နဲကဲပကောံဒြဟတ်မန် (၃) ခရိုင်
နဲကဲပကောံဒြဟတ်မန် (၃) ခရိုင် (အင်္ဂလိက်: Unification of the Three Mon Provinces) ဝွံ ဒှ်ဗျူဟာပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ပၞာန် မကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နကဵု တၠညးရာဇာဓိရာဇ် (Rajadirat) သွက်ဂွံပကောံဒြဟတ်ဂကူမန် ညံင်ဂွံဒှ်မွဲကဏ္ဍတုဲ ဒက်ပတန် ဍုင်ဟံသာဝတဳ (ဗဂေါ) ရ။ ခရိုင် (၃) မတွံဂး ခရိုင်ဟံသာဝတဳ၊ ခရိုင်မုဟ်တၟအ် ကေုာံ ခရိုင်ပုသေမ်တအ်ဂှ် ကိုပ်ကၠာတေအ် ပါ်ခြာဒၟံင်တုဲ ကြဴနူပကောံဂွံတုဲဟေင် ဒြဟတ်ဂကူမန် ခိုင်ကၠိုက်ကၠုင်ရ [၁]။
ခရိုင် (၃) ဂမၠိုင် (The Three Provinces)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ခရိုင်ဟံသာဝတဳ (ဗဂေါ): ဒှ်ဗဟဵုအုပ်ဓုပ် ကေုာံ ဌာန်ဂဇအ်နန် ဧကရာဇ်မန်။
- ခရိုင်မုဟ်တၟအ်: ဒှ်ဌာန်သဇိုင်ဒြဟတ်ပၞာန် ကေုာံ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဗဒေဲါၜဳ။
- ခရိုင်ပုသေမ် (ဍုင်ဒလ): ဒှ်ဒေသသ္ၚိကဍောင် သွက်ဂွံထိင်ဒဝ် ကတိုင်ဖေဝ်ၜဳ ကေုာံ ဒပ်ဍာ် [၂]။
လၟေင်နဲကဲ ပကောံဒြဟတ် (Process of Unification)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]တၠညးရာဇာဓိရာဇ် သုင်စောဲဗျူဟာနာနာ သွက်ဂွံပကောံဒေသတအ်ဏအ်:
၁. ပွမဖန်ဗဒှ် ပရေင်ညဳသၟဟ်အပ္ဍဲ (Internal Consolidation)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကိုပ်ကၠာအိုတ် ညးပလေဝ်ဒါန် တင်ခက်ခုဲအပ္ဍဲနန် ဟံသာဝတဳ ညံင်ဂွံနွံကဵုသစ္စာ။ ညးသုင်စောဲ ဗျူဟာသၟိင်အမတ်ဒိန် သွက်ဂွံပညဳပညပ် ကေုာံ ပကောံညာဏ်တၠပညာမန်ဂမၠိုင်ရ။
၂. ဗျူဟာပၞာန် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Military & Diplomatic Strategy)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သွက်ဒေသမုဟ်တၟအ် ကေုာံ ပုသေမ် မနွံဒၟံင်အပ္ဍဲတဲသၟိင်လ္ဂုဏ် (လောက်ဖျား) ဂှ် ညးသုင်စောဲနဲကဲပၞာန် နှေအ်နှဴကဵုနဲကဲပညဳပညပ်။
- ပွမပတိုက်ပုသေမ်: ညးသုင်စောဲဒပ်ဍာ်မနွံကဵုအစောံစရာဲ သွက်ဂွံထိင်ဒဝ်ဒေသကတိုင်ဖေဝ်ၜဳ။
- ပွမဇၞော်ကေတ်မုဟ်တၟအ်: နကဵုသတ္တိ ကေုာံ ဗျူဟာညာဏ် ညးဇၞော်ကေတ်ဒေသမုဟ်တၟအ်တုဲ ပကဵုညံင်ဂကူမန်အလုံ (၃) ခရိုင် ဂွံကၠုင်စိုပ် သၟဝ်အလာံဟံသာဝတဳမွဲဟေင်ရ [၃]။
သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ (Analytical Perspective)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နကဵုမတ်တၠပညာ နာနာဝိဇ္ဇာ မ္ဂး နဲကဲဏအ်နွံကဵုင္ၚုဟ်မး:
- ပရေင်ဂီုကၠီု: ပွမပကောံဒြဟတ် (၃) ခရိုင်ဝွံ ဒှ်သၞောတ်မင်မွဲ ပရေင်ဂီုကၠီု ဍုင်မိတိမ ညံင်ရန်တအ် ဟွံဂံင်လုပ်ပတိုက်ဝါတ်။
- လက်သန်ဂကူ: ပကဵုညံင်မန်အလုံ (၃) ခရိုင် ဂွံနွံကဵုစိုတ်ဓာတ်မွဲ ကေုာံ မင်မွဲ လက်သန်ဂကူ ဇေတ်ဇေတ်ရ။
- နဲပညာဆက်ဆောံ: ပ္ဍဲခေတ်တေအ် တၠညးရာဇာဓိရာဇ် သုင်စောဲနဲကဲဆက်ဆောံ (ဝါစာ) သွက်ဂွံပကောံစိုတ်ဓာတ်မၞိဟ်ဂလိုင် ညံင်ဂွံဒှ်မွဲဒြဟတ်ရ [၄]။
အာဲကၟာဲ (Legacy)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နဲကဲပကောံဒြဟတ်မန် (၃) ခရိုင်ဝွံ ပကဵုညံင်ဍုင်ဟံသာဝတဳ ဂွံတန်ကြံင်အာ ဗွဲမခိုင်ကၠိုက်တုဲ ဒှ်သဇိုင်အဓိက သွက်ဂွံပတိုက်ပၞာန် ပ္ဍဲ ပေါဲပၞာန် ၄၀ သၞာံ ရ။ တင်ဏအ်ဝွံ ဒှ်သင်္ကေတ သွက်ပရေင်ညဳသၟဟ်ဂကူမန်ရ။