ပရေင်ချူလိက်
ပရေင်ချူလိက် ဟွံသေင်မ္ဂး ကွတ်ချူလိက် (အင်္ဂလိက်: Writing) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်လၟေင်ကမၠောန် ပွမစကာ သင်္ကေတ ဟွံသေင်မ္ဂး မလိက်တအ် သွက်ဂွံ ပကောံပကေဝ်၊ ပသောင်ထ္ၜး ကေုာံ ဆက်စၠောအ် ကသပ်လညာတ်၊ တင်ဂၞင် ကေုာံ ဒုင်စသိုင် နူကဵု ပူဂိုလ်မွဲ ဇရေင် ပူဂိုလ်တၞဟ်တအ်ရ။
ပရေင်ချူလိက်ဝွံ ဍေံဟွံသေင်ဆ ပွမချူစုတ် မလိက် လတူစက္ခော သက်သက်ရ၊ ဍေံဒှ် ကွတ်ပညာ မဒးစကာ လညာတ်ဉာဏ် (Critical thinking)၊ ပွမဖန်ဇန် လဒက်ပ္တန် (Structuring) ကေုာံ ပွမရုဲစှ် ဝေါဟာရ ညံင်ဂွံ ကိတ်ညဳ ကုတင်ရန်တၟအ် ညးမချူဂှ်ရ။
ဂကူ ပရေင်ချူလိက် နာနာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ချူလိက်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုတင်ရန်တၟအ်တုဲ ပါ်ခြာလဝ် ဂကူနာနာသာ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -
- ပရေင်ချူလိက် ပသောင်ထ္ၜး (Expository / Informative Writing): တင်ရန်တၟအ်ဍေံဂှ် သွက်ဂွံ ပသောင်ထ္ၜး ကေုာံ ကဵုတင်ဂၞင် ကုညးမဗှ်လိက်ရ။ (ဥပမာ - လိက်ပရေင် ပ္ဍဲ ဝဳကဳပဳဒဳယာ၊ လိက်ပရိုင်၊ လိက်စၞောန်လမ်း)။ ဍေံဒုင်သဇိုင် လတူ တင်ဍာံစၟတ် (Facts) သက်သက်ရ။
- ပရေင်ချူလိက် ပတိုက်အာတ် (Persuasive / Argumentative Writing): တင်ရန်တၟအ်ဍေံဂှ် သွက်ဂွံ ပတိုက်အာတ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဓလီုစိုတ် ညးမဗှ်လိက် ညံင်ဂွံ ဒုင်တဲ လညာတ်ဇကုရ။ (ဥပမာ - လိက်စံင်သုတေသန၊ လိက်ဟီုတွံ၊ လိက်မေတ္တာစာ)။
- ပရေင်ချူလိက် ဖန်ဗဒှ် (Creative / Narrative Writing): တင်ရန်တၟအ်ဍေံဂှ် သွက်ဂွံ ဖန်ဗဒှ် ပရူပရာ ကေုာံ ကဵုဒုင်စသိုင် ရသ ကုညးမဗှ်လိက်ရ။ (ဥပမာ - ဝတ္ထု၊ ပေါမ်၊ လိက်ကဗျ၊ ဒွက်)။ ဍေံစကာ စိုတ်ကသပ် (Imagination) ကေုာံ အရေဝ်အလင်္ကာ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။
- ပရေင်ချူလိက် ကဆံင်သၠုင် (Academic Writing): ဒှ်ပရေင်ချူလိက် မစကာ ပ္ဍဲကဵု တက္ကသိုလ် ကေုာံ ပညာသုတေသနရ။ ဍေံဒးဒ္ဂေတ်ဗက် သၞောတ်ဝ် လဒက်ပ္တန် ဗွဲမတေင်ဂြတ်တုဲ ဒးနွံကဵု ပရေင်လ္ၚတ် ပြကိုဟ်တြေံ ကေုာံ သက်သဳခိုင်ကၠိုက်ရ။
လၟေင်ကမၠောန် ချူလိက် (The Writing Process)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ချူလိက် မခိုဟ်မွဲဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဒးတတ်ကၠောအ် လၟေင်ကမၠောန် (၅) ကဆံင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -
- ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံချူ (Pre-writing): ပွမချပ်ဂၠာဲ ကသပ်လညာတ်၊ ဂၠာဲတင်ဂၞင်၊ ကေုာံ ဖျေံလဒက်ပ္တန် အပြောမ် (Outline)။
- ချူ အပြောမ် (Drafting): ပွမစချူ လိက်အပြောမ် ကိုပ်ကၠာအိုတ် သီုဟွံဒး စွံအာရီု လတူ အရာမဗၠေတ်ယောင်ယာ ဗွဲမလှဲလးဏီ။
- ကလေင်သ္ၚဳဂၠေပ် (Revising): ပွမကလေင်ဗှ် ကေုာံ ပလေဝ်ဒါန် လဒက်ပ္တန် အဓိက ညံင်ကသပ်လညာတ် ဂွံဆက်စပ် ညဳသၟဟ်ရေင်သ္ကအ်။
- စၟဳစၟတ် ကေုာံ ပလေဝ်ဒါန် (Editing & Proofreading): ပွမစၟဳစၟတ် သဒ္ဒါ၊ မလိက်၊ ကေုာံ ဝေါဟာရ ညံင်ဟွံဂွံ ဗၠေတ်ယောင်ယာ။
- ပတိတ် လိက်စံင် (Publishing): ပွမပတိတ် တြး လိက်စံင်ဂှ် ဇရေင် ညးမဗှ်လိက်တအ်ရ။
ဖဵုဂုဏ် ကေုာံ ပရေင်ကိစ္စဇၞော်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ချူလိက်ဝွံ ဍေံဒှ် ဒြဟတ်အဓိက သွက်ဂွံ မင်မွဲလဝ် ဝင်၊ ယေန်သၞာင်၊ ကေုာံ ကွတ်ပညာ ကောန်မၞိဟ်တအ် နူမွဲခေတ် စိုပ်မွဲခေတ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဍေံရီုဗင်ကဵု သွက်ဂွံ ဇၞော်မောဝ်ပတိုန် ပရေင်ကၠိုဟ်ခၠင် ဉာဏ်ပညာ (Cognitive skills) ကေုာံ ပရေင်ဟီုဂး ဆက်စၠောအ် ပ္ဍဲကဵု ဘဝလၟေင်တ္ၚဲ ကေုာံ ပရေင်ကမၠောန်နာနာရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- "The Writing Process". Purdue Online Writing Lab (OWL).
- Writing, Wikipedia.