ထလာ်တိတ်အာနကဵုမာတိကာညိ

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်

စုတ် လေန်ဂမၠိုင်
နူ ဝဳကဳပဳဒဳယာ

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (Paṭiccasamuppāda)
စက် သံသာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဘဝစက် (Bhavacakra)
စက် သံသာ ဟွံသေင်မ္ဂး ဘဝစက် (Bhavacakra)
ဗီုရုပ် စက် သံသာ (Bhavacakra) မထ္ၜး လဝ် လၟေင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ၁၂ သာ် ပ္ဍဲ လပါ် ဓရီု မ္ၚး အိုတ်။
ဘာသာ (Religion)ဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhism)
ဘာသာတမ်မူလ (Language)ပါဠိ (Pāli)
ပရူပညာ မဆေင်စပ် (Related concepts)သစ္စာပန်၊ အနတ္တ၊ ကမ္မ

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (အၚ်္ဂလိက်: Dependent Origination / Dependent Arising, ပါဠိ: Paṭiccasamuppāda ) ဝွံ ဒှ် သဘောၚ်ဓဝ် တမ်မူလ ကေုာံ လညာတ် ဒဿန အဓိက အိုတ် ပ္ဍဲ သာသနာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရ။ သဘောၚ်ဓဝ် ဏအ် ဝွံ ဟီု တွံ လဝ် ဒဒှ်ရ အရာ အိုတ်သီု ပ္ဍဲ လောက ဏအ် (ရုပ် ကီု သီု နာမ်) ဝွံ ဟွံကတဵုဒှ် ကၠုင် နကဵု အလဵု ဇကု ဍေံ ကေုာံ ဟွံမဲ ကု တၠ မဖန်ဗဒှ် (Creator) တုဲ၊ ဍေံတအ် ဝွံ ကတဵုဒှ် ကၠုင် ဟိုတ်နူ ဟိုတ် (Causes) ကေုာံ ပစ္စယ် (Conditions) မဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် ဟေင် ရ။[၁]

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝွံ အဓိက တွံ ထ္ၜး ကဵု ဗီုပြင် ဒဒိုက် (Suffering/Dukkha) မကတဵုဒှ် ကၠုင် ပ္ဍဲ သံသာ ကေုာံ ဗီုလဵု ဂွံ ပၠိုတ် ကၠေအ် ဒဒိုက် တအ် ဂှ် ရ။ သဘောၚ် ဏအ် ဝွံ ပါ် လဝ် နကဵု လၟေင် အင်္ဂ ဟွံသေင်မ္ဂး ပစ္စယကာရ ၁၂ သာ် (Twelve Nidānas) မစ နူကဵု 'အဝိဇ္ဇာ' စဵုကဵု စိုပ် 'ဇရာမရဏ' (ပွမဗျု ကေုာံ ပွမချိုတ်) ရ။ ကျာ်တြဲ ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ ဝွံ ညာတ် ကေတ် သဘောၚ်ဓဝ် ဏအ် ပ္ဍဲ ဗတံ မအာစိုပ် ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ် သၟဝ် တၞံ ဇြဲ ဗောဓိ ရ။[၂]

၁. နိဒါန် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် (Introduction and Etymology)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ဝေါဟာရ ပါဠိ "ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ" ဝွံ ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု မလိက်-

  • ပဋိစ္စ (Paṭicca): "ဟိုတ်နူ မဆက်စပ် တုဲ" (Because of / Dependent upon)
  • သမုပ္ပါဒ (Samuppāda): "ပွမကတဵုဒှ် ကၠုင်" (Arising / Origination)

ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍေံ မၞုံ အဓိပ္ပါယ် "ပွမကတဵုဒှ် ကၠုင် ဟိုတ်နူ မဆက်စပ် သ္ပဟိုတ် ကု အရာ တၞဟ်မွဲ" ရ။

