နဲကဲ သုတေသန
နဲကဲ သုတေသန ဟွံသေင်မ္ဂး နဲကဲပညာ သုတေသန (အၚ်္ဂလိက်: Research methodology) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် လၟေင် ကမၠောန် ကေုာံ သၞောတ်ဝ် မချိုတ်ပၠိုတ် သွက်ဂွံ ဂၠာဲသွဟ်၊ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်၊ ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် ပညာ တၟိ ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် မွဲမွဲ ရ။ နဲကဲ သုတေသန ဝွံ ဟွံသေင် ဆ နဲကဲ (Methods) သွက်ဂွံ ပကောံ တင်ဂၞင် သက်သက် ပုဟ်၊ ဍေဟ် ပါလုပ် သီုကဵု လညာတ် ဒဿန၊ သဳအိုရဳ (Theory)၊ ကေုာံ စိုတ်ဓါတ် မဒက်ပတန် လဝ် လက္ကရဴ ပရေင်သုတေသန ဂှ် ရ။ တၠပညာ တအ် စကာ နဲကဲ သုတေသန သွက်ဂွံ သောင်ကလး ပြသၞာ၊ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပရေင်ဆက်စပ် (Relationships)၊ ကေုာံ ပဒတန် သက်သဳ ဍာံပြ ပ္ဍဲ ပွဳပွူ သဘာဝ ကေုာံ ဂကောံမၞိဟ် ရ။[၁]
ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ပညာ ကဆံင်သၠုင် မပ္တံကဵု တန် မဟာဝိဇ္ဇာ ကေုာံ ပါရဂူ (Ph.D.) တအ် မ္ဂး၊ ပရေင်ရုဲစှ် နဲကဲ သုတေသန မဍာံပြ ဂှ် ဒှ် အရာ ကိစ္စဇၞော် အိုတ် သွက်ဂွံ ကလိဂွံ သွဟ် မခိုင်ကၠိုက် ရ။ လိက်ပရေင် ဏအ်ဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဝ် ပရူပရာ နဲကဲ သုတေသန နကဵု လညာတ် ဝင်၊ ဂကူ သုတေသန၊ သၞောတ်ဝ်၊ ကေုာံ လွပ် ဍေဟ် ဗွဲမလှဲလး ရ။
၁။ နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Definition)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝေါဟာရ "နဲကဲ သုတေသန" (Research methodology) ဝွံ ဒက်ပတန် လဝ် နကဵု မလိက် ၜါ ဂမၠိုင် - "သုတေသန" (Research) မဂွံအဓိပ္ပါယ် ပရေင်ဂၠာဲ သွဟ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်လ္ၚတ် ဗွဲမချိုတ်ပၠိုတ်၊ ကေုာံ "နဲကဲပညာ" (Methodology) မဂွံအဓိပ္ပါယ် သၞောတ်ဝ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပညာ မလ္ၚတ် လတူ နဲကဲ တအ် ရ။
နကဵု သၞောတ် အကာဒမေတ် မ္ဂး၊ ဍေဟ် ဒှ် ပရေင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် သၞောတ်ဝ်၊ သဳအိုရဳ၊ ကေုာံ နဲကဲ (Methods) မစကာ ပ္ဍဲ လ္ၚတ် ဘာသာရပ် မွဲမွဲ ရ။ ဍေဟ် တၞဟ်ခြာ နူ "နဲကဲ" (Methods) ဓမ္မတာ ရ။ Methods ဟီုဂှ် ဒှ် ကိရိယာ မပ္တံကဵု စၟဳစၟတ် မၞိဟ် (Interview) ဟွံသေင်မ္ဂး စမ်ၜတ် (Experiment) ရ၊ ဆဂး Methodology ဟီုဂှ် ဒှ် လညာတ် မသောင်ကလး "မုဟိုတ်" ပိုယ် ဒးစကာ ကိရိယာ ဏအ် ရော ဂှ် ရ။
