ပစ္စယ် ၂၄ ပြကာ
(The 24 Patthana Conditions)
| ဂိုဏ်/ဗွိုက်: | |
|---|---|
| လိက်ပြကိုဟ်: | |
| ဘာသာလိက်: | ပါဠိ |
| ဒေသအဓိက: | |
| တံမူလ: | |
| ညးမဒက်ပ္တန်: |
ပစ္စယ် ၂၄ ပြကာ (အၚ်္ဂလိက်: The 24 Conditions / Conditional Relations of Patthana) ဟွံသေင်မ္ဂး ဓရ်ပဋ္ဌာန် ၂၄ ပစ္စယ် ဝွံ ဒှ် ဓရ် မၞုံ ပ္ဍဲ ကျာံ ပြကိုဟ်ပဋ္ဌာန် မဒှ် ပြကိုဟ် သတ္တမ (လက်ကရဴ အိုတ် ကေုာံ ဇၞော် အိုတ်) ပ္ဍဲ တိုက် အဘိဓရ် ရ။ ဓရ်ပဋ္ဌာန် ဝွံ လ္ၚတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ထ္ၜး ကဵု သဘောၚ်ဓဝ် ဟိုတ် (Cause) ကေုာံ ဖဵု (Effect)၊ ကေုာံ ပွမဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် အကြာ ရုပ် (Physical phenomena) ကေုာံ နာမ် (Mental phenomena) အလုံ သတ္တလောက ကေုာံ သင်္ခါရလောက အိုတ်သီု ရ။
ပ္ဍဲ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ မ္ဂး ပြကိုဟ်ပဋ္ဌာန် ဝွံ ဒှ် ပြကိုဟ် မဇြိုဟ်နက် အိုတ် တုဲ၊ သဘောၚ်ဓဝ် ဏအ် ဝွံ ထ္ၜး လဝ် ဒဒှ်ရ အရာ အိုတ်သီု ပ္ဍဲ လောက ဏအ် ဝွံ ဟွံကတဵုဒှ် ကၠုင် နကဵု ဟိုတ် မွဲ ဓဝ် တုဲ၊ ဍေံ ကတဵုဒှ် ကၠုင် နကဵု အရာ မထံက်ပင် (ပစ္စယ်) ဗွဲမဂၠိုင် မဆက်စပ် ဇာတ် လဝ် ညံင်ရဴ ဇာ တအ် ရ။
၁. နိဒါန် ကေုာံ အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Meaning)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]စပ် ကု ဝေါဟာရ ပါဠိ "ပဋ္ဌာန" (Patthana) ဏအ် မ္ဂး "ပ" ဝွံ မၞုံ အဓိပ္ပါယ် 'ဗွဲမစိစောန်၊ ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠင်' တုဲ "ဌာန" ဂှ် မၞုံ အဓိပ္ပါယ် 'ဟိုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပစ္စယ်' ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပဋ္ဌာန် မ္ဂး ဂှ် ဒှ် 'ပွမတွံ ထ္ၜး ဟိုတ် ပစ္စယ် ဗွဲမစိစောန် တၞဟ်ဟ်သာ်' ရ။
ဝေါဟာရ "[wikt:mnw:ပစ္စယ်|ပစ္စယ်]" (Paccaya) ဝွံ မၞုံ အဓိပ္ပါယ် အရာ မထံက်ပင် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ မရီုဗင် ဖန်ဗဒှ် ကဵု ညံင် အရာ မွဲသ္အာင် (ဖဵု) ဂွံ ကတဵုဒှ် ကၠုင် ရ။ ဥပမာ - တၞံဆု မွဲ တၞံ ဂွံ ဇၞော်မောဝ် တိုန် မ္ဂး မဗဳဇ (Seed) ဂှ် ဒှ် ဟိုတ် တမ်မူလ ရ၊ ဆဂး