သဘောၚ် အဓိက သွက် ဓရ် ဏအ် ဂှ် ဒှ် ဂလာန် ဇမၠေအ် မတွံဂး-

"ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ... (Imasmiṃ sati idaṃ hoti) - အရာ ဏအ် နွံ မ္ဂး၊ အရာ တေအ် ကတဵုဒှ် ရ။ အရာ ဏအ် ဟွံမဲ မ္ဂး၊ အရာ တေအ် ဟွံကတဵုဒှ် ရ။"

ဣဏအ် ဝွံ ဒှ် သၞောဝ် သဘာဝ (Natural Law) မထိင်ဒဝ် လဝ် လောက အလုံ စက္ကဝါ မွဲ ရ။[၃]

၂. လၟေင် ပစ္စယကာရ ၁၂ သာ် (The Twelve Nidānas)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ဝှာင်:Tibetan Wheel of Life.jpg
စက် သံသာ ပ္ဍဲ ယေန်သၞာင် တိဗေတ်၊ မထ္ၜး လဝ် ဟိုတ် ဖဵု ၁၂ သာ် ပ္ဍဲ ဓရီု။

လၟေင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝွံ မၞုံ ကု အင်္ဂ ၁၂ သာ် မဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် ညံင်ရဴ ကွင်း ဇုက် ပသဲ (Chain of Causation) ရ-

၁။ အဝိဇ္ဇာ (Avijjā): ပွမဟွံတီ သစ္စာ ပန် သာ် ဍာံဍာံ (Ignorance)။ ဍေံ ဒှ် တမ်မူလ အဓိက ရ။

၂။ သင်္ခါရ (Saṅkhāra): ပွမဖန်ဗဒှ် ဟွံသေင်မ္ဂး ကံ (Volitional Formations/Kamma) မကတဵုဒှ် နူ အဝိဇ္ဇာ။

၃။ ဝိညာဏ် (Viññāṇa): စိုတ် မတီ အာရီု မစိုပ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ဘဝ တၟိ (Consciousness)။

၄။ နာမ်ရုပ် (Nāmarūpa): လဒက်ပ္တန် စိုတ် ကေုာံ ခန္ဓကာယ (Name and Form)။

၅။ သဠာယတန (Saḷāyatana): အာရီု တြင် ၆ သာ် မပ္တံ ကု မတ်၊ ကတောဝ်၊ မုဟ်၊ လတာ်၊ ဇကု၊ စိုတ် (Six Sense Bases)။

၆။ ဖဿ (Phassa): ပွမစုက်လုဲ အကြာ အာယတန ကေုာံ အာရီု မ္ၚး (Contact)။

၇။ ဝေဒနာ (Vedanā): ပရေင် ဒုင်စသိုင် မိပ်၊ ဒဒိုက်၊ ဟွံမိပ်ဟွံဒိုက် (Feeling)။

၈။ တဏှာ (Taṇhā): ပွမမက်ဂၠက် သၞေအ်သၞဴ လတူ ဝေဒနာ (Craving)။

၉။ ဥပါဒါန် (Upādāna): ပွမရပ်စပ် ဇြိုဟ်နက် ကေုာံ စွဲလာမ် (Clinging/Attachment)။

၁၀။ ဘဝ (Bhava): ပွမဖန်ဗဒှ် ကံ တၟိ သွက်ဂွံ ကတဵုဒှ် ဘဝ (Becoming)။

၁၁။ ဇာတိ (Jāti): ပွမသၠးဂၠံဂဝ် ပ္ဍဲ ဘဝ တၟိ (Birth)။

၁၂။ ဇရာမရဏ (Jarāmaraṇa): ပွမဗျု၊ ပွမချိုတ် ကေုာံ လၞီ စိုတ် ဒဒိုက် နာနာ (Aging, Death, and Sorrow)။[၄]

