ပညာလတူကဏ္ဍ
ပညာလတူကဏ္ဍ (အၚ်္ဂလိက်: Transdisciplinary Studies) ဝွံ ဒှ်နဲကဲပညာမတိတ်ဗၠးနူတြၚ် ကဏ္ဍပညာ (Disciplines) နာနာတုဲ ဖန်ဗဒှ်ကေတ်သၞောတ်ဗဟုသုတတၟိ မပံၚ်ဗစိုပ်လဝ် သိပ္ပံ၊ ဂကူမၞိဟ် ကေုာံ ပရေၚ်မၞိဟ်ဇေတ်ဇေတ်ရ။ နဲကဲဏအ်ဝွံ ဟွံလ္ၚတ်ဆအပ္ဍဲကဏ္ဍပညာဟေၚ်၊ ဆဂး ဍေံဆက်စၠောအ်ကဵု ဗဟုသုတနူဂကောံမၞိဟ် (Society) သွက်ဂွံသောၚ်ကလးပြသၞာဂၠးကဝ် မနွံကဵုတၚ်ခက်ခုဲဂၠိုၚ်ရ။[၁]
တၚ်တၟေၚ်အကြားနဲကဲနာနာ (Comparison of Approaches)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲ ပညာစဳရေၚ်ဗဟုသုတ မ္ဂး ညးတအ်ပါ်ခြာလဝ်နဲကဲဏအ် ညံၚ်ဂွံကၠးဖ္ဍး:
၁. Intradisciplinary: လ္ၚတ်ဆအပ္ဍဲကဏ္ဍပညာမွဲဟေၚ် (ဥပမာ- ဝါကျဗေဒမန်)။
၂. Multidisciplinary: ပညာနာနာမံၚ်မွဲဒၞာဲ ဆဂး ဟွံနှဴရဴ (ဥပမာ- မန်ဗေဒ)။
၃. ကဏ္ဍပညာပံၚ်ဗစိုပ် (Interdisciplinary): ပညာနာနာနှဴရဴတုဲ ဖန်ဗဒှ်တဳအိုရဳတၟိ (ဥပမာ- သိပ္ပံဘာသာ ကေုာံ က္ဍဟ်)။
၄. Transdisciplinary (ပညာလတူကဏ္ဍ): ပညာမတိတ်ဗၠးနူတြၚ်ကဏ္ဍတုဲ သောၚ်ကလးပြသၞာဂၠးတိ (ဥပမာ- ပရူပွမပြံၚ်လှာဲဥတုရာသဳ မဒးအသုံးပြုသိပ္ပံ၊ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ ယေန်သၞာၚ်မၞိဟ်)။
မူသ္ဇိုၚ်အဓိက (Core Principles)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Levels of Reality: ဒုၚ်တဲဒဒှ်ရ အကာဲအရာဇေတ်ဇေတ်နွံလှဲလးတုဲ ကဏ္ဍပညာမွဲဟေၚ် သောၚ်ကလးဟွံအိုတ်ရ။
- Logic of the Included Middle: ပွမဆက်စၠောအ်ဗဟုသုတ မတၞဟ်ခြာဒၟံၚ် ညံၚ်ဂွံဒှ်မွဲရ။
- Complexity: လ္ၚတ်ပြသၞာမနွံကဵုတၚ်ခက်ခုဲဂၠိုၚ် နကဵုနဲကဲပံၚ်ဗစိုပ်။
အဆက်အစပ်ကဵု ပညာစဳရေၚ်ဗဟုသုတ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲပရေၚ်စဳရေၚ် ကဏ္ဍပါ်ဂမၠိုၚ် မ္ဂး "ပညာလတူကဏ္ဍ" ဝွံ ဒှ်သ္ဇိုၚ် သွက်ဂွံဒက်ပတန်သၞောတ်ဗဟုသုတ မဟွံမွဲကဵုပယျဵု (Non-linear knowledge systems) ရ။ ဍေံရီုဗၚ်ကဵု သၞောတ်ပွမပါ်ကဏ္ဍ ညံၚ်ဂွံနွံကဵုအဆက်အစပ်အလုံမွဲရ။
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဆက်ဗှ်လ္ၚတ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Nicolescu, B. (2026). "Manifesto of Transdisciplinarity". State University of New York Press.