ဍာ်၊ ဓါတ်တိ၊ လျးတ္ၚဲ တအ် ဂှ် ဒှ် "ပစ္စယ်" မထံက်ပင် ညံင် တၞံဆု ဂှ် ဂွံ ဂျိုင် ကေုာံ ဇၞော် တိုန် ရ။ တၠပညာ အဘိဓရ် တအ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် လဝ် ဒဒှ်ရ သတ္တံ ကေုာံ လောက ဏအ် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် နကဵု ဓရ် ပစ္စယ် ၂၄ ပြကာ ဏအ် ရ။[၁]
၂. ဝင် ကေုာံ ပြကိုဟ်ပဋ္ဌာန် (History and the Patthana Text)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
အတိုင် ဝင် သာသနာ မ္ဂး၊ ကြဴနူ ကျာ်တြဲ သဗ္ဗညု ဂွံ ဒှ် ကျာ် အာစိုပ် သမ္မာသမ္ဗောဓိ ညာဏ် တုဲ ပ္ဍဲ သတ္တာဟ စတုတ္ထ (ပန် သတ္တဟ) မကော်စ ရတနာဃရ သတ္တာဟ ဂှ်၊ ကျာ်တြဲ ညိင် သ္ၚိတ်ဇြ တုဲ စင်ခြင် ပၟဝ် ဓရ် အဘိဓရ် ၇ ကျာံ ရ။ ကာလ ကျာ်တြဲ စင်ခြင် ဓရ် ဓမ္မသင်္ဂဏဳ စဵုကဵု ယမိုက် ဂှ် ဉာဏ် ကျာ်တြဲ ဝွံ ဟွံဂွံ သၠးလး တန်တဴ ဇေတ်တ် ဏီ ရ။ ဆဂး ကာလ လုပ် စိုပ် ပြကိုဟ် မရနုက် ကု ထပှ် မဒှ် ပြကိုဟ် မဟာပဋ္ဌာန် ဏအ် မ္ဂး ဉာဏ် သဗ္ဗညုတ ကျာ်တြဲ ဂှ် သၠးလး တုဲ ကျေဝ်ဂေါဝ် တဴ ဗွဲမလောန် တုဲ လျး တြဴ သာ် (ဆဗ္ဗဏ္ဏရံသဳ) ပြးတိတ် ကၠုင် နူ ခန္ဓကာယ ကျာ်တြဲ ရ။[၂]
ပြကိုဟ်ပဋ္ဌာန် ဝွံ ဇၞော်လှဲလး လောန် တုဲ ညးကော် စ "မဟာပကရဏ" (Maha Pakarana - The Great Book) ရ။ ယဝ်ရ တက်ပတိတ် နကဵု လိက် မ္ဂး ဍေံ ဒှ် လိက် အုပ် ဇၞော် ၅ အုပ် မၞုံ ကု မုက်လိက် မဂၠိုင် ကု လ္ၚီ ရ။
၃. ပစ္စယ် (၂၄) ပြကာ (၁-၆) (The 24 Conditions: 1-6)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဗွဲသၟဝ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် ပရူပရာ အဓိပ္ပါယ် ဓရ် ပစ္စယ် ၂၄ ပြကာ မပါ်ခြာ ထ္ၜး လဝ် ရ-
| လၟေင် | ယၟု ပစ္စယ် (ပါဠိ) | ယၟု ပစ္စယ် (မန်) | ပွံက် အဓိပ္ပါယ် |
|---|---|---|---|
| ၁ | ဟေတုပစ္စယော | ဟိုတ်ပစ္စယ် (Root Condition) | ညံင်ရဴ ရိုဟ်ကၞက် တၞံဆု မဗိုန်ခိုင် ကီု၊ ဟိုတ် တြဴ သာ် (လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ) ဝွံ မထံက်ပင် ကဵု ဓရ် မကတဵုဒှ် မွဲစွံ (သဟဇာတ်) တအ် ညံင်ဂွံ ဗိုန်ခိုင် ရ။ |
| ၂ | အာရမ္မဏပစ္စယော | အာရီုပစ္စယ် (Object Condition) | ညံင်ရဴ ဒစုန် မထံက်ပင် ညး မဍိုန်လျ ကီု၊ အာရီု တြဴ သာ် (ရူပါရီု၊ သဒ္ဒါရီု...) ဝွံ မထံက်ပင် ကဵု စိုတ် ကေုာံ စေတသိက် တအ် ညံင်ဂွံ ကတဵုဒှ် မာန် ရ။ |