၂။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် သိပ္ပံ (History and Scientific Development)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝင် နဲကဲ သုတေသန ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ဝင် ဒဿနိကဗေဒ ကေုာံ သိပ္ပံ ရ။ ပ္ဍဲ ခေတ် ဂရိတ် တြေံ ဂှ်၊ တၠပညာ မပ္တံကဵု အရိသတဝ်တယ် (Aristotle) တအ် စကာ လညာတ် ယုတ္တိဗေဒ (Deductive reasoning) သွက်ဂွံ သောင်ကလး သဘာဝ ရ။
စိုပ် ဗွဝ်ကၠံ ၁၆ ကဵု ၁၇ အခိင် ပရေင်ပြံင်လှာဲ သိပ္ပံ (Scientific Revolution) ဂှ်၊ ပြင်သေတ် ဗေကောန် (Francis Bacon) ဖန်ဗဒှ် လဝ် လညာတ် "နဲကဲ သိပ္ပံ" (Scientific method) မဒုင်သဇိုင် လတူ ပရေင်လ္ၚတ် စၟတ်သမ္တီ (Observation) ကေုာံ စမ်ၜတ် (Inductive reasoning) ရ။ လက္ကရဴ ဂှ် ပ္ဍဲ ဗွဝ်ကၠံ ၂၀ တေအ်၊ တဝ်မာတ်စ် ကောန် (Thomas Kuhn) ပတိုန်ထ္ၜး လဝ် ဒဒှ်ရ နဲကဲ သုတေသန တအ်ဝွံ ပြံင်လှာဲ အာ အတိုင် အစာံ (Paradigm shift) မဒှ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ လညာတ် သဇိုင် ပ္ဍဲ ဂကောံ တၠပညာ တအ် ရ။[၂]
၃။ ဂကူ သုတေသန အဓိကဂမၠိုင် (Main Types of Research)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် မပ္တံကဵု သိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ် (Social sciences) ကေုာံ ယေန်သၞာင် (Humanities) မ္ဂး၊ သုတေသန တအ် ပါ်လဝ် နကဵု ဂကူ အဓိက ၃ သာ် ရ -
| ဂကူ သုတေသန | တင်ရန်တၟအ် | နဲကဲ ပကောံ တင်ဂၞင် | လညာတ် သဳအိုရဳ |
|---|---|---|---|
| သုတေသန ပရေင်လၟိဟ်ဂၞန် (Quantitative) | ၜတ်ကၞာတ် လၟိဟ်၊ စမ်ၜတ် တင်ဂၠာဲ (Hypothesis testing) | ဇယား သမာန် (Questionnaire)၊ စမ်ၜတ် ဓါတ်ခန် | Positivism (သဘာဝ မချိုတ်ပၠိုတ်) |
| သုတေသန ပရေင်အကာဲအရာ (Qualitative) | ကၠိုဟ်ခၠင် စိုတ်ဓါတ်၊ ဝင်၊ ကေုာံ ပွဳပွူ အကာဲအရာ (In-depth understanding) | စၟဳစၟတ် မၞိဟ် (Interview)၊ ပရေင်ပါလုပ် လ္ၚတ် (Participant observation) | Interpretivism (လညာတ် ကၠိုဟ်ခၠင်) |
| သုတေသန ပံင်နှဴ (Mixed Methods) | ပံင်ကောံ လညာတ် ၜါ သာ် သွက်ဂွံ ဂွံ သွဟ် မဍိုက်ပေင် အလုံစုံ | စကာ သီု ဇယား ကေုာံ စၟဳစၟတ် မၞိဟ် | Pragmatism (လညာတ် ဖဵု) |
သွက် ပရေင်သုတေသန မဆေင်ကဵု သၞောတ်အုပ်ဓုပ် ဟွံသေင်မ္ဂး ယေန်သၞာင် (Multicultural studies) ဂှ်၊ တၠပညာ တအ် ဗွဲမဂၠိုင် ရုဲစှ် သုတေသန ပရေင်အကာဲအရာ သွက်ဂွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် အခိုက်အလိုက် ဂကောံမၞိဟ် ဗွဲမနက်သြိုဟ် ရ။
၄။ လၟေင် ကမၠောန် သုတေသန (Research Process and Steps)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ကၠောန် သုတေသန မွဲဝွံ ဒးဒ္ဂေတ် ဗက် လၟေင် ကမၠောန် (Research design) မချိုတ်ပၠိုတ် ရ -[၃]
- ရုဲစှ် ပြသၞာ (Problem formulation): ဂၠာဲ တင်သမာန် မဟွံမဲ သွဟ် ဏီ ပ္ဍဲ ဘာသာရပ် ဂှ်။
