ဓာတုဇဳဝ

ဝှာင်:Ames Test Chemical Structure.png

ဓာတုဇဳဝဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် မဝ်လီကျူ ဇဳဝနာနာ မပ္တံကဵု DNA ကေုာံ ပရဝ်တေန်

ဓာတုဇဳဝ (အၚ်္ဂလိက်: Biochemistry) ဝွံ ဒှ်ကဏ္ဍပညာသိပ္ပံ မလ္ၚတ်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လၟေင်ကမၠောန် ဓာတုဗေဒ (Chemical processes) မကတဵုဒှ်ဒၟံင် အပ္ဍဲ ကေုာံ မဆက်စပ် ကုသတ်မနွံကဵုလမျီု (Living organisms) ဂမၠိုင်ရ။ ပညာဏအ်ဝွံ ဒှ်ပညာမပံင်ကောံလဝ် အကြာ ဇဳဝဗေဒ (Biology) ကေုာံ ဓာတုဗေဒ (Chemistry) တုဲ၊ ဍေဟ်ဖျေဟ်အာရီု လတူဗီုပြင် မဝ်လီကျူဇဳဝ (Biomolecules) တအ် မကၠောန်ကမၠောန် ညံင်ဂွံဒှ်ကၠုင် လမျီုရ။

မဝ်လီကျူဇဳဝ အဓိကဂမၠိုင် (Major Biomolecules)

ပ္ဍဲပညာဓာတုဇဳဝဝွံ လ္ၚတ်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် မဝ်လီကျူဇၞော် ၄ ဂကူ အဓိကရ-

1. ပရဝ်တေန် (Proteins): ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵု အမဳနဝ်အက်သိဒ် (Amino acids)။ ဍေဟ်နွံတာလျိုင် သွက်ဂွံ ဒက်ပ္တန်ကလာပ်ရုပ်၊ ကၠောန်ကမၠောန် နဒဒှ် အေန်ဇြာင် (Enzymes) သွက်ဂွံပပြဟ် လၟေင်ဓာတု အပ္ဍဲခန္ဓကာယ။
2. ကာဗဝ်ဟိုက်ဒရိတ် (Carbohydrates): မပ္တံကဵု သဂြာ ကေုာံ ဓါတ်ကၞေဝ်။ ဒှ်ဒြဟတ် (Energy) သဇိုင် သွက်သတ်မနွံကဵုလမျီုတအ်ရ။
3. လိပ္ပိဒ် / ကၠေင် (Lipids): မပ္တံကဵု ကၠေင် ကေုာံ ဝက် (Wax)။ ဍေဟ်နွံတာလျိုင် သွက်ဂွံ ဂိုင်သိပ်ဒြဟတ် ကေုာံ ဒက်ပ္တန် ကၟာင်စဵုဒၞာကလာပ်ရုပ် (Cell membrane)။
4. နူကလေအစ် အက်သိဒ် (Nucleic Acids): မပ္တံကဵု DNA ကေုာံ RNA။ ဍေဟ်နွံတာလျိုင် သွက်ဂွံ ဂိုင်သိပ် တင်ဂၞင်သဇိုင်ဗဳဇ (Genetic information) ကေုာံ ပလံင်ဗစိုပ် အာဲကၟာဲဗဳဇရ။

တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ပရေင်လ္ၚတ် (Aims and Studies)

ဓာတုဇဳဝဝွံ ဂၠာဲသွဟ် လတူသၟာန်သွဟ် အဓိက ၃ သာ်-

• ဗီုပြင် (Structure): မဝ်လီကျူဇဳဝတအ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ဗီုလဵု?
• သဘဴဓဝ် (Metabolism): ခန္ဓကာယပိုဲ ဗီုလဵု ဇြောတ်ကေတ်ဒြဟတ် နူစၞစ ကေုာံ ဗီုလဵု ကၠောန်ဗဒှ် မဝ်လီကျူတၟိတအ်?
• တင်ဂၞင် (Information): တင်ဂၞင်ဗဳဇတအ်ဂှ် ဗီုလဵု ပလံင်ဗစိုပ် ကေုာံ ထ္ၜးရုပ်ရဴ (Expression) ကတဵုဒှ်?

အခန်ကိစ္စဇၞော် (Importance)

ပညာဓာတုဇဳဝဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဏ္ဍနာနာ-

• ပညာဂဥုဲ (Medicine): သုင်စောဲ သွက်ဂွံကၠိုဟ် ဟိုတ်ယဲကတဵုဒှ်၊ ခၞံဗဒှ်ဂဥုဲတၟိတၟိ ကေုာံ လွဳယဲ နကဵုနဲကဲဗဳဇ။
• ပရေင်တဵုလွဳ (Agriculture): သုင်စောဲ သွက်ဂွံပခိုဟ်ပတိုန် ဍာ်ဒကေဝ်သၞေဝ်သတ်၊ စဵုဒၞာစၟဗၟေင် ကေုာံ ပခိုဟ်ပတိုန် တိဗ္ၚ။
• စၞစ (Nutrition): သုင်စောဲ သွက်ဂွံလ္ၚတ် ဖိုလ်ဗဳတာမေန်၊ သတ္တုဓာတ် ကေုာံ စၞစတအ် လတူပရေင်ထတ်ယုက်။