စံက် နဒဒှ် ဗီုပြင် "ချေဟ် ဇေဗရာ" သွက်ဂွံ ကဵု သၟာကွဳစက် တအ် ညာတ် ကၠးကၠး ပ္ဍဲ အခိင် တ္ၚဲ ကေုာံ ဗ္တံ ရ။ နဲကဲ ဏအ်ဝွံ ကတဵုဒှ် အောင်ဇၞး ဗွဲမလောန် တုဲ ပြးဇး အာ အလုံ ဂၠးတိ ရ။[၂]
၃။ ဂကူ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် နာနာ သာ် (Types of Pedestrian Crossings)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ဏအ် နွံ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် နာနာ သာ် မဖန်ဇန် လဝ် အတိုင် အကာဲအရာ မဟွံတုပ် ရေင်သကအ် ရ။ ဍုင်ဗြိတိန် ဝွံ နွံ ယၟု မတၟေင် သွက် ဂကူ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် နာနာ သာ် ရ -
| ဂကူ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် | အင်္ဂလက္ခဏာ ကေုာံ ပွံက် | တင်ရန်တၟအ် အထူး |
|---|---|---|
| ဇေဗရာ (Zebra) | ဍာ်ဂဥုဲ သာ်ဗု လမ္စံက် လတူ ဂၠံင်၊ ဟွံမဲ ကု ပၟတ် လလဳ စၞောန်။ ကွဳစက် သ္ဒး ဒေါအ် ဇၟာပ် အခိင် ညးကွာ်တိုက် နွံ လတူ ဂၠံင်။ | ဒၞာဲ ကွဳစက် ဟွံဂၠိုင် လောန်၊ လဟိုင် သဝ်။ |
| ပေလဳကာန် (Pelican) | Pedestrian Light Controlled. နွံ ပၟတ် လလဳ စၞောန်၊ ညးကွာ်တိုက် ဒး ဍဵု ခလုတ် သွက်ဂွံ အာတ် ပၟတ် သာ်တ္ၚေက်။ | ဒၞာဲ ဂၠံင် ဇၞော်၊ ကွဳစက် ဂၠိုင် ကေုာံ လဟိုင် ပြဟ်။ |
| ပပ်ဖိန် (Puffin) | Pedestrian User-Friendly Intelligent. နွံ သေန်သာ (Sensors) သွက်ဂွံ စၟတ်မင် မၞိဟ် တတ် ဂၠံင် စဵုကဵု တုဲဒှ်။ | သွက် မၞိဟ် အာယုက်ဇၞော် ကေုာံ မၞိဟ် ကွာ် သိုတ်တ်။ |
| တူကာန် (Toucan) | "Two Can" cross. သီု ညးကွာ်တိုက် သီု သၟာကွဳလိုန်ဓါတ် (Cyclists) တတ် မွဲစွံ မာန်။ | ဆက်စပ် ကု လၟေင် ဂၠံင် ကွဳလိုန်ဓါတ်။ |
| သကရာမ်ဗဴ (Scramble) | ညးကွာ်တိုက် တတ် ဂွံ သီု ၄ ဒိုဟ် သီု ဒိုဟ် က္တာင် (Diagonal) မွဲစွံ ပ္ဍဲ အခိင် ကွဳစက် သီုဖအိုတ် ဒေါအ်။ | ဒၞာဲ မၞိဟ် ကောံ ဂၠိုင် အိုတ် (ဥပမာ - Shibuya Crossing)။ |
၄။ ဒီဇိုင်း ကေုာံ အင်္ဂလက္ခဏာ စဵုဒၞာ (Design and Safety Features)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် မနွံကဵု ဂီုကၠီု မ္ဂး၊ အေန်ဂျေန်နဳယာ လတူ ဂၠံင် တအ် စကာ ဒီဇိုင်း သဇိုင် နာနာ သာ် ရ -
- ဍာ်ဂဥုဲ ကေုာံ သင်္ကေတ (Markings and Signs): ဍာ်ဂဥုဲ သာ်ဗု သ္ဒး နွံ ဗီုပြင် မဇၞော် တုဲ ညာတ် ကၠး နူ ဇမ္ၚောဲ။ သင်္ကေတ အသိင် သတိ ကဵု သၟာကွဳစက် လေဝ် သ္ဒး ဌာပနာ လဝ် ၜိုတ် ၅၀-၁၀၀ မဳတာ ကိုပ်ကၠာ ဟွံစိုပ် ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် ရ။
- တိုင် ကလိတ်ကလောဲ (Refuge Islands): ပ္ဍဲ ဂၠံင် မဇၞော် (နွံ ၄ လေန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင်) မ္ဂး၊ အေန်ဂျေန်နဳယာ တအ် ကၠောန် လဝ် တိုင် ပ္ဍဲ လဒေါဝ် ဂၠံင် (Pedestrian refuge island) သွက် ညးကွာ်တိုက် တအ် ဂွံ ဇူ မွဲ ခဏ တုဲ ဆက် ကွာ် အာ မာန် ရ။