- လ္ၚတ် လိက်ပတ် (Literature review): ဗှ် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် စာတမ်း မကၠောန် လဝ် တုဲ တအ် သွက်ဂွံ ဂၠာဲ ညာတ် ဒၞာဲ လဟာင် (Research gap)။
- ခၞံဗဒှ် တင်သမာန် ကေုာံ တင်ဂၠာဲ (Questions and Hypotheses): ချူ တင်သမာန် အဓိက မဒး ဂၠာဲ သွဟ်။
- ဖန်ဇန် ဒဳဇြာင် (Research design): ရုဲစှ် ဂကူ (Qualitative ဟွံသေင်မ္ဂး Quantitative) ကေုာံ နဲကဲ ပကောံ တင်ဂၞင်။
- ပကောံ တင်ဂၞင် (Data collection): စှ်ေ ဌာန် သွက်ဂွံ ပကောံ တင်ဂၞင် ဇေတ်တ်။
- သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တင်ဂၞင် (Data analysis): စကာ သဳအိုရဳ ဟွံသေင်မ္ဂး စက် ကောန်ပျူတာ သွက်ဂွံ ဂၠာဲ သွဟ်။
- ချူ လိက်တင်စၟတ် (Report writing): ချူ လိက် ပရူ တင်ဂွံဆဵု ကေုာံ ဖဵု လက္ကရဴ။
၅။ လ္ၚတ် အကာဲအရာ ကေုာံ ပရေင်ပါလုပ် လ္ၚတ် (Case Study and Participant Observation)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု သုတေသန ပရေင်အကာဲအရာ (Qualitative methodology) ဂှ်၊ နဲကဲ လ္ၚတ် အကာဲအရာ (Case study research) ဝွံ ဒှ် နဲကဲ မပြာကတ် အိုတ် မွဲ သွက်ဂွံ လ္ၚတ် ပွဳပွူ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံ မွဲမွဲ ဗွဲမနက်သြိုဟ် ရ။ အတိုင် လညာတ် တၠပညာ Yin (2018) မ္ဂး၊ Case study ဝွံ ခိုဟ် အိုတ် သွက် တင်သမာန် မစတမ် နကဵု "ဗီုလဵု" (How) ကေုာံ "မုဟိုတ်" (Why) ရ。[၄]
ယဝ်ရ တၠပညာ ဂှ် မိက်ဂွံ လ္ၚတ် အခိုက်အလိုက် ဂကောံမၞိဟ် (ဥပမာ - ဂကောံ ဝုတ်ဗၠာဲ) မ္ဂး၊ ညးတအ် စကာ နဲကဲ ပရေင်ပါလုပ် လ္ၚတ် (Participant observation) မဒှ် ပရေင်လုပ် မံင်၊ ပံင်ကောံ ကေုာံ ဝေင် ပ္ဍဲ ဂကောံ ဂှ် သွက်ဂွံ ကၠိုဟ် စိုတ်ဓါတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဍေဟ်တအ် ရ။ လညာတ် ဏအ်ဝွံ ကိစ္စဇၞော် ဗွဲမလောန် ပ္ဍဲကဵု ဘာသာရပ် မနုဿဗေဒ (Anthropology) ရ။
၆။ လဒက်ပတန် သဳအိုရဳ ပ္ဍဲ သုတေသန (Theoretical Framework)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သုတေသန မခိုဟ် မွဲ ဒးနွံကဵု လဒက်ပတန် သဳအိုရဳ (Theoretical framework) မဒှ် မတ်မှန် သွက်ဂွံ ရံင် ကေုာံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တင်ဂၞင် ရ။ သဳအိုရဳ ဝွံ ရီုဗင် ညံင် သုတေသဳ တအ် ဂွံ ဆက်စပ် တင်ဂွံဆဵု ဇကု ကု လညာတ် သိပ္ပံ မနွံ တုဲတုဲ တအ် ရ။
ဥပမာ - ယဝ်ရ လ္ၚတ် ပရူ ဗီုလဵု ဌာန ဟွံသေင်မ္ဂး ဘာလကျာ် တအ် ပြံင်လှာဲ အတိုင် သၞောတ် ဂၠးတိ (Globalization) မ္ဂး၊ တၠပညာ တအ် မာန် စကာ သဳအိုရဳ ပရေင်တုပ်သၟဟ် သၞောတ်အုပ်ဓုပ် (Institutional isomorphism) နူကဵု DiMaggio ကဵု Powell (1983) ရ။ သဳအိုရဳ ဏအ် သောင်ကလး ဗီုလဵု ဌာန ဂမၠိုင် ဒးဒုင် ဍဵုဍိုက် (Coercive, Mimetic, Normative) တုဲ ဍေဟ်တအ် ပြံင်လှာဲ ဗီုပြင် ညံင်ဂွံ တုပ် ကဵု ဂကောံ တၞဟ် တအ် ရ။ စကာ သဳအိုရဳ ဏအ် တုဲ၊ သုတေသဳ မာန် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တင်ဂၞင် လောဲသွာ တုဲ ကလိဂွံ သွဟ် မနွံကဵု အဓိပ္ပါယ် ရ။
