ပရေင်ပညာ
ပရေင်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ပညာဂှ် ဒှ်ဒၞာဲမကလိဂွံဗဟုသုတရ။ |
ပရေင်ပညာ (အင်္ဂလိက်: Education) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်လၟေင်အကာဲအရာ မဗ္တောန်ကဵု ဗဟုသုတ၊ အရေဝ်အက္ခဝ်၊ အခိုက်ကၞာ၊ ဝိညာဉ် ကေုာံ စိုတ်ဓာတ် ကုမၞိဟ်မွဲမွဲ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောံမၞိဟ်မွဲမွဲရ။ ပရေင်ပညာဂှ် ဒှ်သၟတ်တိုင်ခဳ သွက်ဘဝမၞိဟ် ကေုာံ သွက်ဂကောံမၞိဟ် ဂွံရာင်ဆာဲတိုန်အာ အနာဂတ်ရ။ ပညာဂှ် နွံနာနာသာ်၊ မိမဗ္တောန်ကဵုတှ်ေ ဒှ်ပညာ နူသ္ၚိ၊ အ္စာဗ္တောန်ကဵုတှ်ေ ဒှ်ပညာ နူဘာ၊ ဆဂး ပညာဇေတ်တ်ဂှ် ကလိဂွံနူ အာကာဲအရာ ပွဳပွူဗွိုင်ဘဝ ကေုာံ ပွမလ္ၚတ်ဖတ်လိက်တအ်ရ။ ပရေင်ပညာဝွံ ပါ်ကွာ်လဝ် နကဵုအဆင်င် နွံရ။ ပညာအခြေခံ (မူလတန်း)၊ ပညာအဆင်သၠုင် (အထက်တန်း) ကေုာန်း ပညာတက္ကသိုလ် (တက္ကသိုလ်) တအ် ဒှ်တိုင်ပ္ကဴ အဓိက သွက်ကွးဘာတအ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်တ္ၚဲဏအ် ပရေင်ပညာ နကဵုအေန်တာဏေတ် (Online Education) လေဝ် ဇၞော်မောဝ်တိုန်ဒၟံင် ဗွဲမလောန်တုဲ မၞိဟ်တအ် ဍုၚ်ဟွံရွေး၊ အခိင်ဟွံရွေး ဗ္တောန်ကေတ် ပညာမာန်ကေတ်ဒၟံင်ရ။ ပရေင်ပညာဂှ် ဟွံတုဲဆ ပ္ဍဲဘာဟေင်ရ။ ပရေင်ပညာဂှ် ဒှ်အရာ မဗ္တောန်အာ လုကဴမွဲဘဝ (Lifelong Learning) ရ။ မၞိဟ်မွဲ နွံကဵုပညာမ္ဂး ညးတအ် ဇၞော်မောဝ်ပ္ဍဲစိုတ်ဓာတ်၊ စဉ်းစားနကဵုညာဏ် တုဲတှ်ေ နွံကဵု ဓဝ်ဆာန်၊ ဓဝ်ညှာတာ ကုသတ္တအ် ဂၠးတိဏအ်ရ။ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ပရေင်ပညာဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်အိုတ် သွက်ကမ္ဘာဏအ် ဂွံနွံကဵု သိုက်သ္ကဝ် ကေုာံ သာတိရ။ TOC
ဝၚ်ပရေင်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ဝၚ်ပရေင်ပညာဝွံ စတိုန်နူ အခိင်တမၠာတေအ်ရ။ ပ္ဍဲအခိင်တမၠာတေအ် ပရေင်ပညာဂှ် ဗ္တောန်ကဵု နကဵုအရေဝ် (Oral tradition) ဟေင်ရ။ မိမ ကေုာံ အာစာတအ် ဟီုတွဟ်ကဵု ဒဏ္ဍာရဳ၊ အခိုက်ကၞာ၊ ကေုာံ နည်းလမ်း သွက်ဂွံဂျိုင်တဴရ။
အခိင်တမၠာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲဍုၚ်အဳဂျေပ်၊ အိန္ဒိယ ကေုာံ ကြုက်တအ်ဂှ် ပရေင်ပညာ စတင်တိုန် နကဵုဘာသာလိက် ကေုာံ သာသနာရ။ ပ္ဍဲဍုၚ်မန်ပိုယ်လေဝ် အခိုက်ကၞာ ဗ္တောန်လိက် ပ္ဍဲဘာလကျာ်ဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် သွက်ဂွံထိင်ဒဝ် လိက်ပတ် ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်ရ။ [၁]
အမျိုးအစား ပရေင်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပရေင်ပညာဂှ် ပါ်ပ္တိတ်ဂွံ (၃) သာ် အဓိကရ။
ပရေင်ပညာ စည်းကမ်းရှိ (Formal Education): ဒှ်ပရေင်ပညာ မဗ္တောန် ပ္ဍဲဘာ နကဵုအစီအစဉ် သၞောတ်ဗ္တောန်လိက် သေံသေံတုဲ ကလိဂွံ လိက်အထောက်အထား (Certificate/Degree) ရ။