| ၃ | အဓိပတိပစ္စယော | အဓိပတိပစ္စယ် (Predominance Condition) | ညံင်ရဴ သၟိင်စက္ကဝဝ် မအုပ်ဓလီု သဗ္ဗ ကီု၊ ဓရ် ဆန္ဒ၊ ဝဳရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝဳမံသ တအ် ဝွံ မအုပ်ဓလီု တုဲ ထံက်ပင် ကဵု ဓရ် မကတဵုဒှ် မွဲစွံ တအ် ရ။ |
| ၄ | အနန္တရပစ္စယော | အနန္တရပစ္စယ် (Proximity Condition) | ညံင်ရဴ သၟိင်စက္ကဝဝ် မစုတိ အာ တုဲ သၟိင်စဍာ် ဆက် ဒုင် အာဲ နန် ကီု၊ စိုတ် မပၠိုတ် အာ ကိုပ်ကၠာ ဂှ် မထံက်ပင် ကဵု စိုတ် မကတဵုဒှ် တၟိ ညံင်ဂွံ ကတဵုဒှ် ညံင် ဟွံဂွံ သ္ကုတ် အာ ရ။ |
| ၅ | သမနန္တရပစ္စယော | သမနန္တရပစ္စယ် (Contiguity Condition) | သဘောၚ်ဓဝ် တုပ် ကု အနန္တရပစ္စယ် ရ။ စိုတ် မပၠိုတ် အာ ခိုဟ်ဟ် ကိုပ်ကၠာ ဂှ် မထံက်ပင် ကဵု စိုတ် မကတဵုဒှ် တၟိ ရ။ |
| ၆ | သဟဇာတပစ္စယော | သဟဇာတပစ္စယ် (Co-nascence Condition) | ညံင်ရဴ ပၟတ် ကေုာံ လျး ကတဵုဒှ် မွဲစွံ ကီု၊ ဓရ် မကတဵုဒှ် မွဲစွံ တအ် ဝွံ ထံက်ပင် ကဵု ရေင်သကအ် ပ္ဍဲ အခိင် ကတဵုဒှ် ဂှ် ရ။[၃] |
၄. ပစ္စယ် (၂၄) ပြကာ (၇-၁၂) (The 24 Conditions: 7-12)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]| လၟေင် | ယၟု ပစ္စယ် | ယၟု ပစ္စယ် (မန်) | ပွံက် အဓိပ္ပါယ် |
|---|---|---|---|
| ၇ | အညမညပစ္စယော | အညမညပစ္စယ် (Mutuality Condition) | ညံင်ရဴ ဒယိုင် ပိ တၞုင် မသ္ပ ဒစုန် လတူ ရေင်သကအ် ကီု၊ ဓရ် တအ် ဝွံ ထံက်ပင် ကဵု ရေင်သကအ် လတူ ရေင်သကအ် ရ။ |
| ၈ | နိဿယပစ္စယော | နိဿယပစ္စယ် (Support Condition) | ညံင်ရဴ တိ မဒှ် ဌာန်ဒတန် သွက် တၞံဆု ကီု၊ ဓရ် မဒှ် ဌာန်ဒတန် ဂှ် ထံက်ပင် ကဵု ဓရ် မဗဒါဲ နိဿဲ တအ် ရ။ |
| ၉ | ဥပနိဿယပစ္စယော | ဥပနိဿယပစ္စယ် (Decisive Support) | ညံင်ရဴ ဗြဲ ဇၞော် မထံက်ပင် ကဵု တၞံဆု ညံင်ဂွံ ဇၞော်မောဝ် ကီု၊ ဓရ် မၞုံ ကု ဒြဟတ် ထတ် လောန် ဂှ် ထံက်ပင် ကဵု ဓရ် မကတဵုဒှ် ကြဴ တအ် ရ။ |
| ၁၀ | ပုရေဇာတပစ္စယော | ပုရေဇာတပစ္စယ် (Pre-nascence Condition) | ညံင်ရဴ မိအံက် မသၠးဂၠံဂဝ် ကၠာ တုဲ မလွဳပရာ ကောန် မကတဵုဒှ် ကြဴ ကီု၊ ရုပ် မကတဵုဒှ် ကၠာ (မတ်, ကတောဝ်...) တအ် ဝွံ ထံက်ပင် ကဵု နာမ် (စိုတ်) မကတဵုဒှ် ကြဴ ရ။ |
