နဲပညာခေတ်တၟိ
| ပွံက် | ပွမသုင်စောဲ ကွတ်သိပ္ပံ သွက်ဂွံသောင်ကလး ပြသၞာ ကေုာံ ဖန်ဗဒှ် အရာတၟိ |
|---|---|
| ခေတ်အဓိက | လဒေါဝ် ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ စဵုကဵု ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ (ခေတ်လၟုဟ်) |
| ကဏ္ဍအဓိက | ကောမ်ပျူတာ၊ အေန်တာနက်၊ ဉာဏ်ပညာတုဲ (AI)၊ ဇဳဝနဲပညာ |
| လွပ် | ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ထတ်ယုက်၊ ပရေင်ပညာ ကေုာံ လွပ်လၟိုန်တ္ၚဲ |
နဲပညာခေတ်တၟိ ဟွံသေင်မ္ဂး တေက္ကနဝ်လဝ်ဂျဳ ခေတ်တၟိ (အၚ်္ဂလိက်: Modern Technology) ဝွံ ဒှ်ပွမသုင်စောဲ ကွတ်သိပ္ပံ ကေုာံ တင်ဂၞန်ဂမၠိုင် သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ်၊ လဟဵုပတိုန် ကေုာံ သောင်ကလး ပြသၞာနာနာ ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမၞိဟ်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန်ဂမၠိုင်ရ။ ပ္ဍဲ ၂၁ ဗွဝ်ကၠံဏအ် နဲပညာခေတ်တၟိဂှ် ဒက်ပတန်လဝ် နကဵု သၞောတ်ဒဳဂျဳတဝ် (Digital systems)၊ ဉာဏ်ပညာတုဲ (Artificial Intelligence) ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် အလုံဂၠးကဝ် (Global connectivity) ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။
ကဏ္ဍအဓိက နဲပညာခေတ်တၟိဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နဲပညာခေတ်တၟိဝွံ လှဲလးဗွဲမလောန်တုဲ ပါ်လဝ် ကဏ္ဍအဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
၁။ ဉာဏ်ပညာတုဲ ကေုာံ ကွတ်စက် (AI and Robotics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဉာဏ်ပညာတုဲ (Artificial Intelligence - AI) ဂှ် ဒှ်ပညာကောမ်ပျူတာ မဖန်ဗဒှ်လဝ် စက် ဟွံသေင်မ္ဂး သပ်ဝဴ (Software) ညံင်ဂွံချပ်၊ ကၠိုဟ်ခိုဟ် ကေုာံ ကၠောန်ကမၠောန် ညံင်ရဴ က္ဍဟ်မၞိဟ်ကီုရ။ ကွတ်စက် (Robotics) မွဲစွံကဵု AI ဂှ် ကၠောန်ကမၠောန် အလဵုအလဵု (Automation) ပ္ဍဲရုံကမၠောန်၊ ပရေင်လွဳယဲ ကေုာံ ကွဳစက်မစက်အလဵုအလဵု (Autonomous vehicles) တအ်မာန်ကၠုင်ရ။
၂။ ကပေါတ်အဆက်အစပ် အေန်တာနက် (Internet of Things - IoT)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]IoT မ္ဂးဂှ် ဒှ်ပွမဆက်စၠောအ်လဝ် ကပေါတ်စက်နာနာ မပ္တံကဵု စက်ပၟတ်၊ ရုပ်ဒ္ၚောဝ်၊ ကွဳစက် စဵုကဵု ကပေါတ်သ္ၚိဌာန်တအ် နကဵု ကွန်ရက် အေန်တာနက် သွက်ဂွံပလံင် ကေုာံ ဒုင်ကေတ် တင်ဂၞန် (Data) ရေင်သကအ်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် ဒှ်သဇိုင် သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ် ဍုင်သၠဲပညာ (Smart Cities) ကေုာံ သ္ၚိသၠဲပညာ (Smart Homes) ရ။