၇။ နဲကဲ ပရေင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တင်ဂၞင် (Data Analysis Methods)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ကြဴနူ ပကောံ တင်ဂၞင် တုဲ၊ ပရေင်သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် (Data analysis) ဂှ် ဒှ် လဂံါ အဓိက ရ -
- သွက် Quantitative: စကာ သၞောတ် စာရင်းအင်း (Statistical analysis) မပ္တံကဵု SPSS ဟွံသေင်မ္ဂး R သွက်ဂွံ တွက် ဂၞန် သဇိုင် (Mean, Variance) ကေုာံ ပရေင်ဆက်စပ် (Correlation, Regression) ရ။
- သွက် Qualitative: ဗွဲမဂၠိုင် စကာ နဲကဲ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ပရူပရာ (Thematic analysis) ဟွံသေင်မ္ဂး သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် မလိက် (Discourse analysis) ရ။ သုတေသဳ ဝှ် (Code) မလိက် ဇၟာပ်ဇၟာပ် ပိုဒ် တုဲ ပံင်ကောံ ဍေဟ်တအ် ညံင်ဂွံ ဒှ် ကဏ္ဍ အဓိက (Themes) ရ။ စက် ကောန်ပျူတာ မပ္တံကဵု NVivo ဟွံသေင်မ္ဂး ATLAS.ti တအ် လေဝ် ရီုဗင် ပ္ဍဲ ကမၠောန် ဏအ် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။
၈။ သဳလ ကေုာံ ပရေင်စိုတ်ဓါတ် ပ္ဍဲ သုတေသန (Research Ethics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]သဳလ သုတေသန (Research ethics) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ် သၞောဝ်ဝ် မဒး ဒ္ဂေတ် ဗက် ညံင် ဟွံဂွံ ပလီုပလာ် လမျီု၊ ယၟု၊ ကေုာံ အခေါင်အရာ မၞိဟ် မပါလုပ် ပ္ဍဲ ပရေင်စမ်ၜတ် ဂှ် ရ။[၅]
တင်သၞောဝ် အဓိက တအ်ဂှ် ပါလုပ် -
- တင်ဒုင်တဲ နကဵု တီလဝ် ဍိုက်ပေင် (Informed Consent): မၞိဟ် ပါလုပ် တအ် ဒးတီ ကၠးကၠး မု တင်ရန်တၟအ် သုတေသန ဂှ် တုဲ ညးတအ် ဒးကဵု အခေါင် နကဵု စိုတ် ညးတအ် (ဟွံဒး ဒုင် အတင်း)။
- ပရေင်အောပ်ဓလုက် (Confidentiality and Anonymity): တင်ဂၞင် ပူဂိုလ် မပ္တံကဵု ယၟု၊ ဌာန်တန်တဴ တအ် ဂှ် ဟွံမာန် ပတိတ် တြး ကု ညးတၞဟ်။
- ဟွံကၠတ် ညာတ် (Avoiding Plagiarism): သုတေသဳ တအ် ဒးကဵု ယၟု တၠပညာ တြေံ (Citation) တုဲ ဟွံမာန် ကၠတ် ချူ ကေတ် လိက် ညးတၞဟ် နဒဒှ် လိက် ဇကု ရ။
၉။ လွပ် ကေုာံ တင်ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲ ဂကောံမၞိဟ် (Applications and Importance)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နဲကဲ သုတေသန ဝွံ ဟွံသေင် စကာ ဆ ပ္ဍဲ တက္ကသိုလ် သက်သက် ပုဟ်၊ ဍေဟ် နွံကဵု လွပ် အဓိက ပ္ဍဲကဵု -
