ပရေင်ဍုင်မန်

ပရေင်ဍုင်မန် (အင်္ဂလိက်: Mon National Affairs / Mon Political Affairs) ဝွံ ဒှ်ပရေင်ချဳဒရာင် ကေုာံ လၟေင်ကမၠောန် မဆေင်စပ်ကု ပရေင်မင်မဲ၊ ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ပရေင်ပိုင်ပြဳ တိဍာ်ကေုာံအခွင့်အရာ ဂကူမန်ဂမၠိုင်ရ။ ပရေင်ဍုင်မန်ဝွံ ဒုင်သဇိုင်ကု ဝင်မဇၞော်ကၠး ကေုာံ စိုတ်ဓာတ် မၞုံကဵုသိက္ခာ သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ဂကောံမၞိဟ်မန် မၞုံကဵုသၠးပွး ကေုာံ ညဳသာရ။

သဇိုင်အဓိက ပရေင်ဍုင်မန်

ပ္ဍဲကဵု လျးတော်ကော် ပရေင်ဍုင်မန်မ္ဂး နွံကဵုတင်ရန်တၟအ် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ -

1. ပိုင်ပြဳ အဝဵုအိန် (Sovereignty & Autonomy): ပွမယိုက်ဂၠေင် တာလျိုင် သွက်ဂွံဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် ကမ္မဖဵုဂကူဇကု နကဵုအစောံစရာဲ အိန် (Sovereignty) မဗၠးၜး။
2. မင်မဲ ယေန်သၞာင် ကေုာံ လိက်ပတ်: ပွမစွံၚုဟ်မးလတူ ယေန်သၞာင်ဝေါဟာရဗေဒ မန် ကေုာံ ပွမဇၞော်မောဝ်ပတိုန် အရေဝ်ဘာသာမန် ညံင်ဂွံဒှ် အရေဝ်ဘာသာ မချဳဒရာင်ဒၟံင် လၟိုန်ကာလ။
3. ပရေင်ကောပ်ကာဲ တိဍာ် (Territorial Management): ပွမလွဳလွတ် မင်မဲဒေသမန် မပ္တံကု တွဵုရးဍုင်မန် ကေုာံ ဒေသမၞိဟ်မန်တအ် မံင်တန်တဴဒၟံင် ညံင်ဂွံနွံကဵု ပရေင်ၜိုဟ်သြိုဟ်။

ပရေင်ဍုင်မန် ကေုာံ နဲကဲပညာ

နကဵုလညာတ် ညးခၞံဝေါဟာ မန်တၟိ -

• ဇာဆက်စၠောံ အိန်တာနေတ်: ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် ပရေင်ဍုင်မန်ဝွံ သုင်စောဲအိန်တာနေတ် သွက်ဂွံဆက်စၠောံအာကု ဂကူမန်အလုံဂၠးကဝ် ညံင်ဂွံဒှ်မွဲဇြဟတ်။
• ကွေန်ပျူတာ ကေုာံ တင်ဂၞင်: ပွမပကောံတင်ဂၞင် (Data) မဆေင်စပ်ကု ဝင်၊ ပထဝဳ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်မန် နကဵုနဲကဲဒဳဂျဳတေဝ်ဂှ် ဒှ်ဒြဟတ်အဓိက သွက်ပရေင်ဍုင်မန်ဂတာပ်ခေတ်ရ။
• သၞောတ် ပရေင်ကောပ်ကာဲ: ပရေင်ဍုင်မန် မၞုံကဵုသၞောတ်ဝ်ဂှ် တုပ်သၟဟ်ကု သၞောတ်အာရီုဗဟ်သၞောတ် မကောပ်ကာဲလဝ် ခန္ဓကာယဂကူ ညံင်ဂွံချဳဒရာင်အာ ဗွဲမညဳသာရ။

ကဏ္ဍမဆက်စပ်ဂမၠိုင်

• ဂကူမန်
• တွဵုရးဍုင်မန်
• ပရေင်မၞိဟ်
• ယေန်သၞာင်ဝေါဟာရဗေဒ

နိဿဲ

• "The History of Mon Nationalism", Mon Research Society.
• တင်မဆုက်ညုင် ကေုာံ လညာတ်ပါ်ခြာ ပရူဍုင်မန် (၂၀၂၆)။