ပရေင်ပညာ စည်းကမ်းမရှိ (Informal Education): ဒှ်ပညာ မကလိဂွံ နူမိမ၊ မိဿဟာဲ၊ ကေုာံ အကာဲအရာ မဂျိုင်တဴလၟေင်တ္ၚဲရ။
ပရေင်ပညာ ပြင်ပ (Non-formal Education): ဒှ်ပညာ မဗ္တောန် ပ္ဍဲသင်တန်းဂမၠိုင် ဟွံသေင်မ္ဂး ပညာလက်မှု (Vocational Training) တအ်ရ။
ဖိုလ်ဂုဏ် ပရေင်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]မၞိဟ်မွဲမွဲ ယဝ်ရနွံကဵု ပရေင်ပညာမ္ဂး ကလိဂွံဖိုလ်ဂုဏ် ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ [၂]
သၠုင်ပ္တိုန် အဆင့်ဘဝ: ကလိဂွံ ကမၠောန်ခိုဟ်ဟ် ကေုာံ သြန်လုပ် ဂၠိုင်တိုန်။
ပရေင်စဉ်းစား: ညာဏ်ပညာ သ္ကေံသ္ကာတိုန်၊ ခွဲခြား ဝေဖန်မာန်တိုန်။
ယေန်သၞာင်: မၞိဟ်နွံကဵု ပညာမ္ဂး နွံကဵု အခိုက်ကၞာ ကေုာံ ယေန်သၞာင် မယေန်သၞာင်ရ။
အခက်အခုဲ ပ္ဍဲပရေင်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]ပ္ဍဲအခိင်တ္ၚဲဏအ် ဍုၚ်ဗွဲမဂၠိုင် ဂစာန်ဒၟံင် သွက်ဂွံသၠုင်ပ္တိုန် ပရေင်ပညာ ကီုလေဝ် အခက်အခုဲဂမၠိုင် နွံဒၟံင်ဏီရ။
ပရေင်ပိုန်ဒြပ်: မိမ ဟွံသြန်တုဲ ကောန်ၚာ်တအ် ဟွံဂွံတိုန်ဘာ။
ပရေင်ပၞာန်: ဒၞာဲနွံကဵု ပရေင်ပၞာန်မ္ဂး ဘာဂမၠိုင် ဒးကၟာတ်လဒဵုလဝ်။
အ္စာ: အ္စာဗ္တောန်လိက် ဟွံရုံဂပ် ကေုာံ ဍာ်ဒကေဝ် အ္စာတအ် တယျာဝ်ဒၟံင်။
ဇယား အဆင့်ပရေင်ပညာ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]| အဆင့် | ယၟုဘာ (Level) | အယုက် (သၞာံ) |
|---|---|---|
| ၁ | ဘာကောန်ၚာ် (Preschool) | ၃ - ၅ |
| ၂ | ဘာမူလတန်း (Primary School) | ၆ - ၁၀ |
| ၃ | ဘာအလယ်တန်း (Middle School) | ၁၁ - ၁၄ |
| ၄ | ဘာအထက်တန်း (High School) | ၁၅ - ၁၈ |
| ၅ | တက္ကသိုလ် (University) | ၁၉+ |
ရံၚ်ကဵုဏအ်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]နိဿဲ
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]- Piaget, J. (1952). The Origins of Intelligence in Children. New York: International Universities Press.
- Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
- Freire, P. (1970). Pedagogy of the Oppressed. New York: Herder and Herder.
- Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of Educational Objectives. New York: Longmans, Green.
- Dewey, J. (1938). Experience and Education. New York: Collier Books.
- Bruner, J. S. (1960). The Process of Education. Cambridge, MA: Harvard University Press.
တမ်ရိုဟ်လိက်
[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]လိက်ဝၚ်မန်တၟိ၊ မာံပါလိက်၊ သၞာံ ၂၅၅၅ (၂၀၁၂)။
နယုဘိုင်ပရေင်ပညာ၊ နာဲကောန်မန်၊ သၞာံ ၂၅၆၀ (၂၀၁၇)။