ပရေင်ဍုင်ကွာန် မၞုံကဵုသတိ
| ကဏ္ဍ အဓိက | သိပ္ပံ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ စိတ္တဗေဒ |
|---|---|
| သဘဴဓဝ် အဓိက | ဓဝ်သတိ (Mindfulness)၊ ပွမကလင် နကဵုစိုတ် (Deep listening)၊ မေတ္တာကရုဏာ |
| တင်ရန်တၟအ် | သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် ပရေင်ပါ်ထကး၊ ပဋိပက္ခ ကေုာံ သိုင်ခၞံ ဓဝ်ၜိုဟ်သြိုဟ် |
| လညာတ် မဆက်စပ် | ဗုဒ္ဓဘာသာ ချဳဒရာင် (Engaged Buddhism)၊ ယေန်သၞာင် ဗဟုလ |
ပရေင်ဍုင်ကွာန် မၞုံကဵုသတိ (အၚ်္ဂလိက်: Mindful Politics) ဝွံ ဒှ်သဘဴဓဝ် ကေုာံ လညာတ်တၟိမွဲ ပ္ဍဲကဵု သိပ္ပံပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political Science) မပံင်စပ်လဝ် "ဓဝ်သတိ" (Mindfulness) ကေုာံ "ပွမချဳဒရာင် ပရေင်ဍုင်ကွာန်" ရ။
လညာတ်ဏအ်ဝွံ စွံအာရီု လတူ ပွမစကာ ဓဝ်သတိ၊ ပရေင်ထိင်ဒဝ်စိုတ် ကေုာံ ဓဝ်မေတ္တာ ပ္ဍဲကဵု လၟေင်ကမၠောန် ပရေင်ဍုင်ကွာန် မပ္တံကဵု ပွမဖျေဟ်သ္ဂုတ်၊ ပွမဆက်ဆောံ သဳကၠဳ ကေုာံ ပွမကောပ်ကာဲ ပဋိပက္ခ တအ်ရ။ တင်ရန်တၟအ် အဓိကဂှ် သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် ပရေင်ပါ်ထကး လညာတ် (Polarization) ကေုာံ ပရေင်တုက်ခယျ မဒုင်သဇိုင် လတူ ဒေါသ ကဵု ဘဲဖေက်ဂၟံက် (Reactive politics) တုဲ၊ သွက်ဂွံ သိုင်ခၞံ ဂကောံမၞိဟ် မၞုံကဵု ပရေင်ညဳသၟဟ် ကေုာံ ပရေင်ကၠိုဟ်ခၠင် ရေင်သကအ်ရ။
ဝင် ကေုာံ တမ်မူလ (Origins and Background)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လညာတ် "Mindful Politics" ဝွံ စမံက်ဂတဝ် ပြာကတ်ကၠုင် ပ္ဍဲကဵု ဗွဝ်ကၠံ ၂၁ ဏအ် ဗွဲတၟေင် ပ္ဍဲဍုင်ရးပလိုတ်၊ ဍေံကတဵုဒှ်ကၠုင် နူကဵု ပရေင်ပံင်နှဴ အကြာ-
- ဗုဒ္ဓဘာသာ ချဳဒရာင် (Engaged Buddhism): လညာတ် မစၠောအ်ကဵု ဓဝ်သတိ ကေုာံ ကရုဏာ နူကဵု ဘာကျာ် ညံင်ဂွံ ပါလုပ်ကၠုင် ပ္ဍဲပရေင်မၞိဟ် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန်။ (ဗွဲတၟေင် နူကဵု တၠပညာ/ကျာ်ဇၞော် ဂကူဝဳယေတ်နာမ် တိစ် ညတ် ဟာန် Thich Nhat Hanh)။
- စိတ္တဗေဒ ကေုာံ နဲကဲခေတ်တၟိ: ပွမစကာ ဓဝ်သတိ နဒဒှ် နဲကဲသိပ္ပံ သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် ဓဝ်စိုတ်ဟွံမိပ် (Stress reduction) ကေုာံ သၠုင်ပတိုန် ဉာဏ်ပညာ လပါ်စိုတ်ဓါတ် (Emotional Intelligence) ပ္ဍဲကဵု က္ဍိုပ်သကိုပ် ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ်။
လက္ချဏ် အဓိကဂမၠိုင် (Core Characteristics)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ဍုင်ကွာန် မၞုံကဵုသတိ ဝွံ နွံကဵု အင်္ဂလက္ချဏ် အဓိက အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-
- ပွမကလင် နကဵုစိုတ် (Deep/Active Listening): ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာမ္ဂး မၞိဟ်တအ် ကလင် သွက်ဂွံ ကလေင်ဟီုဒစး (Listen to reply) ကီုလေဝ်၊ ပ္ဍဲကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန် မၞုံကဵုသတိမ္ဂး ညးတအ် ကလင် သွက်ဂွံ ကၠိုဟ်ခၠင် ဒဒိုက် ကေုာံ ပၟိက်ဆန္ဒ ညးတၞဟ် (Listen to understand) ရ။