၃. သဘောၚ် အလုံ ဘဝ ပိ သာ် (The Three Lifetimes Model)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပ္ဍဲ ပြကိုဟ် အဘိဓမ္မာ ကေုာံ ပြကိုဟ် ဝိသုဒ္ဓိမဂ် (Visuddhimagga) ညးမချူ ဗုဒ္ဓဃောသ (Buddhaghosa) မ္ဂး၊ လၟေင် ၁၂ သာ် ဏအ် ဝွံ ညးတအ် ပါ် ထ္ၜး လဝ် နကဵု လၟေင် ဘဝ ပိ သာ် (Three-life interpretation) ရ-

  • ဘဝ အတိတ် (Past Life): အဝိဇ္ဇာ ကေုာံ သင်္ခါရ ဝွံ ဒှ် ဟိုတ် နူ ဘဝ မတုဲကၠုင် တေအ်။
  • ဘဝ လၟုဟ် (Present Life): ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ကေုာံ ဝေဒနာ ဝွံ ဒှ် ဖဵု မကလိဂွံ ပ္ဍဲ ဘဝ ဏအ် (Effects) ရ။ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ကေုာံ ဘဝ ဝွံ ဒှ် ဟိုတ် တၟိ မကၠောန် ပ္ဍဲ ဘဝ ဏအ် (Causes) ရ။
  • ဘဝ အနာဂတ် (Future Life): ဇာတိ ကေုာံ ဇရာမရဏ ဝွံ ဒှ် ဖဵု မဒး ဆက် ဒုင်စသိုင် ပ္ဍဲ ဘဝ ဂတ တေအ် ရ။

နဲကဲ ပါ်ခြာ ဏအ် ဝွံ ဖန် ညံင် မၞိဟ် တအ် ဂွံ ကၠိုဟ် လောဲသွာ လတူ သဘောၚ် ကံ (Kamma) ကေုာံ ပွမကလေင် ဒှ် ဘဝ တၟိ (Rebirth) ရ။[၅]

၄. ပွမပၠိုတ် လၟေင် ကေုာံ နိဗ္ဗာန် (Reversibility and Nibbana)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ ဟီု တွံ ဗီုလဵု ဒဒိုက် ဂွံ ကတဵုဒှ် ဓဝ်၊ ဍေံ သီု တွံ ထ္ၜး ကဵု လၟေင် သွက်ဂွံ ပၠိုတ် ကၠေအ် ဒဒိုက် (Cessation / Nirodha) ကီု ရ။ ဣဏအ် ဝွံ ကော် စ ပဋိလောမ (Reverse order) ရ။

"အဝိဇ္ဇာ ပၠိုတ် အာ မ္ဂး သင်္ခါရ ပၠိုတ် ရ။ သင်္ခါရ ပၠိုတ် မ္ဂး ဝိညာဏ် ပၠိုတ်... စဵုကဵု စိုပ် ဇရာ မရဏ ကေုာံ ဒဒိုက် သီုဖအိုတ် ပၠိုတ် အာ ရ။"

သွက်ဂွံ ပိုတ် ကုတ် လၟေင် စက် သံသာ ဏအ် ဂှ်၊ ပူဂိုလ် တအ် ဒး ပိုတ် ကုတ် ထောအ် ပ္ဍဲ ကွင်း သေက်ဇဵု အဓိက ၜါ သာ် မတွံဂး အဝိဇ္ဇာ (နကဵု ဉာဏ် ဝိပဿနာ) ဟွံသေင်မ္ဂး တဏှာ (နကဵု ပွမဝေင်ပါဲ ပရေင် မက်ဂၠက် လတူ ဝေဒနာ) ရ။ ပွမပိုတ် အာ ကွင်း တအ် ဏအ် ဝွံ ဒှ် အရာ မအာစိုပ် နိဗ္ဗာန် (Nibbāna) ရ။[၆]

၅. ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပ္ဍဲ သုတ္တန်ဂမၠိုင် (Paticcasamuppada in Suttas)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
ဝှာင်:Pali Manuscript.jpg
လိက် သၠရိုတ် ပါဠိ မချူ လဝ် ဓရ် သုတ္တန် ဂမၠိုင်။