- ပရေင်ဖန်ဇန် သၞောဝ် (Policy Making): အလဵုအသဳ တအ် စကာ သုတေသန သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် သၞောဝ်ဥပဒေ (Evidence-based policy) မပ္တံကဵု သၞောဝ် ပရေင်ထတ်ယုက် ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောဝ် ပရေင်ပညာ တအ် ရ။
- ပရေင်ပိုန်ဒြပ် (Business & Marketing): ကမ္ပဏဳ တအ် ကၠောန် သုတေသန သၞာ် (Market research) သွက်ဂွံ တီ ပၟိက် ညးရာန် တုဲ ဖန်ဇန် ဗီုပြင် ကပေါတ် တၟိ ရ။
- ပရေင်မင်မဲ ယေန်သၞာင် (Cultural Preservation): တၠပညာ တအ် ကၠောန် သုတေသန ယေန်သၞာင် (Ethnography) သွက်ဂွံ မှတ်တမ်း တင်ဂၞင် အခိုက်အလိုက် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ ဂကူ ဍောတ်တ် ညံင် ဟွံဂွံ ကၠေအ်ကၠက် အာ ရ။
၁၀။ အနာဂတ် နဲကဲ သုတေသန (Future of Research Methodology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲကဵု ခေတ် တ္ၚဲဏအ်၊ နဲကဲ သုတေသန ဝွံ ပြံင်လှာဲ ဒၟံင် နကဵု အသိင် မပြဟ် ဗွဲမလောန် ဟိုတ်နူကဵု ကွတ်ပညာ ဒေတာ ဇၞော် (Big Data) ကေုာံ ဉာဏ်စက် ရ။
တၠပညာ တအ် ဟွံဒး ပကောံ တင်ဂၞင် နူ မၞိဟ် ၅၀-၁၀၀ ဓဝ် ယျ၊ ညးတအ် မာန် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တင်ဂၞင် နူ မၞိဟ် မဳလဳယာန် ပ္ဍဲ လတူ မဳဒဳယာ ဌာန်မၞိဟ် (Social media) နကဵု နဲကဲ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် တင်ဂၞင် ဒေတာ (Data mining) ရ။ တုဲပၠန် ဘာသာရပ် သုတေသန (Digital Humanities) ဝွံလေဝ် ဇၞော်မောဝ် တိုန် ဒၟံင် သွက်ဂွံ ပံင်ကောံ လညာတ် ယေန်သၞာင် ဓမ္မတာ ကေုာံ နဲကဲ သိပ္ပံ ကောန်ပျူတာ ရ။ ၜိုန်ရ ကွတ်ပညာ တအ် ပြံင်လှာဲ ကီုလေဝ်၊ သဇိုင် ဒဿန ကေုာံ သဳလ သုတေသန ဝွံ ဆက် ဒှ် အရာ မကိစ္စဇၞော် အိုတ် လၟိုန် ရောင်။
နိဿဲဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Kothari, C. R. (2004). Research Methodology: Methods and Techniques, 2nd, New Age International, 7-10။
- ↑ Kuhn, T. S. (2012). The Structure of Scientific Revolutions, 4th, University of Chicago Press, 10-15။
- ↑ Creswell, J. W. (2018). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches, 5th, SAGE Publications, 45-50။
- ↑ Yin, R. K. (2018). Case Study Research and Applications: Design and Methods, 6th, SAGE Publications, 12-16။
- ↑ Sekaran, U. (2016). Research Methods for Business: A Skill Building Approach, 7th, John Wiley & Sons, 85-90။
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ဒဿနိကဗေဒ (Philosophy)
- သိပ္ပံ ပရေင်မၞိဟ် (Social sciences)
- လ္ၚတ် အကာဲအရာ (Case study)
- သုတေသန ပရေင်အကာဲအရာ (Qualitative research)