- ပရေင်ထိင်ဒဝ် စိုတ် (Non-reactivity): ကာလဒးဒုင် ဟီုပျုတ်ပဒေက် ဟွံသေင်မ္ဂး ဒးဆဵုဂဗ ကုအကာဲအရာ ထုဲကြာန်မ္ဂး၊ က္ဍိုပ်သကိုပ်တအ် ဟွံကလေင် တုက်ခယျ (React) ဗွဲမပြဟ် နကဵုဒေါသရ။ ညးတအ် စွံသတိတုဲ ရုဲစှ် နဲကဲတုက်ခယျ မကဵုဖိုလ် (Respond mindfully) ရ။
- ပရေင်ဖအောန်ဖျေဟ် ဝါဒ ဂကောံ (Reducing Tribalism): ပရေင်ဍုင်ကွာန် လၟုဟ်ဝွံ ဗွဲမဂၠိုင် ဒှ်ဒၟံင် ဗီုပြင် "ပိုဲ ကဵု ညးတအ်" (Us vs. Them) ရ။ ဓဝ်သတိဂှ် ရီုဗင် ပံက်ကဵု လညာတ် ညံင်ဂွံ ဆဵုကေတ် ပရေင်တုပ်သၟဟ် ကောန်မၞိဟ် ကေုာံ သောင်ကလး ပဋိပက္ခ အကြာ ဂကောံမၞိဟ်နာနာသာ် ရ။
- မေတ္တာ ကေုာံ ကရုဏာ (Compassion in Policy-making): ပွမခၞံဗဒှ် သၞောဝ်ဥပဒေ ကေုာံ မူဝါဒ တအ်ဂှ် ဒုင်သဇိုင် လတူ ဓဝ်မေတ္တာ ကေုာံ ပရေင်စွံၚုဟ်မး လတူ ဘဝကောန်မၞိဟ် သီုဖအိုတ် (ဗွဲတၟေင် ဂကောံမၞိဟ် မဒးဒုင် ဍဵုဍိုက်တအ်) ရ။
လွပ် ပ္ဍဲကဵု လဒက်ပ္တန် ဍုင်ကွာန် (Institutional Application)
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ဍုင်ကွာန် မၞုံကဵုသတိ ဝွံ ဟွံသေင် ဆပရေင်ဒ္ဂေတ် ပူဂိုလ်မွဲဓဝ်ရ၊ ဍေံဒှ် ဒြဟတ် သွက်ဂွံ ပြံင်လှာဲ လဒက်ပ္တန် (Institutional change) မွဲကီုရ-
- ပရေင်လ္ၚတ် ပ္ဍဲပါလဳမာန်: ပ္ဍဲဍုင် အင်္ဂလာန် (UK Parliament) ကေုာံ ဍုင်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် နွံကဵု အစဳအစဉ် ဗ္တောန် ဓဝ်သတိ (Mindfulness training) သွက် အမာတ် ကေုာံ ညးတၠအဝဵုတအ် သွက်ဂွံ ဖအောန်ဖျေဟ် ပရေင်ထေဲထုတ် ပ္ဍဲအခိင် သဳကၠဳ ပရေင်ဍုင်ကွာန်ရ။
- ယေန်သၞာင် ဗဟုလ (Multiculturalism): ပ္ဍဲကဵု ဂကောံမၞိဟ် မၞုံကဵု ဂကူ ဘာသာ နာနာသာ်ဂှ်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန် မၞုံကဵုသတိဂှ် ဒှ်တမ်ရိုဟ် အဓိက သွက်ဂွံ ဒုင်တဲ ပရေင်တၞဟ်ခြာ ကေုာံ သိုင်ခၞံ ခေတ်တၟိ ဗဟုလ (Multiple modernities) မဟွံမွဲကဵု ပရေင်ဍဵုဍိုက်ရ။
မုက်လိက် မဆက်စပ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- သိပ္ပံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် (Political Science)
- တ္ၚဲဝေသာက် ကုလသမဂ္ဂ (UN Day of Vesak)
- ယေန်သၞာင် ဗဟုလ (Multiculturalism)
- ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ် (Peace)
နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Hanh, Thich Nhat (1998). Interbeing: Fourteen Guidelines for Engaged Buddhism. Parallax Press.
- Kabat-Zinn, Jon (2005). Coming to Our Senses: Healing Ourselves and the World Through Mindfulness. Hyperion.
- Rowe, W. (2016). Mindful Politics: A Buddhist Guide to Making the World a Better Place.