နဳပဝ်
| ဍုင်ဖက်ဒရေဝ် ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ် သမ္မတ နဳပဝ် सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल | |
|---|---|
 အလာံ
 တဆိပ်
| |
| ဍုင်ဇၞော် | ခတ္တမန္ဒူ (Kathmandu) 27°42′N 85°19′E |
| ဇၞော်အိုတ်ဍုင် | ခတ္တမန္ဒူ |
| အရေဝ် မစကာရုင်ဂမၠိုင် | ဘာသာနဳပဝ် |
| အလဵုအသဳ | ဖက်ဒရေဝ် ပါလဳမာန် သမ္မတ |
• သမ္မတ | ရာမ် ချာန်ဒရာ ပေါဒဴ (Ram Chandra Poudel) |
• သကိုပ်ဝန်ဇၞော် | ကေ. ပဳ. ရှာမာ အဝ်လဳ (K. P. Sharma Oli) |
| မပိုင်ပြဳလဝ် | |
• သီုဖအိုတ် | [convert: invalid number] |
| လၟိဟ်မၞိဟ် | |
• တၟော် | ၂၉,၁၆၄,၅၇၈ (သၞာံ ၂၀၂၁) |
| လှုဲ | ရူပဳ နဳပဝ် (NPR) |
| ဇြောမ်အခိင် | NPT (UTC+5:45) |
ဍုင်နဳပဝ် (အၚ်္ဂလိက်: Nepal), ယၟုပ္ဍဲသၞောဝ်မ္ဂး ကၟိန်ဍုင် ဖက်ဒရေဝ် ဒဳမဝ်ကရေတ်တေတ် သမ္မတ နဳပဝ် (Federal Democratic Republic of Nepal) ဝွံ ဒှ်ဍုင် မဟွံမွဲကဵုသၞေဟ်ဍာ်ပ္ဍဲမှာသၟိတ် (Landlocked country) မနွံပ္ဍဲဒေသ အာရှသၠုင်ကျာ မွဲရ။ ဍုင်ဝွံ နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ဇိုင်ဒဵုဟိမဝန္တာ (Himalayas) တုဲ၊ ပယျဵုဍာ် ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုဍုင် ကြုက် (ဒေသတိဗေတ်) လပါ်သၟဝ်ကျာ ကေုာံ ဍုင် အိန္ဒိယ လပါ်သၠုင်ကျာ၊ ဗမံက် ကေုာံ ပလိုတ်ရ။
ပထဝဳ ကေုာံ ဥတု
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဍုင်နဳပဝ်ဝွံ ယၟုဒယှ်တဴ နကဵု ဒဵုသၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိရ။ ဒဵု ဨဝရတ် (Mount Everest) မဒှ်ဒဵုသၠုင်အိုတ် ပ္ဍဲဂၠးတိဂှ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု ပယျဵု အကြာ နဳပဝ် ကဵု ကြုက် ရ။ တိဍာ်ဍုင်နဳပဝ်ဝွံ ပါ်လဝ် ပိဒေသ အဓိက-
- ဒေသဒဵုဟိမဝန္တာ (Mountain Region): နွံလပါ်သၟဝ်ကျာ၊ ဒှ်ဒၞာဲဒဵုသၠုင်ဂမၠိုင် မပ္တံကဵု ဨဝရတ် ကေုာံ ကာန်ချေန်ဂျန်ဂါ (Kangchenjunga) တအ်ရ။
- ဒေသကုန်ဒဵု (Hilly Region): နွံလဒေါဝ်ဍုင်၊ မၞုံကဵု ဍုင်ဇၞော် ခတ္တမန္ဒူ ကေုာံ ကွာန်ဒေသ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
- ဒေသတိဗလး (Terai Region): နွံလပါ်သၠုင်ကျာ၊ ဒှ်ဒၞာဲ တိဝါ မဗ္စဲခိုဟ် သွက်ဂွံတဵုလွဳရ။