- တိ လဒပ် (Tactile Paving): သွက် မၞိဟ် မတ် ဟွံညာတ် (Visually impaired) တအ် ဂွံ တီ ဒဒှ်ရ စိုပ် ဇိုင် ဂၠံင် တုဲ၊ ညးတအ် ခင်း လဝ် အုတ် မနွံကဵု တိ လဒပ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဗီုပြင် ဓရဳ (Blister dots) ကိုပ်ကၠာ ဟွံစှ်ေ လတူ ဂၠံင် ရ။[၃]
၅။ သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ အခေါင်အရာ ညးကွာ်တိုက် (Legislation and Pedestrian Rights)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲ ပရေင်သၞောဝ်ဥပဒေ၊ ညးကွာ်တိုက် ဝွံ ဒှ် မၞိဟ် မနွံကဵု ဒြဟတ် အောန် အိုတ် လတူ ဂၠံင် (Vulnerable road users) တုဲ သၞောဝ်ဥပဒေ ဒး ကဵု အခေါင်အရာ စဵုဒၞာ ကု ညးတအ် ဗွဲမဇၞော် ရ။
- အခေါင် အာ ကၠာ (Right of Way): ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် (ဥပမာ အမေရိကာန်၊ ဥရောပ) စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဒဒှ်ရ ယဝ်ရ ညးကွာ်တိုက် မွဲ စှ်ေ အာ လတူ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် (Zebra crossing) မ္ဂး၊ ကွဳစက် သီုဖအိုတ် သ္ဒး ဒေါအ် ကဵု ညးတအ် တတ် အာ အလုံစုံ ကၠာ ရ။ ယဝ်ရ ကွဳစက် ဟွံဒေါအ် မ္ဂး ဒးဒုင် ဒဏ် သြန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒးဒုင် ဖျေဟ် လိက်စၟတ် ကွဳစက် ရ။
- ဂျေ-ဝေါက်ကိန် (Jaywalking): ပ္ဍဲ ဍုင် လ္ၚဵု (ဥပမာ အမေရိကာန် ကေုာံ သိန်ကာပူ)၊ ယဝ်ရ ညးကွာ်တိုက် တတ် ဂၠံင် မ္ၚး ဒၞာဲ မစၟတ်သမ္တီ လဝ် (Jaywalking) ဟွံသေင်မ္ဂး တတ် ဂၠံင် ပ္ဍဲ အခိင် ပၟတ် သာ်ဍာဲ မ္ဂး၊ ညးတအ် ကလိလောန် ဒုဟ် တုဲ ဒးဒုင် ဒဏ် သြန် မာန် ရ။
၆။ ပရေင်ဂီုကၠီု ကေုာံ ပရေင်ဆဵုဂဗ အန္တရာယ် (Safety and Traffic Accidents)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ဆဵုဂဗ အန္တရာယ် လတူ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် ဝွံ ဒှ် ပြသၞာ ဂၠးတိ မွဲ ရ။ ယဝ်ရ ကွဳစက် ဇီု မၞိဟ် နကဵု လဟိုင် ၅၀ ကဳလဝ်မဳတာ ပ္ဍဲ မွဲ နာဍဳ (50 km/h) မ္ဂး၊ အခေါင် မၞိဟ် ဂှ် ဂွံ စုတိ နွံ ၜိုတ် ၈၀% ရ။
သွက်ဂွံ ဖအောန် အန္တရာယ် ဏအ်၊ အလဵုအသဳ တအ် စကာ နဲကဲ ပရေင်ဖအောန် အသိင် လတူ ဂၠံင် (Traffic calming) မပ္တံကဵု -
- ခဒိုင် သဝ် (Speed bumps/humps): ကၠောန် လဝ် ကိုပ်ကၠာ ဟွံစိုပ် ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် ညံင် ကွဳစက် ဒး ယှောတ် လဟိုင် မတွဵု။
- ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် သၠုင် (Raised crosswalks): ဖန်ဇန် လဝ် ညံင် ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် သၠုင် တိုန် တုပ် ညံင် လတူ ဂၠံင် ကွာ် (Sidewalk) တုဲ၊ ကွဳစက် သ္ဒး တိုန် တုဲ စှ်ေ ညံင် ဂွံ အာ သိုတ်တ် ရ။