ပ္ဍဲ ပြကိုဟ် သုတ္တန္တပိဋကတ် မ္ဂး၊ ကျာ်တြဲ တွံ ထ္ၜး လဝ် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပ္ဍဲ သုတ္တန် ဗွဲမဂၠိုင် ရ-

  • မဟာနိဒါနသုတ် (Mahanidana Sutta): ပါလုပ် ပ္ဍဲ ဒီဃနိကာယ်၊ ဒှ် သုတ္တန် မဟီု တွံ လဝ် ပရူ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် မဇြိုဟ်နက် အိုတ် တုဲ ကျာ်တြဲ ကဵု သတိ ကု ရှင် အာနန္ဒာ ဒဒှ်ရ ဓရ် ဏအ် ဇြိုဟ်နက် လောန် ရ။
  • ကစ္စာယနဂေါတ္တသုတ် (Kaccayanagotta Sutta): ပါလုပ် ပ္ဍဲ သံယုတ္တနိကာယ်၊ ကျာ်တြဲ တွံ ထ္ၜး လဝ် ဒဒှ်ရ လညာတ် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲ အကြာ လညာတ် သဿတဒိဋ္ဌိ (အတ္တ နွံ လၟိုန်) ကေုာံ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ (သီုဖအိုတ် လီုလာ် အိုတ်)၊ တုဲ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဂှ် ဒှ် ဂၠံင်တရဴ လဒေါဝ် (Middle Way) ရ။[၇]

၆. လညာတ် မဟာယာန ကေုာံ သုညတ (Mahayana Views and Sunyata)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပ္ဍဲ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ မ္ဂး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝွံ အဓိက စကာ သွက်ဂွံ ရှင်း ထ္ၜး ပရူ သံသာ ကေုာံ ကံ ရ။ ဆဂး ပ္ဍဲ သာသနာ မဟာယာန (Mahayana Buddhism)၊ ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲ လညာတ် ဒဿန မာဓျမိက (Mādhyamaka) ညးမခၞံဗဒှ် နာဂဇ္ဇုန (Nāgārjuna) မ္ဂး၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝွံ ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု သဘောၚ် သုညတ (Śūnyatā / Emptiness) ရ။

နာဂဇ္ဇုန ဟီု တွံ လဝ် ဒဒှ်ရ ဟိုတ်နူ အရာ အိုတ်သီု ဝွံ ကတဵုဒှ် ကၠုင် ဟိုတ်နူ အရာ တၞဟ် (Dependent) တုဲ၊ ဍေံတအ် ဝွံ ဟွံမဲ ကု အတ္တ ဟွံသေင်မ္ဂး အလဵုအစောမ် ဇေတ်တ် ဍေံတအ် (Inherent existence) ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရာ အိုတ်သီု ဝွံ ဒှ် သုည (Emptiness) ရ။[၈]

၇. လညာတ် ဒဿန ကေုာံ သိပ္ပံ ခေတ်တၟိ (Modern Philosophy and Science)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

သဘောၚ် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝွံ ကြပ် တုပ် ဒၟံင် ကု လညာတ် ဒဿန ကေုာံ သိပ္ပံ ခေတ် တၟိ ဗွဲမဂၠိုင် ရ-