၃။ ဇဳဝနဲပညာ (Biotechnology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဇဳဝနဲပညာဝွံ ဒှ်လွပ်နဲပညာ ပ္ဍဲကဏ္ဍ ဇဳဝဗေဒ မပ္တံကဵု ပွမပလေဝ်လဟဵု ဂျေန် (Genetic engineering)၊ ပွမဖန်ဗဒှ် ဂဥုဲတၟိတၟိ ကေုာံ ပွမဇၞော်မောဝ်ပတိုန် တၞံဆုတဵုလွဳ ညံင်ဂွံဒုင်ဒဝ် ယဲဘဲမာန်ရ။ နဲပညာ CRISPR မ္ဂးဂှ် ဒှ်နဲကဲခေတ်တၟိ သွက်ဂွံ လဟဵုပလေဝ် DNA မာန်ရ။
၄။ နဲပညာ ဒြဟတ်မကလေင်သုင်စောဲမာန် (Renewable Energy Technology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဟိုတ်နူ ရာသဳဥတု ပြံင်လှာဲကၠုင်တုဲ နဲပညာ မပ္တိတ် ဒြဟတ်လျးတ္ၚဲ (Solar power)၊ ဒြဟတ်ကျာ (Wind power) ကေုာံ ဗက်ထရဳမသိုင်ဒြဟတ် (Advanced batteries) တအ်ဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံဖအောန်ဖျေဟ် ပွမပလီုသဘာဝရ။
သြဇာ လတူ ဂကောံမၞိဟ် (Societal Impacts)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နဲပညာခေတ်တၟိဝွံ ပြံင်လှာဲထောအ် ဗီုပြင်မၞိဟ်တအ် မဂျိုင်တန်တဴဒၟံင် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ-
- ပရေင်ပိုန်ဒြပ်: ဖန်ဗဒှ်ကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျဳတဝ် (Digital Economy) မပ္တံကဵု ပရေင်ရာန်သွံ လတူလာင် (E-commerce)၊ သြန်ဒဳဂျဳတဝ် (Cryptocurrency) ကေုာံ ကမၠောန်မကၠောန် နူသ္ၚိ (Remote work)။
- ပရေင်ထတ်ယုက်: ကိရိယာဆေင်ကဵု ဆီပတိုဟ် ကေုာံ သၞောတ်လွဳယဲ နူသ္ၚောဲ (Telemedicine) တအ် ဖန်ကဵု ညံင်လမျီုမၞိဟ် ဂွံဂၠိင် ကေုာံ ထတ်ယုက်ရ။
- ပရေင်ပညာ: ကွးဘာတအ် လ္ၚတ်ပညာ လတူအေန်တာနက် နကဵု E-learning platforms တအ် ဂွံမာန် ဗွဲမလောဲသွာရ။
ပရေင်စိန်ဂၠံင် ကေုာံ ပရေင်စဵုဒၞာ (Challenges and Ethics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ၜိုန်ရ နဲပညာခေတ်တၟိ နွံကဵု ဖဵုခိုဟ်ဗွဲမဂၠိုင်ကီုလေဝ်၊ ပြသၞာ ကေုာံ အန္တရာယ်လေဝ် နွံဒၟံင်ကီုရ-
- ပရေင်ဂီုကၠီု တင်ဂၞန် (Data Privacy): တင်ဂၞန် ပူဂိုလ်တအ်ဂှ် ဒးဒုင်ကၠတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒးဒုင်သုင်စောဲ နကဵု အလဵုအသဳ ကေုာံ ကမ္ပဏဳဇၞော်တအ်မာန်ရ။
- ပရေင်ကမၠောန် (Job Displacement): ဟိုတ်နူ စက်အလဵုအလဵု (Automation) ကေုာံ AI တုဲ၊ ကမၠောန်သဇိုင်လ္ၚဵုတအ် ဒးအိုတ်အာတုဲ မၞိဟ်တအ် ဒးဆောံလေင်ကမၠောန် မာန်ရ။
- ပရိုင်ပလီု (Misinformation): နဲပညာ Deepfake ကေုာံ Social media တအ်ဂှ် ဒှ်အရာမပရး ပရိုင်ပလီု ကေုာံ လညာတ်မယောင်ယာ ဗွဲမပြဟ်မာန်ရ။
ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Schwab, Klaus (2016). The Fourth Industrial Revolution. World Economic Forum.
- Tegmark, Max (2017). Life 3.0: Being Human in the Age of Artificial Intelligence. Knopf.