၇။ ဖဵုသက်ရောက် လတူ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ သဘာဝ ပွဳပွူ (Urban Impact and Environmental Benefits)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် မနွံကဵု ဂီုကၠီု ကေုာံ ဍာ်ဒကေဝ် ခိုဟ် ဝွံ ဖန်ဗဒှ် ဖဵုသက်ရောက် ခိုဟ် လတူ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ သဘာဝ ပွဳပွူ ဗွဲမဇၞော် ရ။
- ပရေင်ကွာ်တိုက်လောဲသွာ (Walkability): ဍုင် မနွံကဵု ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် ခိုဟ်ဟ် တအ် ပကဵု ညံင် ညးဍုင်ကွာန် တအ် ဂွံ မိက် ကွာ် တိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး စကာ ကွဳလိုန်ဓါတ် ဂၠိုင် နူကဵု ဍိုက် ကွဳစက် ရ။ ဏအ်ဂှ် ခိုဟ် သွက် ပရေင်ထတ်ယုက် ပူဂိုလ် ရ။
- ပရေင်ဖအောန် ကၠိခ္ဍက် (Reducing Emissions): ယဝ်ရ မၞိဟ် တအ် ကွာ် တိုက် ဂၠိုင် မ္ဂး၊ ပရေင်စကာ ကွဳစက် လေဝ် အောန် စှ်ေ အာ တုဲ၊ ဓါတ် ဂျာတ် မပလီု သဘာဝ (Carbon emissions) တအ် လေဝ် အောန် စှ်ေ အာ လတူ ဍုင် ရ။[၄]
၈။ နည်းပညာ ခေတ်တၟိ ပ္ဍဲ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် (Modern Technologies in Crossings)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲ ခေတ် ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ဏအ်၊ နည်းပညာ တၟိ တၟိ တအ် ပါလုပ် ကၠုင် ပ္ဍဲ လဒက်ပတန် ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် သွက်ဂွံ ထပ် သၠုင် ပရေင်ဂီုကၠီု ရ -
- ပၟတ် LED လတူ တိ (In-pavement LED lights): ဍုင် ဗွဲမဂၠိုင် ဌာပနာ လဝ် ပၟတ် LED သာ်ဍာဲ လတူ တိ မလေပ် ဍာံ တၟး အခိင် မၞိဟ် တတ် ဂၠံင် သွက်ဂွံ သတိ ကဵု သၟာကွဳစက် ပ္ဍဲ အခိင် ဗ္တံ ဟွံသေင်မ္ဂး အခိင် ဗြဲ ဂူ။
- သေန်သာ ချဳဓရာင် (Motion Sensors): စၞး မဒး ဍဵု ခလုတ်၊ သေန်သာ တအ် မာန် တီ ကေတ် ညးကွာ်တိုက် မနွံ ဇိုင် ဂၠံင် တုဲ ပြံင်လှာဲ ပၟတ် သာ်ဍာဲ ကု ကွဳစက် အလိုအလျောက် ရ။
- ရမ္သာင် အသိင် သတိ (Audio Signals): သွက် မၞိဟ် မတ် ဟွံညာတ် တအ် ဂွံ တီ အခိင် မတတ် ဂွံ၊ စက် ပၟတ် လလဳ တအ် ကဵု ရမ္သာင် "တဳ... တဳ..." အခိင် ပၟတ် သာ်တ္ၚေက် ဂဵု ရ။
၉။ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် မပြာကတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ (Famous Pedestrian Crossings in the World)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် လ္ၚဵု တအ် ဝွံ ပြာကတ် စဵုကဵု ဒှ် ဒၞာဲ အထင်ကရ သွက် ကောန်ဍုင် သ္အာင် တအ် မာန် ရ -