  • သၞောတ် ဟိုတ်ကဵုဖဵု (Causality): ပ္ဍဲ သိပ္ပံ ရူပဗေဒ မ္ဂး အရာ အိုတ်သီု မချဳဒရာင် ဝွံ မၞုံ ကု ဟိုတ် ကေုာံ ဖဵု ရ။ ဆဂး ဗုဒ္ဓဘာသာ ညာတ် ကေတ် ဟိုတ် မွဲ ဓဝ် ဟွံသေင်၊ ဍေံ ဒှ် ပွမဆက်စပ် ကွန်ယက် ဇၞော် မွဲ ရ (Web of conditions)။
  • ဂေဟသၞောတ် (Ecology): လညာတ် မဟီု တိရစ္ဆာန်၊ တၞံဆု၊ ကေုာံ သဘာဝ ပွဳပွူ သီုဖအိုတ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ရေင်သကအ် ဂှ် တုပ် သၟဟ် ကု သဘောၚ် ဓရ် ဏအ် ရ။ (Interconnectedness).[၉]

၈. ပွမစကာ ပ္ဍဲ ပရေင်ပၟဝ် ဝိပဿနာ (Practical Application in Vipassana)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပ္ဍဲ ပရေင် ပၟဝ် ကမ္မဌာန် ဝိပဿနာ (Vipassana meditation) မ္ဂး ဓရ် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝွံ ဟွံသေင် ဆ လညာတ် လိက်ပတ် ဓဝ်၊ ဍေံ ဒှ် အရာ မဒး လ္ၚတ် စမ်ၜတ် နကဵု ဉာဏ် ဇကု ဍာံဍာံ ရ။

  • ညးမပၟဝ် ကမ္မဌာန် တအ် ဒး စွံ သတိ လတူ ဝေဒနာ (Feeling)။ အခိင် ဝေဒနာ မိပ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဇြိုင် ကတဵုဒှ် မ္ဂး، ယဝ်ရ ဟွံစွံ သတိ မ္ဂး တဏှာ ကေုာံ ဥပါဒါန် ကတဵုဒှ် ကၠုင် ရ။
  • ယဝ်ရ စွံ သတိ တုဲ ညာတ် ကေတ် ဒဒှ်ရ ဝေဒနာ ဝွံ ဒှ် အနိစ္စ (Impermanence) မ္ဂး၊ တဏှာ ဟွံဆက် ကတဵုဒှ် တုဲ လၟေင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဂှ် ပိုတ် အာ ရ။ ဣဏအ် ဝွံ ဒှ် နဲကဲ သွက်ဂွံ အာ စိုပ် ဗၠးၜး ဍာံဍာံ ရ။[၁၀]
ဇယား: သရုပ် လၟေင် ၁၂ သာ် ကေုာံ ပွံက်အဓိပ္ပါယ် ဍေံ
ဂၞန်ယၟု ပါဠိ (မန်)အဓိပ္ပါယ် (English)ဗီုလဵု ဍေံ ကတဵုဒှ် (Brief Description)
၁အဝိဇ္ဇာIgnoranceပွမဟွံတီ သစ္စာ ၄ သာ်။
၂သင်္ခါရVolitional Formationsကံ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမချပ် ကၠောန် မကတဵုဒှ် နူ အဝိဇ္ဇာ။
၃ဝိညာဏ်Consciousnessစိုတ် မစိုပ် ကၠုင် ပ္ဍဲ ပဋိသန္ဓေ။
၄နာမ်ရုပ်Name and Formခန္ဓ ကေုာံ စိုတ် ပ္ဍဲ ဂၠံဂဝ်။
၅သဠာယတနSix Sense Basesတြင် အာရီု ၆ သာ် မပ္တံ ကု မတ်၊ ကတောဝ်...။
၆ဖဿContactအာရီု ကေုာံ အာယတန စုက်လုဲ ရေင်သကအ်။
၇ဝေဒနာFeelingပရေင် ဒုင်စသိုင် (မိပ်၊ ဒဒိုက်၊ လဒေါဝ်)။
၈တဏှာCravingလောဘ မမိက်ဂွံ ကလိဂွံ ဟွံသေင်မ္ဂး မထေဲ လတူ ဝေဒနာ။
၉ဥပါဒါန်Clingingပွမရပ်စပ်၊ စွဲလာမ် ဇြိုဟ်နက် လတူ တဏှာ။
၁၀ဘဝBecomingပွမဖန်ဗဒှ် ကံ သွက် ဘဝ အနာဂတ်။
၁၁ဇာတိBirthပွမကလေင် ကတဵုဒှ် မၞိဟ်/သတ် တၟိ။
၁၂ဇရာမရဏAging and Deathပွမဗျု၊ ချိုတ် ကေုာံ ဒဒိုက် စိုတ် သီုဖအိုတ်။