| ၁၁ | ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော | ပစ္ဆာဇာတပစ္စယ် (Post-nascence Condition) | ညံင်ရဴ ကောန်ၚာ် မကတဵုဒှ် ကြဴ တအ် မထံက်ပင် ပ္ဍဲ မိမ တအ် ကီု၊ စိုတ် ကေုာံ စေတသိက် မကတဵုဒှ် ကြဴ ဝွံ ထံက်ပင် ကဵု ခန္ဓကာယ ရုပ် မကတဵုဒှ် ကၠာ ညံင်ဂွံ ဂျိုင် အာ ရ။ |
| ၁၂ | အာသေဝနပစ္စယော | အာသေဝနပစ္စယ် (Repetition Condition) | ညံင်ရဴ ပွမဗှ် လိက် ထပ် ကဵု ထပ် တုဲ မလေပ် အာ ကီု၊ ဇောဝ် စိုတ် (Javana) မကတဵုဒှ် ကိုပ်ကၠာ ဂှ် မထံက်ပင် ကဵု ဇောဝ် စိုတ် မကတဵုဒှ် ကြဴ ညံင်ဂွံ ထတ်စောံ အာ ရ။[၄] |
၅. ပစ္စယ် (၂၄) ပြကာ (၁၃-၁၈) (The 24 Conditions: 13-18)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]| လၟေင် | ယၟု ပစ္စယ် | ယၟု ပစ္စယ် (မန်) | ပွံက် အဓိပ္ပါယ် |
|---|---|---|---|
| ၁၃ | ကမ္မပစ္စယော | ကမ္မပစ္စယ် (Kamma Condition) | ညံင်ရဴ မဗဳဇ မဖန်ဗဒှ် ကဵု ဖဵု ဍေံ ကီု၊ စေတနာ ကံ (Kamma) ဝွံ မထံက်ပင် ကဵု ဓရ် မကတဵုဒှ် မွဲစွံ ကေုာံ ဖဵု မကတဵုဒှ် ပ္ဍဲ အနာဂတ် ရ။ |
| ၁၄ | ဝိပါကပစ္စယော | ဝိပါကပစ္စယ် (Kamma-result Condition) | ညံင်ရဴ ကျာ မၜိုဟ်သြိုဟ် မထံက်ပင် ညး မဇူဒီု ကီု၊ နာမ် ဝိပါက် (ဖဵု) တအ် ဝွံ မထံက်ပင် ကဵု ရေင်သကအ် ညံင်ဂွံ ၜိုဟ်သြိုဟ် ညိင်ဝတ် ရ။ |
| ၁၅ | အာဟာရပစ္စယော | အာဟာရပစ္စယ် (Nutriment Condition) | ညံင်ရဴ ဒစုန် မထံက်ပင် သ္ၚိ ညံင် ဟွံဂွံ လီု ကီု၊ ရုပ် အာဟာရ (စၞ) ကေုာံ နာမ် အာဟာရ တအ် ဝွံ မထံက်ပင် ကဵု ရုပ်နာမ် ညံင်ဂွံ တန်တဴ အာ မာန် ရ။ |
| ၁၆ | ဣန္ဒြိယပစ္စယော | ဣန္ဒြိယပစ္စယ် (Faculty Condition) | ညံင်ရဴ အမာတ် ဇၞော် မအုပ်ဓလီု ကမၠောန် ကီု၊ ဣန္ဒြေ ၂၂ သာ် (မတ်, ကတောဝ်, ဇဳဝိတ...) ဝွံ မအုပ်ဓလီု တုဲ ထံက်ပင် ကဵု ဓရ် မဆက်စပ် တအ် ရ။ |
| ၁၇ | ဇျာနပစ္စယော | ဇျာနပစ္စယ် (Jhana Condition) | ညံင်ရဴ တၠရသိ မစွံ အာရီု ပ္ဍဲ ပွမဇၞော်ပၟဝ် ကီု၊ ဇျာန် အင် ၇ သာ် (ဝိတက်, ဝိစာရ, ပဳတိ...) ဝွံ မထံက်ပင် ကဵု ဓရ် မကတဵုဒှ် မွဲစွံ တအ် ညံင်ဂွံ စွံ အာရီု ဗိုန်ခိုင် ရ။ |