- Shibuya Crossing (ဍုင်တိုကျို၊ ဂျပေန်): ဒှ် ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် သကရာမ်ဗဴ (Scramble crossing) ဇၞော် အိုတ် ကေုာံ မၞိဟ် ဂၠိုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠးတိ ရ။ ပ္ဍဲ မွဲ ဝါ မ္ဂး၊ မၞိဟ် ၜိုတ် ၃,၀၀၀ တၠ တတ် အာ ဂၠံင် မွဲစွံ ပ္ဍဲ အခိင် ပၟတ် သာ်တ္ၚေက် ရ။
- Abbey Road (ဍုင်လာန်ဒါန်၊ အင်္ဂလာန်): ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် ဇေဗရာ မနွံ ပ္ဍဲ ဂၠံင် Abbey Road ဂှ် ပြာကတ် ဗွဲမလောန် ဟိုတ်နူ ဂကောံ ဒွက် The Beatles စကာ လဝ် ဗီုရုပ် ညးတအ် ၄ တၠ ကွာ် တတ် ဂၠံင် ဏအ် ပ္ဍဲ မုက် ကဝး ဒွက် (Album cover) ညးတအ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၆၉ ရ။ လၟုဟ် ဒၞာဲ ဏအ် ဒှ် ဒၞာဲ ဝင် မွဲ ရ။
၁၀။ သ္ၚောပ် ကေုာံ အနာဂတ် (Conclusion and Future Trends)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဒၞာဲ ညးကွာ်တိုက် တတ် ဂၠံင် ဝွံ ဒှ် အရာ မကိစ္စဇၞော် အိုတ် မွဲ သွက် ပရေင်ဂီုကၠီု ကေုာံ ပရေင်တန်တဴ ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲ ဍုင် ဇၞော်ဇၞော် တအ် ရ။
ပ္ဍဲ အနာဂတ်၊ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် ဝွံ သ္ဒး ဆက် ဇၞော်မောဝ် အာ အတိုင် ပရေင်ပြံင်လှာဲ နည်းပညာ ရ။
- ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် 3D (3D Crossings): ဍာ်ဂဥုဲ မဓဇက် လဝ် နကဵု ဗီုပြင် 3D မပကဵု ညံင် သၟာကွဳစက် ညာတ် ကေတ် တိုင် သၠုင် လတူ ဂၠံင် တုဲ ယှောတ် လဟိုင် အလိုအလျောက်။
- ကွဳစက် ဟွံမဲ ကု သၟာ (Autonomous Vehicles): ပ္ဍဲ အနာဂတ်၊ ကွဳစက် မအုပ်ဓုပ် အလိုအလျောက် တအ် သ္ဒး ဆက်စပ် သဳကၠဳ ကု သေန်သာ ဒၞာဲ တတ် ဂၠံင် နကဵု လဝှ် အင်တာနက် သွက်ဂွံ ဒေါအ် ကိုပ်ကၠာ မၞိဟ် ဟွံစှ်ေ လတူ ဂၠံင် ရောင်။[၅]
နိဿဲဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Zegeer, C. V. (2001). Safety Effects of Marked Versus Unmarked Crosswalks at Uncontrolled Locations. Federal Highway Administration, 15-22။
- ↑ Norton, P. D. (2008). Fighting Traffic: The Dawn of the Motor Age in the American City. MIT Press, 65-80။
- ↑ Department for Transport (UK) (2007). Tactile Paving Surface: Guidance on the Use. HMSO, 10-18။
- ↑ Gehl, J. (2010). Cities for People. Island Press, 113-130။
- ↑ International Transport Forum (2012). Pedestrian Safety, Urban Space and Health. OECD Publishing, 45-56။
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဂၠံင် (Road)
- ပၟတ် လလဳ စၞောန် ဂၠံင် (Traffic light)
- ပရေင်ဖန်ဇန် ဍုင် (Urban planning)
- ပရေင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး (Transportation)