၉. တန်ဖျူ ပ္ဍဲ သာသနာ ဗုဒ္ဓဘာသာ (Significance in Buddhism)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝွံ ဒှ် လမျီု သာသနာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရ။ ကျာ်တြဲ ဟီု တွံ လဝ်-

"ယော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ ပဿတိ၊ သော ဓမ္မံ ပဿတိ။ (ညးလဵု မွဲ ဟွံဟီု ညာတ် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် မ္ဂး ညး ဂှ် ညာတ် ဓရ် ရ။)"

သဘောၚ်ဓဝ် ဏအ် ဝွံ ဖန် ညံင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂွံ တၞဟ်ခြာ နူကဵု သာသနာ တၞဟ် တအ် ရ။ ဍေံ ဝွံ တးပါဲ ထောအ် လညာတ် မဟီု တွံ လဝ် ဒဒှ်ရ အတ္တ/လမျီု ဂှ် နွံ လၟိုန် (Eternalism) ကေုာံ လညာတ် မဟီု တွံ လဝ် ဒဒှ်ရ ချိုတ် တုဲ သီုဖအိုတ် လီုလာ် အိုတ် အာ (Annihilationism) တုဲ ဍေံ စၞောန် ထ္ၜး ကဵု "ဂၠံင်တရဴ လဒေါဝ်" (Middle Way) ရ။[၁၁]

လ္ၚတ်ရံင် ပရူ သဘောၚ် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် နကဵု ဗီုရုပ် ကေုာံ ပွံက် (YouTube - English)

၁၀. မစၞောန်ညွှန် ကေုာံ လေန်မ္ၚး (References and External Links)

[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]
  1. ↑ Macy, Joanna. (1991). *Mutual Causality in Buddhism and General Systems Theory: The Dharma of Natural Systems*. State University of New York Press, p. 12.
  2. ↑ Bodhi, Bhikkhu. (2000). *The Connected Discourses of the Buddha: A Translation of the Samyutta Nikaya*. Wisdom Publications, p. 514.
  3. ↑ Gombrich, Richard F. (2009). *What the Buddha Thought*. Equinox Publishing, p. 130.
  4. ↑ Harvey, Peter. (2013). *An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices*. Cambridge University Press, p. 65.
  5. ↑ Buddhaghosa, Bhadantācariya. (1991). *The Path of Purification (Visuddhimagga)*. Translated by Bhikkhu Ñāṇamoli. BPS, p. 531.
  6. ↑ Walpola Rahula. (1959). *What the Buddha Taught*. Grove Press, p. 29.
  7. ↑ Anālayo, Bhikkhu. (2003). *Satipaṭṭhāna: The Direct Path to Realization*. Windhorse Publications.
  8. ↑ Garfield, Jay L. (1995). *The Fundamental Wisdom of the Middle Way: Nāgārjuna's Mūlamadhyamakakārikā*. Oxford University Press.
  9. ↑ Capra, Fritjof. (1975). *The Tao of Physics*. Shambhala Publications.
  10. ↑ Goenka, S. N. (2000). *The Discourse Summaries*. Vipassana Research Institute.
  11. ↑ Payutto, P. A. (1994). *Dependent Origination: The Buddhist Law of Conditionality*. Buddhadhamma Foundation.

လေန် ကေုာံ တင်နင် မ္ၚး (External Resources):

ကလေင်ကေတ်လဝ် နူ "https://mnw.wikipedia.org/w/index.php?title=ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်&oldid=55253"