| ၁၈ | မဂ္ဂပစ္စယော | မဂ္ဂပစ္စယ် (Path Condition) | ညံင်ရဴ က္ၜင် မရီုဗင် ပလံင် ဏာ မၞိဟ် စိုပ် သြင် ကီု၊ မဂ္ဂင် ၁၂ သာ် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ...) ဝွံ မထံက်ပင် ကဵု ဓရ် တအ် ညံင်ဂွံ စိုပ် အာ ဒဒိုက် ဟွံသေင်မ္ဂး နိဗ္ဗာန် ရ။[၅] |
၆. ပစ္စယ် (၂၄) ပြကာ (၁၉-၂၄) (The 24 Conditions: 19-24)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]| လၟေင် | ယၟု ပစ္စယ် | ယၟု ပစ္စယ် (မန်) | ပွံက် အဓိပ္ပါယ် |
|---|---|---|---|
| ၁၉ | သမ္ပယုတ္တပစ္စယော | သမ္ပယုတ္တပစ္စယ် (Association Condition) | ညံင်ရဴ ဍာ် တှ် ကေုာံ ဍာ် မနှဴ ရေင်သကအ် ကီု၊ နာမ်ဓရ် တအ် ဝွံ ကတဵုဒှ် မွဲစွံ၊ ပၠိုတ် မွဲစွံ၊ အာရီု မွဲစွံ တုဲ မထံက်ပင် ရေင်သကအ် ရ။ |
| ၂၀ | ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယော | ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယ် (Dissociation Condition) | ညံင်ရဴ ဍာ် ကေုာံ ကၠေင် မဟွံနှဴ ရေင်သကအ် ကီု၊ ရုပ် ကေုာံ နာမ် ဝွံ ၜိုန်ရ ဟွံနှဴ ရေင်သကအ် ကီု လေဝ် ထံက်ပင် ဒၟံင် ရေင်သကအ် ရ။ |
| ၂၁ | အတ္ထိပစ္စယော | အတ္ထိပစ္စယ် (Presence Condition) | ညံင်ရဴ တိ မထံက်ပင် ကဵု တၞံဆု မနွံ ဒၟံင် ကီု၊ ဓရ် မနွံ ဒၟံင် (ဃော မကတဵုဒှ် ဒၟံင်) တအ် ဝွံ မထံက်ပင် ကဵု ဓရ် မဆက်စပ် တအ် ရ။ |
| ၂၂ | နတ္ထိပစ္စယော | နတ္ထိပစ္စယ် (Absence Condition) | ညံင်ရဴ လျး သ္ၚောဲ အာ တုဲ ဂၠု မကတဵုဒှ် ကၠုင် ကီု၊ စိုတ် မပၠိုတ် အာ တုဲ ဟွံမဲ တအ် ဂှ် မထံက်ပင် ကဵု စိုတ် မကတဵုဒှ် တၟိ ရ။ |
| ၂၃ | ဝိဂတပစ္စယော | ဝိဂတပစ္စယ် (Disappearance Condition) | သဘောၚ်ဓဝ် တုပ် ကု နတ္ထိပစ္စယ် ရ။ ဓရ် မကၠေအ် အာ တအ် ဂှ် မထံက်ပင် ကဵု ဓရ် တၟိ ညံင်ဂွံ ကတဵုဒှ် ရ။ |
| ၂၄ | အဝိဂတပစ္စယော | အဝိဂတပစ္စယ် (Non-disappearance Condition) | သဘောၚ်ဓဝ် တုပ် ကု အတ္ထိပစ္စယ် ရ။ ဓရ် မဟွံကၠေအ် အာ ဏီ တအ် ဝွံ မထံက်ပင် ကဵု ဓရ် တၞဟ်ဟ် ရ။[၆] |
၇. ပွမဆက်စပ် ကေုာံ သဘောၚ်ဓဝ် (Interrelations and Nature of Conditions)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲ ပြကိုဟ်ပဋ္ဌာန် မ္ဂး သွက်ဂွံ လ္ၚတ် သဘောၚ်ဓဝ် ပစ္စယ် မ္ဂး ဒး တီ လဝ် အရာ အဓိက ၃ သာ် ရ-
- ပစ္စယ (Paccaya - Conditioning State): အရာ မဒှ် ဟိုတ် မထံက်ပင်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ မကဵု ဒြဟတ် ကု ညးတၞဟ်။
