ပရမာဏ
| [[File:{Wheel of Dharma.svg|frameless]] ဓမ္မစက် သင်္ကေတပညာ ကေုာံ သစ္စ | |
| ကဏ္ဍအဓိက | ယုတ္တိဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာ / ဒဿနအိန္ဒိယ |
|---|---|
| အရာမလ္ၚတ် | ပညာမဍာံစၟတ်၊ သစ္စ၊ အနုမာန်၊ ပစ္စက္ခ |
| ကဏ္ဍခွဲဂမၠိုၚ် | ပစ္စက္ခပရမာဏ၊ အနုမာဏပရမာဏ |
Lead section
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရမာဏ (သက္ကတ: Pramāṇa; ပါဠိ: Pamāṇa) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ဝေါဟာရဒဿန မဆေၚ်ကဵု "နဲကဲသွက်ဂွံကလိဂွံ ပညာမဍာံစၟတ်" (Means of valid knowledge) ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဒဿနအိန္ဒိယ ကေုာံ ယုတ္တိဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပရမာဏဝွံ ဒှ်သ္ဇိုၚ်အဓိက သွက်ဂွံပါ်ကေတ် အရာမဍာံစၟတ် (Truth) နူကဵုအရာမဗၠေတ် (Falsehood) ရ။ အ္စာဒဿနဂမၠိုၚ် လ္ၚတ်ကေတ်ပရမာဏ သွက်ဂွံတီကေတ် ဒဒှ်ရ ပညာမွဲမွဲဂှ် ဒှ်ပညာမခိုဟ်ဗိုန် (Valid) ဟာ ဟွံသေၚ်ဟာရ။
Main sections
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရမာဏ ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာ (Buddhist Epistemology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲယုတ္တိဗေဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ အ္စာဒိၚ်နာဂ (Dignāga) ကေုာံ အ္စာဓမ္မကဳရ်တိ (Dharmakīrti) တအ် စၟတ်သမ္တီလဝ် ပရမာဏ နွံ (၂) သာ်ဟေၚ်:
- ပစ္စက္ခပရမာဏ (Pratyakṣa): ပညာမကလိဂွံ နူကဵုမညာတ်ကေတ် ဗွဲမကၠးဖ္ဍး (Direct Perception) ညံၚ်ရဴမညာတ်ကေတ် အသာ်၊ ဗီုပြင် နကဵုမတ်ရ။
- အနုမာဏပရမာဏ (Anumāṇa): ပညာမကလိဂွံ နူကဵုမချပ်ဗ္စာ ဟိုတ်ဖိုလ် (Inference) ညံၚ်ရဴမညာတ်ယက်တုဲ တီကေတ်ဒဒှ် မမီးနွံရ။
ပရမာဏ ပ္ဍဲဒဿနဟိန္ဒူ (Hindu Epistemology)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲဒဿနဟိန္ဒူ (ဥပမာ- နျာယ)၊ ညးတအ်စၟတ်သမ္တီလဝ် ပရမာဏ ဂၠိုၚ်နူ (၂) သာ်:
- ဥပမာဏ (Upamāna): ပညာမကလိဂွံ နူကဵုပွမပ္တောအ်ၜတ် (Comparison)။
- သဗ္ဗဒ (Sabda): ပညာမကလိဂွံ နူကဵုအရေဝ်အ္စာ ဟွံသေၚ်မ္ဂး လိက်ဗွဟ်သမ္မာ (Testimony)။
တၚ်ရန်တၟအ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရမာဏဝွံ အသုံးပြုလဝ် သွက်ဂွံ:
- ပလီုကၠေံ တၚ်ပတှ်ေမဗၠေတ်။
- ညံၚ်ဂွံကလိဂွံ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (တၚ်ညာတ်မဍာံ)။
- ဒှ်သ္ဇိုၚ် သွက်ဂွံပၟဝ်ဓရ် ဝိပဿနာ ညံၚ်ဂွံညာတ်ကေတ် သဘာဝဍာံ။
See also
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]References
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]External links
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- ↑ Stcherbatsky, Fyodor (1962). Buddhist Logic. Dover Publications။
- ↑ Matilal, Bimal Krishna (1986). Perception: An Essay on Classical Indian Theories of Knowledge. Oxford University Press။
- ↑ Phillips, Stephen (2012). Epistemology in Classical India. Routledge။