ပဋိပက္ခ

ပဋိပက္ခ; Conflict
	ပရေင်ကယျာန်ခယျ; ပရေင်ဟွံတုပ်စိုတ် ကေုာံ ပရေင်ကယျာန်ခယျ ဒှ် လက္ချဏ် သဇိုင် သွက် ပဋိပက္ခ ရ
အဓိပ္ပါယ်	ပရေင်ဒစဵုဒစး၊ ပရေင်ဟွံတုပ်စိုတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်တဝ်စၞေဟ်
ဗီုပြင်ဂမၠိုင်	အပ္ဍဲပူဂိုလ်၊ အကြာပူဂိုလ်၊ အပ္ဍဲဂကောံ၊ အကြာဂကောံ၊ အကြာဍုင်
ဟိုတ် အဓိက	ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် သွက် အခေါင်အရာ၊ တင်ရန်တၟအ် ဟွံတုပ်၊ ကေုာံ ပရေင်ဆက်စၠောအ် ဟွံကၠးဖ္ဍး
နဲကဲ သောင်က္ဍး	ပွမပညဳပညပ် (Negotiation)၊ ညးလဒေါဝ် (Mediation)

ပဋိပက္ခ (အၚ်္ဂလိက်: Conflict) ဝွံ ဒှ် ပရေင်ဟွံတုပ်စိုတ်၊ ပရေင်ကယျာန်ခယျ၊ ဒစဵုဒစး၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပရေင်တဝ်စၞေဟ် မကတဵုဒှ် အကြာ ပူဂိုလ် (ၜါတၠ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင်နူဂှ်)၊ ဂကောံဂမၠိုင်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ရးနိဂီု ဍုင်ဂမၠိုင် ရ။ ပဋိပက္ခဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုင် အခိင်ကာလ လညာတ်၊ ပရေင်နွံပၟိက်၊ တင်ရန်တၟအ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး င္ၚုဟ်မး (Values) ညးမွဲကဵုမွဲ ဟွံကိတ်ညဳ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒစဵုဒစး ဒၟံင် ရေင်သကအ် ရ။

ပ္ဍဲကဵု ဘဝကောန်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် (Sociology) မ္ဂး၊ ပဋိပက္ခဝွံ ဒှ် အရာဓမ္မတာ မလေပ်ကတဵုဒှ်မာန်လၟိုန်ရ။ ပဋိပက္ခ လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ပကဵု ညံင် ပရေင်ပလီုပလာ် ကေုာံ ပေါဲပၞာန် (Destructive conflict) ကတဵုဒှ်မာန်ကီုလေဝ်၊ ပဋိပက္ခ လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ယဝ်ရ သောင်က္ဍး ဗွဲမဒးရးမ္ဂး ဍေံပကဵု ညံင် ပရေင်ပြံင်လှာဲ ခိုဟ်ဟ်၊ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ကသပ်တၟိတၟိ (Constructive conflict) ကတဵုဒှ်ကၠုင် မာန်ကီုရ။

ဟိုတ် မကတဵုဒှ် ပဋိပက္ခ (Causes of Conflict)

ပဋိပက္ခတအ်ဝွံ ကတဵုဒှ်ကၠုင် ဟိုတ်နူ သဇိုင်အဓိက နာနာသာ် မပ္တံကဵု-

ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် အခေါင်အရာ ကေုာံ တင်ဂုဏ်ဖိုလ် (Competition for Resources): ဒၞာဲတိဍာ်၊ သြန်၊ ဒြပ်ရတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အဝဵုအာဏာ မနွံ အပိုင်အခြာ တအ်ဂှ် ညးမွဲကဵုမွဲ မိက်ဂွံ ကလိဂွံတုဲ ပြိုင်ပ္ကာန် ရေင်သကအ်။
တင်ရန်တၟအ် ကေုာံ ပၟိက်ဆန္ဒ ဟွံတုပ်သၟဟ် (Divergent Goals and Needs): ပူဂိုလ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံတအ် နွံကဵု တင်ရန်တၟအ် မတၞဟ်ခြာ ရေင်သကအ်တုဲ၊ ပရေင်ကမၠောန် မွဲလပါ်ဂှ် အာကၟာတ်လဒဵုဒၟံင် ပရေင်ကမၠောန် မွဲလပါ်။
င္ၚုဟ်မး ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဟွံတုပ် (Value and Cultural Differences): ပရေင်ပတှ်ေ၊ ဘာသာ၊ လညာတ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ အခိုက်ကၞာ ယေန်သၞာင် တၞဟ်ခြာလောန်တုဲ ဒုင်ကေတ် ဟွံမာန် ရေင်သကအ်။
ပရေင်ဆက်စၠောအ် ဟွံကၠးဖ္ဍး (Communication Breakdown): ပွမဟီုဂး ဗၠေတ်၊ ပွမကၠိုဟ်ဗၠေတ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပွမအောပ်ဗ္ဒန် တင်ဂၞင် တအ်ဝွံ ကတဵုဗဒှ်ကဵု ပရေင်ဒွိင်ဒမၠ ကေုာံ ပဋိပက္ခ မာန်ရ။