- ပစ္စယုပ္ပန် (Paccayuppanna - Conditioned State): အရာ မဒှ် ဖဵု ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ မကတဵုဒှ် ကၠုင် ဟိုတ်နူ ပစ္စယ။
- ပစ္စနိက် (Paccanika - Opposing State): အရာ မဟွံကတဵုဒှ် ကၠုင် ဟွံသေင်မ္ဂး အရာ မဟွံပါလုပ် ပ္ဍဲ ဖဵု တအ် ဂှ် ရ။
ဓရ် ပဋ္ဌာန် ဝွံ ဗ္တောန် ထ္ၜး ကဵု ဒဒှ်ရ လောက ဏအ် ဝွံ ဒှ် ဒၟံင် သၞောတ် ကွန်ပျူတာ မဇၞော် လောန် မွဲ မဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် ဗွဲမလှဲလး ရ။ ဟွံမဲ ကု အရာ မွဲမွဲ မကတဵုဒှ် ကၠုင် နကဵု အလဵုဇကု ဍေံ သၟး ရ။[၇]
၈. ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ကေုာံ ပဋ္ဌာန် (Dependent Origination and Patthana)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်][wikt:mnw:ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်|ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်] (Paticcasamuppada) ကေုာံ ပဋ္ဌာန် (Patthana) ဝွံ ဒှ် ဓရ် မဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် အဓိက ပ္ဍဲ ပရေင် သာသနာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရ။
- ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝွံ ထ္ၜး ကဵု လၟေင် ဟိုတ် ကေုာံ ဖဵု မကတဵုဒှ် ဗွဲလၟေင် (A leads to B, B leads to C) မပ္တံ ကု 'အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယာ သင်္ခါရ' ရ။
- ပဋ္ဌာန် ဝွံ ထ္ၜး ကဵု ဗီုပြင် မဆက်စပ် ဒၟံင် အကြာ ဟိုတ် ကေုာံ ဖဵု တအ် ဂှ် နကဵု နဲကဲ တၞဟ်ဟ်သာ် (How A leads to B) ရ။ ဥပမာ - အဝိဇ္ဇာ ဂှ် မထံက်ပင် ကဵု သင်္ခါရ နကဵု အာရမ္မဏပစ္စယ် ဟာ၊ ဥပနိဿယပစ္စယ် ဟာ ဂှ် ပဋ္ဌာန် ဝွံ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ထ္ၜး လဝ် ရ。[၈]
၉. တန်ဖျူ ကေုာံ ပွမဇၞော်ပၟဝ် ပ္ဍဲ လောက (Value and Practice in Daily Life)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပွမလ္ၚတ် ဗှ် ကေုာံ ပၟဝ် ဓရ် ပဋ္ဌာန် ဝွံ ကလိဂွံ ဖဵု အကျိုး ဗွဲမဇၞော် ပ္ဍဲ ညးမပတှ်ေ သာသနာ တအ် ရ။ ၁။ ပွမတီ သဘောၚ်ဓဝ် အနတ္တ: ဟိုတ်နူ တီ လဝ် ဒဒှ်ရ အရာ အိုတ်သီု