ဝင်ဗွဲခမၞောန်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နဳပဝ်ဝွံ ပ္ဍဲခေတ်တြေံ ဒှ်လဝ် ဍုင်သၟိင်စဍုင် နာနာသာ်ရ။
- သၞာံ ၁၇၆၈: သၟိင် ပရိုထ်ဝဳ နာရာယန် ရှာ (Prithvi Narayan Shah) ပံင်ကောံ ဍုင်ဂမၠိုင်တုဲ တည်ပ္တန်လဝ် ကၟိန်ဍုင်နဳပဝ် မွဲရ။ ဍုင်ဏအ်ဂှ် ဂွံစဵုဒၞာလဝ် အေန်ပါယာ ဗြိတိန် ဟွံဂွံဒးဒုင်သီရ။
- သၞာံ ၂၀၀၈: ပရေင်ပၠန်ဂတး ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပြံင်လှာဲတုဲ သၞောတ်သၟိင်ဨကရာဇ် (Monarchy) မလံလလဝ် ကၠံသၞာံပြင်ဂှ် အုပ်နိဂီုအာတုဲ ပြံင်လှာဲစိုပ်အာ သၞောတ် သမ္မတ ဖက်ဒရေဝ် (Federal Republic) ရ။
- သၞာံ ၂၀၁၅: ဘဲကသဳတိဇၞော် ကတဵုဒှ်လဝ်တုဲ မၞိဟ်ဒးချိုတ်အာ ဒ္စာံလ္ၚီပြင်၊ ဆဂး ပ္ဍဲသၞာံဏအ်ဟေင် သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုင် (Constitution) တၟိ မွဲလေဝ် ပြဒါန်း ကေုာံ ပဒတန် မာန်ကၠုင်လဝ်ရ။
မှာဇန် ကေုာံ ဘာသာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဍုင်နဳပဝ်ဝွံ ဒှ်ဍုင် မၞုံကဵု ဂကူ၊ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဘာသာနာနာသာ်ရ။
- ဘာသာဟိန္ဒူ: မၞိဟ်လၟိဟ် ၈၁% ပြင်င်ဂှ် ရှ်ေသှ်ေ ဘာသာဟိန္ဒူ တုဲ ဒှ်ဘာသာအဓိကရ။ ကၠာသၞာံ ၂၀၀၈ ဂှ် နဳပဝ်ဝွံ ဒှ်လဝ် ဍုင်ဟိန္ဒူ ပ္ဍဲသၞောဝ် မွဲရ။
- ဗုဒ္ဓဘာသာ: နဳပဝ်ဝွံ ဒှ်ဒၞာဲတမ်မူလ ဗုဒ္ဓဘာသာလေဝ် ဟီုဂွံရ။ လုမ္ဗိနဳ (Lumbini) မဒှ်ဒၞာဲ ကျာ်တြဲဂေါတမ သၠးဂၠံဂဝ်ဂှ် နွံပ္ဍဲ ဍုင်နဳပဝ်ဏအ်ရ။ မၞိဟ်ၜိုတ် ၉% ဂှ် ရှ်ေသှ်ေ ဗုဒ္ဓဘာသာရ။
- ယေန်သၞာင်: ဂကူတၟေင် ညံင်ရဴ ဂကူရှာပါ (Sherpa) မဒယှ်တဴ ပ္ဍဲအရာ တွိုန်ဒဵု၊ ဂကူဂေါ်ရခါ (Gurkha) မဒယှ်တဴ ပ္ဍဲအရာပၞာန် တအ်လေဝ် နွံပ္ဍဲဍုင်ဝွံရ။
ပရေင်ပိုန်ဒြပ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အဓိက ဍုင်နဳပဝ်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် လတူ ကမၠောန်တဵုလွဳ ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန် အာတရဴ (Tourism) ရ။ ကမၠောန်အာတရဴ သွက်ဂွံတွိုန်ဒဵု ဟိမဝန္တာ ကေုာံ အာလ္ၚောဝ်ကျာ် ပ္ဍဲ လုမ္ဗိနဳ တအ်ဂှ် လုပ်အာ ပ္ဍဲကဏ္ဍ လုပ်သြန် ဍုင် မဇၞော်အိုတ်မွဲရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- "Nepal Profile". BBC News.
- "Constitution of Nepal". Nepal Law Commission.