ဗီုပြင် ပဋိပက္ခဂမၠိုင် (Types of Conflict)

ပ္ဍဲကဵု ပညာ စိတ္တဗေဒ (Psychology) ကေုာံ ပရေင်အုပ်ဓုပ် (Management) မ္ဂး၊ ပဋိပက္ခ ဂှ် ပါ်လဝ် နွံ ၄ ဂကူ အဓိက ရ-

၁။ ပဋိပက္ခ အပ္ဍဲပူဂိုလ် (Intrapersonal Conflict): ဒှ် ပဋိပက္ခ မကတဵုဒှ် အပ္ဍဲ စိုတ် ပူဂိုလ်မွဲဓဝ် ရ။ (ဥပမာ - ပရေင်ဒးရုဲစှ် အကြာ အရာၜါ မနွံကဵု တင်ခိုဟ် ၜါလပါ်၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒးရုဲစှ် အကြာ တာလျိုင် ကဵု ပၟိက်ဆန္ဒဇကု)။

၂။ ပဋိပက္ခ အကြာပူဂိုလ် (Interpersonal Conflict): ဒှ် ပဋိပက္ခ မကတဵုဒှ် အကြာ ပူဂိုလ် ၜါတၠ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂၠိုင်နူဂှ်။ (ဥပမာ - ပရေင်ကယျာန်ခယျ အကြာ သမ္ဘာကဵုတၠသ္ၚိ၊ အကြာ ရဲမိတ်သဟာဲ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အကြာ သၟာကမၠောန် မွဲစွံ)။

၃။ ပဋိပက္ခ အပ္ဍဲဂကောံ (Intragroup Conflict): ဒှ် ပဋိပက္ခ မကတဵုဒှ် အပ္ဍဲ ကောန်ဂကောံ မွဲဂကောံဓဝ်။ (ဥပမာ - ပရေင်ဟွံတုပ်စိုတ် အကြာ ကောန်ဗော် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မွဲ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး အပ္ဍဲ ဂကောံကမၠောန် ကုမ္ပဏဳ မွဲ)။

၄။ ပဋိပက္ခ အကြာဂကောံ ဟွံသေင်မ္ဂး အကြာဍုင် (Intergroup / International Conflict): ဒှ် ပဋိပက္ခ ဇၞော် မကတဵုဒှ် အကြာ ဂကောံ ၜါဂကောံ၊ ဂကူ ၜါဂကူ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ရးနိဂီု ဍုင် ၜါဍုင်။ (ဥပမာ - ပရေင်ပြိုင်ပ္ကာန် သွက် အဝဵုအုပ်ဓုပ် ဍုင်၊ ပဋိပက္ခ အကြာ ဘာသာ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပေါဲပၞာန် ဂၠးတိ)။

ပွမသောင်က္ဍး ပဋိပက္ခ (Conflict Resolution)

ပွမသောင်က္ဍး ပဋိပက္ခ (Conflict Resolution) ဝွံ ဒှ် နဲကဲ သွက်ဂွံ လဇဟ်ဖျေံ ပရေင်တဝ်စၞေဟ် ကေုာံ ဂၠာဲသွဟ် မပေင်စိုတ် ၜါလပါ်ရ။ နဲကဲ အဓိက ဂမၠိုင်တအ်ဂှ်-

ပွမပညဳပညပ် (Negotiation): ဒှ် နဲကဲ ညးၜါလပါ် ဆဵုဂဗ ဟီုဂး ရေင်သကအ် တိုက်ရိုက် သွက်ဂွံ ဂၠာဲ တင်တုပ်စိုတ် မွဲ။
ပွမသောင်က္ဍး နကဵု ညးလဒေါဝ် (Mediation): ယဝ်ရ ညးၜါလပါ် သောင်က္ဍး ဟွံမာန်မ္ဂး၊ ပါလုပ်ကေတ် ပူဂိုလ် မရနုက်ကဵု ပိ (မဟွံဗက်လပါ်) သွက်ဂွံ ရီုဗင် ပညဳပညပ် ကဵု။
ပွမယှအ်ဖျေံ ညးသကအ် (Compromise): ဒှ် ပရေင် မွဲလပါ်မ္ဂး ယှအ်ဖျေံ တင်အာတ်မိက် ဇကု ညိညတုဲ ကလိဂွံ သွဟ် လဒေါဝ် မွဲ။
ပွမစကာ သၞောဝ်ဥပဒေ (Litigation / Arbitration): ယဝ်ရ သောင်က္ဍး နကဵု ဂၠံင်တရဴ ၜိုဟ်သြိုဟ် ဟွံမာန်မ္ဂး၊ ဒးအာ ခုံရုင်ဗစာ ဟွံသေင်မ္ဂး သၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံ ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် ရ။

ဆက်လ္ၚတ်

နိဿဲ