ကတဵုဒှ် ကၠုင် နကဵု ဟိုတ် ပစ္စယ် တုဲ၊ ပိုဲ ဂွံ လ္ၚတ် တီ ကေတ် ဒဒှ်ရ လောက ဏအ် ဝွံ ဟွံမဲ ကု တၠ (Creator) ကေုာံ ဟွံမဲ ကု အတ္တ (Self) ဇေတ်တ် ရ။ ၂။ ပွမကလိဂွံ ကုသိုလ်: ပ္ဍဲ ဍုင်မန် ကေုာံ ဍုင်ဗၟာ မ္ဂး ညးတအ် မလေပ် ရွတ် ဖ္ဍေါတ် လိက် ပဋ္ဌာန် ၂၄ ပစ္စယ် ပ္ဍဲ ဌာန် ကျာ် ကေုာံ သ္ၚိ သွက်ဂွံ ကလိဂွံ ပရေင် ၜိုဟ်သြိုဟ်၊ စဵုဒၞာ အန္တရာယ်၊ ကေုာံ ကလိဂွံ ပါရမဳ သွက် နိဗ္ဗာန် ရ။[၉] ၃။ ပွမဇၞော်ပၟဝ် ဝိပဿနာ: ပ္ဍဲ ပွမဇၞော်ပၟဝ် ကမ္မဌာန် မ္ဂး၊ ညးမဇၞော်ပၟဝ် တအ် ဒး လ္ၚတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ် ဟိုတ် ကေုာံ ဖဵု ရုပ်နာမ် နကဵု သဘောၚ်ဓဝ် ပဋ္ဌာန် သွက်ဂွံ ညာတ် ကေတ် ဓရ် ဥဒယဗယဉာဏ် ရ။
၁၀. နိဿဲ ကေုာံ သက်သဳဂမၠိုၚ် (References and External Links)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Bodhi, Bhikkhu. (2000). *A Comprehensive Manual of Abhidhamma*. BPS Pariyatti Editions.
- ↑ Narada Maha Thera. (1987). *A Manual of Abhidhamma (Abhidhammattha Sangaha)*. Buddhist Missionary Society.
- ↑ Ledi Sayadaw. (1999). *The Buddhist Philosophy of Relations*. Wheel Publication No. 331/333.
- ↑ Nyanatiloka Thera. (1980). *Buddhist Dictionary: Manual of Buddhist Terms and Doctrines*. BPS.
- ↑ Sayadaw U Narada. (1969). *Conditional Relations (Patthana)*. Pali Text Society.
- ↑ Nina van Gorkom. (2010). *Abhidhamma in Daily Life*. Zolag.
- ↑ Karunadasa, Y. (2010). *The Theravada Abhidhamma: Its Inquiry into the Nature of Conditioned Reality*. HKU.
- ↑ Buddhaghosa, Bhadantacariya. (1991). *The Path of Purification (Visuddhimagga)*. Translated by Bhikkhu Nanamoli. BPS.
- ↑ Aung, Shwe Zan. (1910). *Compendium of Philosophy*. Pali Text Society.
လေန် ကေုာံ တင်နင် မ္ၚး (External Resources):
- ရွတ်ဖ္ဍေါတ် ပဋ္ဌာန် ၂၄ ပစ္စယ် နကဵု ရမျာင် မန် (YouTube)
- Patthana ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ အင်္ဂလိက်။
- ပြကိုဟ် အဘိဓမ္မတ္ထသၚ်္ဂဟ (Abhidhammattha Sangaha).